Васіль Быкаў — пісьменьнік, якога нават самыя маладыя, надзвычай няўрымсьлівыя і найбольш прагрэсіўныя прадстаўнікі найноўшай літаратуры не наважваюцца «скінуць з парахода сучаснасьці». Бо ён актуальны. Ён — тут і цяпер. Ягонае імя выклікае трапятлівую павагу.
І якія б вялікія перамены ні здараліся ў навакольным жыцьці, якія б формы яно ні прымала і куды б ні рушыў, сышоўшы раптам са звыклай каляіны, той ці іншы сацыяльны або культурны лад — гнуткасьць розуму, моц чалавечага духу і чуйнасьць душы — гэта тое, што не купляецца, не прадаецца і ніколі ня страціць сваёй каштоўнасьці.
Не памылюся, калі скажу, што для многіх Васіль Быкаў — прыклад прафэсійнай і асабістай годнасьці. Прычым як пісьменьнік і як асоба ён уяўляецца цэласным, маналітным. І калі гавораць, што геній можа дазволіць сабе многае, што за бесьсьмяротныя творы яму даравальныя часам і асацыяльнасьць, і амаральнасьць, і адарванасьць ад рэчаіснасьці — Васіль Быкаў супраць. Прынцыпова ён вызначыў тэзу пра тое, што сапраўдны пісьменьнік павінен быць сапраўдным ва ўсім: праўда, простасьць, сумленьне становяцца яго спадарожнікамі пры любых, нават самых цяжкіх абставінах, на паперы і ў рэальным жыцьці.
Што азначае быць чалавекам па-за якой-кольвек сыстэмай? А творцам, які ў імкненьні да справядлівасьці гатовы супрацьпаставіць сябе ёй? І ці кожны, няхай сабе вельмі таленавіты пісьменьнік, можа вытрываць несупадзеньне свайго мысьленчага фармату з ідэалягічнымі ўстаноўкамі эпохі?
На многія няпростыя пытаньні адказаў дальнабачны і мудры Васіль Уладзімеравіч. Дзе не адказаў — там паставіў новыя, балючыя і невырашальныя, каб наступныя пакаленьні мелі шанец пазмагацца за лепшае для сябе і сваёй зямлі жыцьцё.
Калі дзесяць гадоў таму Васіля Быкава ня стала — здавалася, Беларусь асірацела і гатовая страціць тыя маральна-этычныя арыенціры, якімі Васіль Уладзімеравіч кіраваўся сам і на якія паказваў іншым. Сваімі аповесьцямі. Сваімі ўчынкамі. Сваім нясьцерпна цяжкім лёсам. Сваёй доўгай дарогай дадому.
Чэрвень з Быкавым
- Алесь Мазанік: «Васіль Быкаў — як прыклад, які натхняе ствараць сваю Беларусь»
- Стэфан Эрыксан: «Мяне глыбока закранула, як беларусы разьвітваліся з Быкавым»
- Валеры Стралко: «Мае пераклады Быкава выдадзеныя ў праграме «Ўкраінская кніга»
- Вольга Гулева: «Пакуль жыве быкаўская праўда з намі, дык мы ня згубім сваёй сьцежкі да Беларусі»
- Алена Шалаева: «Быкаў жыве»
- Валеры Мазынскі: «Усё жыцьцё нашу ў сабе жаданьне ставіць Быкава»
- Віка Трэнас: Быкава нават самыя няўрымсьлівыя не наважваюцца «скінуць з парахода сучаснасьці»
- Дзесяць год бяз Быкава
- Джозэф Мозур: «Памяць пра яго застанецца сьвятой»
- Алесь Бяляцкі: «Беларусы маюць свайго Апостала»
- Павал Севярынец: «Кнігі Быкава належаць да нацыянальнай ідэі»
- Зянон Пазьняк: «Сьветлы Быкаў»
- Анатоль Вярцінскі: «Васіль Быкаў як фэномэн...»
- Джым Дынглі: «Быкаў раскрыў, што гэта значыць — быць беларусам»
- Віктар Шалкевіч: «Мне падабаецца Быкаў-чалавек, у якога можна павучыцца»
- Марына Весялуха: «Быкаў — асоба, якая адыгрывае важную ролю ў фармаваньні нацыі»
- Алесь Пушкін: «У Быкаву я бачу глыбока веруючага хрысьціянскага пісьменьніка»
- Алег Трусаў: «Бяз Быкава не было б Беларускага Народнага Фронту»
- Сяргей Макарэвіч: «Люблю неваеннага Быкава»
- Ціхан Чарнякевіч: «Быкаў паставіў пытаньні, адказу на якія так і няма»
- Антон Рудак: «Быкаў — гэта філязофія»
- Генадзь Бураўкін: «Васіль быў рэдкім па шчырасьці сябрам»
- Янка Запруднік: «У Быкава, як у Бібліі, — і часовае, і вечнае»
- Уладзімер Някляеў: «Быкаў — гэта нясьцерпная праўда жыцьця»
- Сяргей Законьнікаў: «Галоўнае ў Быкава — праўда, ісьціна і выбар»
- Аляксандар Мілінкевіч: «Хацелася быць падобным да Быкава»
- Юрась Залоска: «Па творах Быкава я рабіў казаньні ў царкве»
- Данута Бічэль: «Быкаў — наперадзе»
- Вітаўт Кіпель: «Амэрыканская крытыка падкрэсьлівае, што Быкаў увёў беларускасьць у літаратуру»
- Аляксандар Лукашук пра Быкава: «Чалавек стагодзьдзя»
- Рыгор Барадулін: «Суровая скала, выкрамненая лютымі вятрамі, — Васіль Быкаў»
Васіль Быкаў. Доўгая дарога дадому (Аўдыёкніга)
«Быкаў на Свабодзе» (PDF)
Не памылюся, калі скажу, што для многіх Васіль Быкаў — прыклад прафэсійнай і асабістай годнасьці. Прычым як пісьменьнік і як асоба ён уяўляецца цэласным, маналітным. І калі гавораць, што геній можа дазволіць сабе многае, што за бесьсьмяротныя творы яму даравальныя часам і асацыяльнасьць, і амаральнасьць, і адарванасьць ад рэчаіснасьці — Васіль Быкаў супраць. Прынцыпова ён вызначыў тэзу пра тое, што сапраўдны пісьменьнік павінен быць сапраўдным ва ўсім: праўда, простасьць, сумленьне становяцца яго спадарожнікамі пры любых, нават самых цяжкіх абставінах, на паперы і ў рэальным жыцьці.
Што азначае быць чалавекам па-за якой-кольвек сыстэмай? А творцам, які ў імкненьні да справядлівасьці гатовы супрацьпаставіць сябе ёй? І ці кожны, няхай сабе вельмі таленавіты пісьменьнік, можа вытрываць несупадзеньне свайго мысьленчага фармату з ідэалягічнымі ўстаноўкамі эпохі?
На многія няпростыя пытаньні адказаў дальнабачны і мудры Васіль Уладзімеравіч. Дзе не адказаў — там паставіў новыя, балючыя і невырашальныя, каб наступныя пакаленьні мелі шанец пазмагацца за лепшае для сябе і сваёй зямлі жыцьцё.
Калі дзесяць гадоў таму Васіля Быкава ня стала — здавалася, Беларусь асірацела і гатовая страціць тыя маральна-этычныя арыенціры, якімі Васіль Уладзімеравіч кіраваўся сам і на якія паказваў іншым. Сваімі аповесьцямі. Сваімі ўчынкамі. Сваім нясьцерпна цяжкім лёсам. Сваёй доўгай дарогай дадому.