«Для мяне самай значнай кнігай Васіля Быкава стала яго аўтабіяграфічная проза „Доўгая дарога дадому“. Атрымалася, што пасьля гэтай кнігі, ведаеце, як у Джэка Лёндана „Марцін Ідэн“, пасьля яе і ўсе астатнія творы сталі ўспрымацца па-рознаму. Калі раней за кадрам літаратурнага твора Быкава стаяў проста пісьменьнік у франтавой форме, то цяпер за яго вобразам пачала бачыцца сапраўдная асоба, з жыцьцёвай гісторыяй, з пачуцьцямі, перажываньнямі, з асабістымі ўспамінамі пра маленства.
Магчыма, гэтая кніга стала важнай яшчэ і таму, што, як пісаў сам Васіль Быкаў, яна прыйшла ў свой час. Я яе чытала разам зь біяграфічнай прозай Дануты Бічэль „Хадзі на мой голас“, „Разьвітаньнем з ілюзіямі“ Аляксея Карпюка і „Недасказаным“ Барыса Клейна. І вось „Доўгая дарога дадому“ дапоўніла вобраз той гарадзенскай інтэлігенцыі, якая працавала ў нашай краіне ў 70-я, калі фармавалася сучасная гарадзенская культура, як мы можам цяпер яе назваць, і ўся беларуская культура.
Яшчэ для мяне значнай кнігай стаў зборнік яго інтэрвію „Праўда як рэлігія“, выдадзены Юрасём Залоскам. Усё ж лічу, што можна назваць яго паўнавартаснай кнігай Васіля Быкава, таму што ў ім асоба суразмоўцы вельмі ярка праяўляецца. Тут бачна яго мысьленьне, бачна яго філязофія, яго погляды на жыцьцё, яго сьветаўспрыманьне. Тут інтэрвіюер хутчэй выступае ў якасьці правадніка паміж чытачом і асобай, а асоба прадстаўляецца як носьбіт пэўнай жыцьцёвай пазыцыі, філязофіі, якая адыгрывае важную ролю ў фармаваньні беларускай культуры, беларускай літаратуры і нават нацыі. Таму вось менавіта гэтыя кнігі і важныя для мяне».
Чэрвень з Быкавым
- Алесь Мазанік: «Васіль Быкаў — як прыклад, які натхняе ствараць сваю Беларусь»
- Стэфан Эрыксан: «Мяне глыбока закранула, як беларусы разьвітваліся з Быкавым»
- Валеры Стралко: «Мае пераклады Быкава выдадзеныя ў праграме «Ўкраінская кніга»
- Вольга Гулева: «Пакуль жыве быкаўская праўда з намі, дык мы ня згубім сваёй сьцежкі да Беларусі»
- Алена Шалаева: «Быкаў жыве»
- Валеры Мазынскі: «Усё жыцьцё нашу ў сабе жаданьне ставіць Быкава»
- Віка Трэнас: Быкава нават самыя няўрымсьлівыя не наважваюцца «скінуць з парахода сучаснасьці»
- Дзесяць год бяз Быкава
- Джозэф Мозур: «Памяць пра яго застанецца сьвятой»
- Алесь Бяляцкі: «Беларусы маюць свайго Апостала»
- Павал Севярынец: «Кнігі Быкава належаць да нацыянальнай ідэі»
- Зянон Пазьняк: «Сьветлы Быкаў»
- Анатоль Вярцінскі: «Васіль Быкаў як фэномэн...»
- Джым Дынглі: «Быкаў раскрыў, што гэта значыць — быць беларусам»
- Віктар Шалкевіч: «Мне падабаецца Быкаў-чалавек, у якога можна павучыцца»
- Марына Весялуха: «Быкаў — асоба, якая адыгрывае важную ролю ў фармаваньні нацыі»
- Алесь Пушкін: «У Быкаву я бачу глыбока веруючага хрысьціянскага пісьменьніка»
- Алег Трусаў: «Бяз Быкава не было б Беларускага Народнага Фронту»
- Сяргей Макарэвіч: «Люблю неваеннага Быкава»
- Ціхан Чарнякевіч: «Быкаў паставіў пытаньні, адказу на якія так і няма»
- Антон Рудак: «Быкаў — гэта філязофія»
- Генадзь Бураўкін: «Васіль быў рэдкім па шчырасьці сябрам»
- Янка Запруднік: «У Быкава, як у Бібліі, — і часовае, і вечнае»
- Уладзімер Някляеў: «Быкаў — гэта нясьцерпная праўда жыцьця»
- Сяргей Законьнікаў: «Галоўнае ў Быкава — праўда, ісьціна і выбар»
- Аляксандар Мілінкевіч: «Хацелася быць падобным да Быкава»
- Юрась Залоска: «Па творах Быкава я рабіў казаньні ў царкве»
- Данута Бічэль: «Быкаў — наперадзе»
- Вітаўт Кіпель: «Амэрыканская крытыка падкрэсьлівае, што Быкаў увёў беларускасьць у літаратуру»
- Аляксандар Лукашук пра Быкава: «Чалавек стагодзьдзя»
- Рыгор Барадулін: «Суровая скала, выкрамненая лютымі вятрамі, — Васіль Быкаў»
Васіль Быкаў. Доўгая дарога дадому (Аўдыёкніга)
«Быкаў на Свабодзе» (PDF)
Яшчэ для мяне значнай кнігай стаў зборнік яго інтэрвію „Праўда як рэлігія“, выдадзены Юрасём Залоскам. Усё ж лічу, што можна назваць яго паўнавартаснай кнігай Васіля Быкава, таму што ў ім асоба суразмоўцы вельмі ярка праяўляецца. Тут бачна яго мысьленьне, бачна яго філязофія, яго погляды на жыцьцё, яго сьветаўспрыманьне. Тут інтэрвіюер хутчэй выступае ў якасьці правадніка паміж чытачом і асобай, а асоба прадстаўляецца як носьбіт пэўнай жыцьцёвай пазыцыі, філязофіі, якая адыгрывае важную ролю ў фармаваньні беларускай культуры, беларускай літаратуры і нават нацыі. Таму вось менавіта гэтыя кнігі і важныя для мяне».