Новая Атлянтыда

Вячаслаў Ракіцкі (зьлева) і Сяргей Харэўскі ў студыі Свабоды

19:00, 14 верасень 2016

Чаму беларусы не хацелі ставіць помнікі выбітным асобам?

Творы манумэнтальнай скульптуры, помнікі, сёньня натуральным чынам упрыгожваюць беларускія гарады, сталі неад’емнай часткай гарадзкога ляндшафту. Але ці беларуская гэта традыцыя?

Славутая «Блакітная крыніца» ля Слаўгарада. Фота Тацяны Валодзінай

18:00, 07 верасень 2016

Якія крыніцы ў Беларусі цудадзейныя

Цуд «жывой вады», якая прабіваецца з-пад зямлі, не замярзае ўзімку, не перасыхае летам, а бясконца струменіць, дорачы людзям крыштальную чысьціню, уражвае і сучаснага чалавека. Якія крыніцы беларусы лічаць цудадзейнымі? Як і чаму яны шанавалі і шануюць сьвятыя крыніцы?

18:00, 31 жнівень 2016

Як лекаваць дзяцей, хворых на капрызы?

Нават у транспарце нярэдка чуеш, як скардзяцца адна адной маці ці бабулі, што цяперашнія дзеці нязносна капрызьлівыя. А як ставіліся да падобных праблемаў у колішняй беларускай вёсцы? А мо такіх праблемаў і не ўзьнікала зусім? Гутарка з этнакультуролягам Тацянай Валодзінай.

18:00, 24 жнівень 2016

Як прускі кароль дапамог расейскай царыцы акупаваць беларускія землі?

Пры канцы ХVІІІ ст адбыўся шэраг геапалітычных падзеяў, у выніку якіх Рэч Паспалітая зьнікла з мапы Эўропы як дзяржаўнае ўтварэньне. Сучасныя беларусы падзел Рэчы Паспалітай уяўляюць як вынік доўгатэрміновай дзейнасьці расейскай царыцы Кацярыны ІІ. Але што дапамагло ёй ажыцьцявіць гэта?

Жыхар Пінскага павету з каўтуном. Ілюстрацыя з альбома здымкаў І.Сербава

19:00, 17 жнівень 2016

Адкуль у беларусаў узяўся каўтун?

Адкуль у беларусаў узяўся каўтун? Як і чаму ён стаў мэтафарай? Гутарка з этнакультуролягам, доктарам філялягічных навук Тацянай Валодзінай.

18:00, 10 жнівень 2016

Як звычайная пчала стала Богавай істотай?

Яшчэ сто гадоў таму пчала была паўсюль, яе шанавалі і як сакральную, і як карысную істоту. Адкуль пчала прыляцела ў беларускі край і як стала тутэйшай? Чаму яе беларусы лічаць Богавай істотай?

20:22, 03 жнівень 2016

Хто і як спойваў беларусаў?

Апошнімі гадамі Беларусь — сярод краінаў-лідэраў у спажываньні алькаголю. Але калі гэта пачалося? Хто і як спойваў беларусаў? Гутарка з гісторыкам, беларускім прафэсарам, які працуе ў Ізраілі, у Тэль-Авіўскім унівэрсытэце, Захарам Шыбекам.

18:00, 27 ліпень 2016

Як алькаголь уваходзіў у жыцьцё беларусаў?

Калі, дзе, як і які алькаголь пачалі ўжываць беларусы? Гутарка з гісторыкам, беларускім прафэсарам, які працуе ў Ізраілі, у Тэль-Авіўскім унівэрсытэце, Захарам Шыбекам.

Трансфарматарная будка з партрэтам Марка Шагала ў Віцебску

18:05, 20 ліпень 2016

Ці стане слоган «Беларусь – радзіма геніяў» яе брэндам?

У Беларусі нарадзіліся сотні іншых мастакоў, вядомых цяпер у сьвеце авангардыстаў і акадэмістаў, сацрэалістаў і іканапісцаў. Што зь велізарнага даробку тых сотняў мастакоў засталося ў Беларусі?

Яўген Жак. «Краявід з вандроўнікам» (1911)

18:30, 13 ліпень 2016

Чаму Беларусь родзіць геніяў?

Чаму менавіта на беларускай зямлі так выдатна родзіць геніяльнасьць? Колькі ўвогуле геніяльных мастакоў Беларусь дала сьвету? Гутарка з мастацтвазнаўцам, выкладчыкам Эўрапейскага гуманітарнага ўнівэрсытэту Сяргеем Харэўскім.

«Сьвіцязянка». Карціна Казіміра Альхімовіча (фрагмэнт), напісаная ў 1898–1900 гадох. Створана паводле аднайменнай баляды Адама Міцкевіча «Сьвіцязянка»

18:30, 06 ліпень 2016

Хто яна, беларуская русалка?

Гутарка з этнакультуролягам Цімафеем Авіліным.

