Размовы пра магчымы ўдзел беларускіх войскаў у вайне Расеі супраць Украіны на ўкраінскай тэрыторыі не сьціхаюць з пачатку баявых дзеяньняў 24 лютага. Дагэтуль пацьверджаньняў такіх фактаў не было. Вядома пра тое, што расейцы актыўна выкарыстоўваюць беларускую тэрыторыю для вядзеньня вайны — абстрэльваюць тэрыторыю Ўкраіны з пазыцый у Беларусі, карыстаюцца вайсковымі і цывільнымі аэрадромамі для ўзьлётаў баявой авіяцыі, а таксама выкарыстоўваюць чыгунку і сетку аўтамабільных дарог для падвозу боепрыпасаў.
Мінабароны Беларусі ўжо некалькі разоў афіцыйна заяўляла, што беларускія вайскоўцы не бяруць удзелу ў баявых дзеяньнях на тэрыторыі Ўкраіны. Усе падобныя паведамленьні там называюць фэйкамі. Пры гэтым ужо некалькі тыдняў па вайсковых частках езьдзяць супрацоўнікі дзяржаўных тэлеканалаў і ідэолягі, якія «інфармуюць» беларускіх вайскоўцаў пра тое, што адбываецца за паўднёвай мяжой. Свабода сабрала некалькі цытатаў найбольш вядомых удзельнікаў такіх сходаў.
«Новы від зброі»
16 сакавіка перад курсантамі і выкладчыкамі Сувораўскай вайсковай вучэльні выступіў праўладны палітоляг і прыхільнік эўразійства Аляксей Дзермант. Курсантам ён расказваў пра тое, як зараз важна супраціўляцца ідэям з Захаду.
«Гэта самае галоўнае, — сказаў Дзермант на сустрэчы ў актавай залі вучэльні. — Мы павінны перш за ўсё абараняць сваю зямлю, не дазваляць шкодна ўзьдзейнічаць на нас, на нашых саюзьнікаў. Нашая задача — мець сур’ёзны патэнцыял, каб ніхто ня мог нам пагражаць, магчымасьць абараніць сябе на сваёй зямлі і ўтрымліваць ваенна-стратэгічны балянс у рэгіёне, што мы пасьпяхова і робім».
Дзермант папярэдзіў «сувораўцаў», што іх будуць «інфармацыйна апрацоўваць» праз разнастайныя каналы і гэтаму таксама трэба супраціўляцца.
«Вядома, гэта спэцыяльныя інфармацыйна-псыхалягічныя мерапрыемствы, — перакананы палітоляг. — І ў гэтым сэнсе мы сутыкаемся зь нечым новым, гэта новы від зброі. І нам трэба ўмець абараняцца і мець такіх спэцыялістаў, якія разумеюць і супрацьдзейнічаюць гэтаму» (https://t.me/modmilby/12479).
«Інфармацыйная вайна пачалася ўжо даўно»
Былая прэс-сакратарка МУС Вольга Чамаданава пасьля сыходу з пасады ў кастрычніку 2021 году ўзначаліла аддзел ідэалёгіі Менгарвыканкаму. Пасьля гэтага яна некалькі разоў зьяўлялася ў публічнай прасторы падчас сустрэчаў са студэнтамі і «працоўнымі калектывамі». 15 сакавіка яна выступіла перад вайскоўцамі ў 56-м палку сувязі. Расказвала жаўнерам пра інфармацыйную вайну.
«Беларусы разумеюць сытуацыю, якая склалася, — выказала ўпэўненасьць былая прэс-сакратарка МУС. — Мы часта нагадваем, што інфармацыйная вайна пачалася ўжо даўно. І цяпер вельмі складана ўбачыць аб’ектыўную інфармацыю пра падзеі, якія адбываюцца за тэрыторыяй нашай краіны».
Вольга Чамаданава таксама шмат гаварыла пра патрыятызм, гатоўнасьць абараняць сувэрэнітэт і тэрытарыяльную цэласнасьць Беларусі. А зьвесткі, што пэрыядычна зьяўляюцца, пра ўдзел беларускіх вайскоўцаў у вайне Расеі супраць Украіны назвала фэйкамі, спаслаўшыся пры гэтым на Лукашэнку.
«Ніводзін наш вайсковец не бярэ ўдзелу ў спэцапэрацыі на тэрыторыі Ўкраіны, — запэўніла Чамаданава. — Наш прэзыдэнт гаварыў аб гэтым неаднаразова. Важна чытаць правераныя крыніцы інфармацыі».