Грошы ля жорнаў на могілках, Бярэзінскі раён

19:00, 29 чэрвень 2016

Хто прыдумаў «нячыстыя» грошы?

Грошы і залежныя ад іх дабрабыт, шчасьце, нават каханьне, здароўе спрадвеку ва ўсіх народаў сьвету — адна з найважнейшых тэмаў і праблемаў. І асаблівую цікавасьць выклікаюць грошы «нядобрыя», «нячыстыя». Беларусы ў гэтым не выключэньне.

Фрагмэнт карціны Генрыка Вайсэнгофа «Беларускія могілкі. Русаковічы». 1889 год

19:00, 22 чэрвень 2016

Чаму ў Беларусі ня ладзяць экскурсіі па могілках?

Што могуць расказаць пра беларускую нацыю, яе традыцыі беларускія нэкропалі? Гутарка з гісторыкам, экскурсаводам Цімафеем Акудовічам.

10:25, 15 чэрвень 2016

Калі беларусы памінаюць самагубцаў?

Пра Тройцу напярэдадні Тройцы гутарка з этнакультуролягам, доктарам філялягічных навук Тацянай Валодзінай.

23:26, 08 чэрвень 2016

Чаму Беларусі і беларусам утульна жыць пад псэўданімам?

Гутарка з культуролягам, мастаком Тодарам Кашкурэвічам.

Belarus - Treasure, search for buried treasures is the topic of the New Atlantis program, undated

20:25, 01 чэрвень 2016

Чаму сёньня шукаюць скарбы ў габрэйскіх магілах, храмах і панскіх маёнтках?

Як і чаму беларускія скарбашукальнікі дайшлі да апаганьваньня габрэйскіх магілаў і хрысьціянскіх храмаў?

Скарбы XVII стагодзьдзя трапляліся сялянам найчасьцей

17:21, 25 травень 2016

Куды беларусы золата хавалі і як яго шукалі?

Гутарка з гісторыкам і этнолягам, кандыдатам гістарычных навук Уладзімерам Лобачам

Падарожжа ў XVII стагодзьдзі, літаграфія Юзафа Брадоўскага, Tygodnik Ilustrowany, 1871

18:36, 18 травень 2016

Як беларусы па сьвеце вандруюць?

Беларусы — людзі цікаўныя. Ва ўсялякім разе, ужо з XV стагодзьдзя беларусы пачалі падарожнічаць. Працяг размовы пра беларусаў як нацыю турыстаў зь Сяргеем Харэўскім.

Падарожжа дыліжансам, пачатак ХІХ ст., кніжная ілюстрацыя

20:20, 11 травень 2016

Калі беларусы сталі «турыстамі»?

Cпрадвеку беларусы імкнуліся зьведаць ці ня ўвесь сьвет. Максымільян Рыла адкрыў для сябе Мэкку, а для ўсяго сьвету — Бабілён, Ігнат Дамейка — нязнаны акраец Амэрыкі, Восіп Гашкевіч зьдзейсьніў падарожжа вакол сьвету. Пра беларусаў у падарожжах гутарым зь Сяргеем Харэўскім.

Прошча на Радуніцу ў вёсцы Будзішча Чачэрскага раёну. Фота Ірыны Клімковіч

10:12, 10 травень 2016

Навошта дзядам ручнікі?

Пра архаічнае і мадэрнае ў сучаснай Радуніцы — гутарка з этнакультуролягам, доктарам філялягічных навук Тацянай Валодзінай.

Найбольш паважаныя вяскоўцы сустракаюць гасьцей хлебам-сольлю (Гомельскі павет, пачатак 20 ст.)

15:50, 27 красавік 2016

Якія законы ў беларусаў няпісаныя?

«Аповесьць мінулых часоў» засьведчыла, што асобныя этнічныя аб’яднаньні ўсходніх славянаў «мелі бо звычаі свае, і законы бацькоў сваіх і паданьні, кожны — свой нораў... Гэтага ж звычаю трымаліся крывічы і іншыя паганыя, што ня ведаюць закону Божага, а самі сабе ўстанаўляюць закон». І да сёньня ў беларусаў існуюць свае няпісаныя законы. Якія яны? Чаму людзі і ў сучасным цывілізаваным сьвеце трымаюцца іх?

21:03, 20 красавік 2016

Пад дуду скакаць ці хаваць?

Гэтым разам з дасьледнікам дуды, сябрам Студэнцкага этнаграфічнага таварыства Яўгенам Барышнікавым мы гаворым пра пэрспэктывы дуды і дударства ў сучаснай Беларусі.

15:41, 13 красавік 2016

Чаму зноў зайгралі беларускія дуды?

Ці магчыма адрадзіць дударскую традыцыю, а значыць, і даць новае, ужо практычнае, жыцьцё міту пра дуду? Гутарка з дасьледнікам дуды Яўгенам Барышнікавым

18:20, 06 красавік 2016

Як дуда і дудары сталі нацыянальным сымбалем?