«Прапагандаваліся нацысцкія ідэі, зьнішчалася руская культура»
Выступае перад вайскоўцамі Мінабароны Беларусі і былы супрацоўнік спэцслужбаў, а цяпер кіраўнік Адміністрацыі Лукашэнкі Ігар Сергеенка. 15 сакавіка ён быў зь візытам у 19-й асобнай мэханізаванай брыгадзе. Расказваючы жаўнерам пра «спэцыяльную вайсковую апэрацыю ва Ўкраіне», Сергеенка амаль цалкам трансьляваў расейскую вэрсію падзей.
«Сытуацыя, зьвязаная з правядзеньнем спэцыяльнай вайсковай апэрацыі ва Ўкраіне, знаходзіцца ў цэнтры ўвагі, паколькі ў многіх з нас жывуць блізкія як ва Ўкраіне, так і ў Расеі, — сказаў Сергеенка. — Здавалася б, некалькі гадоў таму складана было ўявіць, што такое магло адбыцца... На жаль, ва Ўкраіне фактычна адбыўся пераварот у сьвядомасьці людзей. Краіна напампоўвалася радыкальнымі элемэнтамі, прапагандаваліся нацысцкія ідэі, плянамерна зьнішчалася руская культура, разбуралася гістарычная памяць. І так званы дэмакратычны Захад не заўважаў жахлівых злачынстваў, якія ўчыняюцца там».
Ігар Сергеенка, як і Вольга Чамаданава, закрануў тэму «фэйкаў у інтэрнэце», якія тычацца сытуацыі ва Ўкраіне.
«Інфармацыйная зброя сёньня, па сутнасьці, знаходзіцца ў руках калектыўнага Захаду, — перакананы кіраўнік Адміністрацыі Лукашэнкі. — Наша задача — падчас паўсядзённых зносін даносіць праўду, у тым ліку бываючы ў розных калектывах».
Ён таксама пераконваў вайскоўцаў, што Ўзброеныя сілы Беларусі ў баях на тэрыторыі Ўкраіны ўдзельнічаць ня будуць.
«Няпростая сытуацыя ўздоўж межаў»
Незадоўга да рэфэрэндуму 27 лютага, ужо пасьля пачатку вайны ва Ўкраіне, з вайскоўцамі сустрэўся былы ўдзельнік выбарчага штабу Віктара Бабарыкі, а цяпер праўладны апазыцыянэр Юры Васкрасенскі. Камандаваньню Вайскова-паветраных сілаў і Сілаў супрацьпаветранай абароны Васкрасенскага прадставілі як палітоляга.
«Улічваючы няпростую сытуацыю ўздоўж нашых межаў, асабліва важна было сустрэцца з вайскоўцамі, — сказаў Васкрасенскі. — Цяпер пытаньне абараназдольнасьці выходзіць на першы плян. У няпростай сытуацыі мы абавязаныя зрабіць усё, каб умацаваць і прымножыць незалежнасьць, сувэрэнітэт і абараназдольнасьць краіны. Прыемна бачыць, што ўсе вайскоўцы — і генэралы, і афіцэры, і салдаты — разумеюць, што цяпер як ніколі важна згуртавацца і быць гатовымі да любых выклікаў».
«Абарона парадку ў сьвятых месцах»
Кіраўнік ОНТ Марат Маркаў сустракаўся з супрацоўнікамі і служачымі Менскай вайсковай камэндатуры. Ён пераконваў вайскоўцаў, што ў Беларусі створанае сучаснае і баяздольнае войска.
«На сёньняшні дзень дзякуючы пасьлядоўнай палітыцы разьвіцьця Ўзброеных Сіл у Беларусі створана па-сапраўднаму баяздольнае войска, — перакананы кіраўнік ОНТ. — Яго колькасьць і забясьпечанасьць сучасным і эфэктыўным узбраеньнем дае магчымасьць выконваць задачы па забесьпячэньні бясьпекі краіны».
Згадаў Маркаў падчас сустрэчы з вайскоўцамі і падзеі 2020 году. На яго думку, тады беларуская ўлада ўтрымалася ў тым ліку дзякуючы «маральнаму духу» беларускіх жаўнераў, якія ўдзельнічалі ў падаўленьні пратэстаў.
«Важным паказчыкам зьяўляецца маральны дух, — сказаў Маркаў. — І з гэтым у беларускіх вайскоўцаў усё ў парадку. Асабліва яскрава гэта выявілася ў 2020 годзе. Ваеннаслужачыя не завагаліся, а міністар абароны дакладна абазначыў пазыцыю Ўзброеных Сіл — у выпадку парушэньня парадку і спакою ў сьвятых месцах пратэстуючыя будуць мець справу з арміяй. Гэта красамоўна сьведчыць аб гатоўнасьці вайскоўцаў абараняць нашыя каштоўнасьці і дасягненьні».
Вайна Расеі супраць Украіны
- А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе па просьбе груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах абласьцей. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
- Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб'екты, расейцы пачалі бамбаваць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
- 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фотаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяр масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
- З 24 лютага Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый у Харкаўскай вобласьці.
- Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якія Расея не кантралявала.
- 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
- У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
- 3 верасьня ўкраінскі брыгадны генэрал Аляксандар Тарнаўскі заявіў, што Ўзброеныя сілы Ўкраіны прарвалі першую лінію абароны на запароскім кірунку, на якую расейцы выдаткавалі больш за ўсё рэсурсаў.
- У канцы 2023 і на пачатку 2024 расейцы працягвалі масавыя абстрэлы ўкраінскіх гарадоў: Дніпры, Кіеве, Харкаве, Адэсе і іншых месцах дзясяткі людзей загінулі і атрымалі раненьні. Украінскі бок у адказ абстрэльваў расейскі Белгарад, некалькі чалавек загінулі. Узброеныя сілы дзьвюх краін рэгулярна атакуюць падкантрольныя адна адной тэрыторыі бесьпілётнікамі.
- Агулам з пачатку 2024 году ўкраінскія дроны пашкодзілі 18 расейскіх НПЗ, што прывяло да скарачэньня вытворчасьці амаль на 14%. У сакавіку былі атакаваныя такія абʼекты, як Разанскі НПЗ «Раснафты» і завод «Лукойла» ў Кстове ў Ніжагародскай вобласьці. Абодва ўваходзяць у топ-10 найбуйнейшых НПЗ Расеі і забясьпечваюць бэнзінам Маскву.
- 6 жніўня 2024 году Ўкраіна пачала апэрацыю ў Курскай вобласьці. 19 жніўня прэзыдэнт Украіны Ўладзімір Зяленскі заявіў, што пад кантролем Украіны ў ходзе апэрацыі Ўзброеных сілаў Украіны знаходзяцца 92 паселішчы Курскай вобласьці Расеі. Галоўнакамандуючы Ўзброенымі сіламі Ўкраіны Аляксандар Сырскі ўдакладніў, што такіх населеных пунктаў 82. Улады Ўкраіны заявілі пра стварэньне ваенных камэндатураў і арганізацыі перадачы «гуманітарнай дапамогі ў населеныя пункты, якія знаходзяцца пад кантролем Украіны». Экспэрты Інстытуту вывучэньня вайны, прааналізаваўшы заявы і відэаматэрыялы з геалякацыяй, выказалі меркаваньне, што Ўкраіна кантралюе ў Курскай вобласьці ня ўсю тэрыторыю ў заяўленых межах прасоўваньня.
- 16-18 жніўня ўкраінскія сілы падарвалі тры масты, якія мелі стратэгічнае значэньне для матэрыяльна-тэхнічнага забесьпячэньня групоўкі расейскіх войскаў ва Ўкраіне і вайсковай авіяцыі, якая базуецца ў Курскай вобласьці.
- 17 лістапада Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
- З прыходам да ўлады ў ЗША Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Прэзыдэнт ЗША абнавіў свае патрабаваньні да эўрапейскіх краінаў-сяброў NATO павялічваць выдаткі на абарону. Таксама палітык заявіў, што хоча, каб Украіна дала Злучаным Штатам кантроль за сваімі радовішчамі рэдказямельных выкапняў у абмен на фінансавую падтрымку яе ваенных дзеяньняў супраць Расеі.
- У ноч на 14 лютага Расея бесьпілётнікам атакавала Чарнобыльскую АЭС, на саркафагу над разбураным у 1986-м пры чарнобыльскай катастрофе энэргаблёку пачаўся пажар, які ня могуць патушыць некалькі дзён.
- 12 лютага 2025 Трамп пагутарыў па тэлефоне з Пуціным, і 18 лютага 2025 году ў Эр-Рыядзе (Саудаўская Арабія) пачалася двухбаковая сустрэча з удзелам дзяржаўнага сакратара ЗША Марка Рубіё і кіраўніка МЗС Расеі Сяргея Лаўрова. Украіна на перамовы не запрошаная. Перад гэтым у Мюнхэне (Нямеччына) і Парыжы (Францыя) адбыліся, адпаведна, канфэрэнцыя па бясьпецы і саміт вядучых краінаў ЭЗ, але на іх так і ня выпрацавалі пляну доўгатэрміновай падтрымкі Ўкраіны. Акрамя таго, Вугоршчына — сябра Эўразьвязу, NATO і пры гэтым ляяльная да Расеі — дыстанцыявалася ад абмеркаваньня далейшай вайсковай дапамогі Кіеву, абвінаваціўшы іншыя краіны ў падбухторваньні далейшай вайны.
- Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.