Адзін з найпрыгажэйшых беларускіх мітаў — рамантычны міт пра дуду. Калі і кім ён ствараўся, чаму дуда стала нацыянальным сымбалем і як яна ўплывае на самаўсьведамленьне беларусаў?

00:32, 31 сакавік 2016

Чаму Жыгімонт Аўгуст вырашыў паміраць у драўляным замку?

Замкі, храмы, жылыя дамы з дрэва — адна з важных адметнасьцяў беларускай архітэктуры. Пра нацыянальнае драўлянае дойлідзтва наша размова з гісторыкам Цімохам Акудовічам

21:18, 23 сакавік 2016

Ці пераможа вышыванка георгіеўскую стужку?

Ці не вядзецца апошнімі гадамі ў Беларусі вайна стыляў? Як адбываліся такія войны ў беларускай гісторыі? Нарэшце, ці магчымая перамога беларускага стылю над расейскім?

Дзед зь люлькай. Фота з этнаграфічнай калекцыі Ісака Сербава, 1911–1912 гг.

19:31, 16 сакавік 2016

Як беларусы ставіліся да дурману?

Што ведалі архаічныя беларусы пра наркатычнае ўзьдзеяньне пэўных расьлінаў на арганізм чалавека? Якія практыкі існавалі з магічнымі зёлкамі і як да іх ставіліся?

11:55, 10 сакавік 2016

Ці ведаеце вы гістарычны Менск? Тры няпростыя пытаньні

Сур’ёзныя замежныя дасьледчыкі назвалі сёньняшні Менск хіба не найгоршым горадам для жыцьця ў Эўропе. З гэтым у эфіры "Новай Атлянтыды" не пагадзіўся гісторык мастацтва і знаўца беларускай сталіцы Сяргей Харэўскі, які прыгадаў, што казалі пра Менск 100 і 200 год таму беларусы і замежнікі. А ці добра вы ведаеце, якім быў гістарычны Менск?

Менск мяжы XVIII і XIX стагодзьдзяў. Ю. Пешка. Высокі Рынак

15:00, 09 сакавік 2016

Менск: жыць ці бываць?

Сёлета шмат якія інтэрнэт-выданьні зьмясьцілі шэраг рэйтынгаў гарадоў Эўропы і сьвету, складзеных «замежнымі адмыслоўцамі». Зь іх вынікае, што сталіца Беларусі паводле якасьці жыцьця нібыта ледзь ня самы горшы горад на зямлі, а ў Эўропе то пэўна. А насамрэч — і сёньня, і ў аддаленай гісторыі, ці быў, ці ёсьць Менск горадам, якасным для жыцьця?

15:20, 02 сакавік 2016

Чаму ката Барсіка хацелі зрабіць прэзыдэнтам?

Кот у народных уяўленьнях беларусаў. Гутарка з этнакультуролягам, доктарам філялягічных навук Тацянай Валодзінай.

20:27, 24 люты 2016

Чаму Вайніловіч і Чапскі ня сталі беларускімі героямі?

Чаму беларусы адных асобаў зрабілі сваімі героямі, а іншых — не? Чаму лёгка, а мо і прынцыпова, аддалі іх іншым народам? Свае і чужыя, чужыя — свае.

Ранішняя зорка. Мастак Ёзэф Шэрментоўскі. Алей, палатно. 1874 г.

19:01, 17 люты 2016

Што беларусам зоркі кажуць?

Якой была беларуская народная астралёгія? Як прадказвалі, варажылі, замаўлялі па зорках беларусы ў сваім мінулым? І што з народнай астралёгіі застаецца ў сьвядомасьці беларусаў аж да сёньня?

15:00, 10 люты 2016

Ці сталі беларусы гарадзкой нацыяй?

У Беларусі, як і ў бальшыні краінаў Эўропы, працягваецца працэс урбанізацыі. Як гэты працэс уплывае ён на культуру і нацыянальную сьвядомасьць народу? Ці можна казаць, што беларусы ня толькі колькасна, але і якасна сталі гарадзкой нацыяй?

16:02, 03 люты 2016

Як даўней беларусы на пэнсію ішлі?

Беларускія ўлады кажуць пра неабходнасьць павелічэньня пэнсійнага ўзросту. Маўляў, насельніцтва старэе, бюджэт ня можа яго пракарміць. А колісь — у якім узросьце беларусы кідалі працаваць і чым пасьля займаліся? Як выглядала іхняя "пэнсія"? Ці былі яны шчасьлівыя, дажываючы свой век?

Беларускія татары. Пачатак ХХ стагодзьдзя

19:55, 27 студзень 2016

Мігранты

Эўропа сутыкнулася з вострай праблемай мігрантаў, якія ўцякаюць са сваіх краінаў ад вайны і голаду. Ці напаткае гэты працэс Беларусь? Ці змогуць мірна суіснаваць беларусы і ўцекачы?