Міністэрства адукацыі вынесла на абмеркаваньне законапраект, які можа істотна абмежаваць працу беларускіх рэпэтытараў, выкладчыкаў і лягапэдаў. Абмеркаваньне новага дакумэнту працягнецца да 10 красавіка. Пакуль гэта толькі праект закону,то бок прапанова ўладаў, якая яшчэ ня дзейнічае.
Што прапануюць
Калі законапраект прымуць, то выкладаць онлайн дазволяць толькі праз «выкарыстаньне інфармацыйных сетак, сыстэмаў і рэсурсаў, разьмешчаных на тэрыторыі Беларусі і зарэгістраваных у вызначаным парадку». Такія папулярныя сэрвісы, як Zoom, Google Meet, Microsoft Teams не адпавядаюць гэтаму патрабаваньню.
Рэпэтытары будуць мець абавязак інфармаваць спажыўцоў пра «аказаньне паслуг без дакумэнтаў, якія пацьвярджаюць якасьць паслуг і бясьпеку». А таксама на патрабаваньне спажыўцоў паказваць дакумэнты пра сваю адукацыю.
Настаўнікі-лягапэды, дэфэктолягі, тыфля- і сурдапэдагогі змогуць аказваць паслугі толькі індывідуальна, ня ў групах.
На рэпэтытара таксама прапануюць ускласьці абавязак выконваць «маральныя і этычныя нормы», без тлумачэньня, што гэта значыць.
Зьмест рэпэтытарскіх паслуг мусіць адпавядаць адукацыйнай праграме, якую ў гэты момант засвойвае вучань у сваёй установе адукацыі (садок, школа, ВНУ). У дакумэнце не тлумачыцца, што рабіць, калі гэты вучань дарослы чалавек і не займаецца ва ўстанове адукацыі ў дадзены момант.
Вучыць працы на кампутары, а таксама мастацтву, танцам, вакалу, аратарскаму майстэрству можна будзе і без адпаведнасьці адукацыйнай праграме, але толькі дарослых вучняў. Што рабіць, калі ў школьнай праграме нічога няма пра аратарскае майстэрства ці танцы – не тлумачыцца.
Рэпэтытары, калі гэты законапраект ухваляць, будуць змушаныя выкладаць толькі індывідуальна ці ў групах, ня большых за 4 чалавекі.
Беларускія аналягі Zoom і Google Meet
У Беларусі ёсьць аналягі сэрвісаў для відэаканфэрэнцычў і званкоў онлайн. Адзін з такіх сэрвісаў – videozvonok.by ад кампаніі «БелПраектКансалтынг».
Гэты сэрвіс прапануе стандартны функцыянал для падобных праграмаў: запіс відэа, канфэрэнцыі, перадача файлаў, дэманстрацыя прэзэнтацыяў ды іншае. Бясплатная вэрсія праграмы мае абмежаваньні – да 10 удзельнікаў. У маркеце Google Play, празь які распаўсюджваюцца праграмы пад Android, у гэтага сэрвісу толькі 10+спампоўваньняў.
На старонцы, прысьвечанай праграме, таксама не напісана, колькі кліентаў ёю карыстаюцца.
Яшчэ кампанія «Мабільны сэрвіс» сумесна з Naveksoft у 2020 годзе стварылі праграму для відэаканфэрэнцыяў Navek Meet. Пра яе выпуск у сьвет пісалі дзяржаўныя СМІ, праграму рэклямавалі дзяржаўныя ўстановы адукацыі.
Праграма даступная і цяпер, хоць кампанія «Мабільны сэрвіс» ужо не існуе, а Naveksoft на сваім сайце нават ня згадвае пра зроблены некалі сэрвіс для відэаканфэрэнцыяў.
«Гэта немагчыма пракантраляваць»
Свабода на ўмовах ананімнасьці пагаварыла зь людзьмі, якія займаюцца рэпэтытарствам. Адразу некалькі чалавек сказалі, што ініцыятыва дзяржавы выглядае «непрацоўнай». Найперш таму, што праверыць, як менавіта вядзе заняткі рэпэтытар, амаль немагчыма. Нават калі праводзіць «кантрольныя закупкі» (адпраўляць падстаўных вучняў). Рэпэтытары часта рэклямуюць свае паслугі «з вуха на вуха» ці наагул даўно не набіраюць новых вучняў.
«Навошта хочуць увесьці гэтыя зьмены – не разумею. Магчыма, кантроль у сфэры адукацыі, зьвядзеньне навучаньня да адзінай праграмы. Складана здагадацца», – сказаў адзін з суразмоўцаў.
На афіцыйным форуме, дзе праект закону вынесьлі на абмеркаваньне, зьявілася шмат пытаньняў ад карыстальнікаў. Самыя частыя:
– Навошта абмяжоўваць колькасьць вучняў да чатырох, калі, напрыклад, вучні маюць падобныя прагалы ў ведах, а індывідуальныя заняткі наагул каштуюць даражэй?
– Як можна абмяжоўваць зьмест навучаньня ў рэпэтытара толькі адукацыйнымі праграмамі ўстановаў адукацыі, бо дарослыя ж таксама ходзяць да рэпэтытараў, каб вывучыць тую самую замежную мову?
– Калі рэпэтытар працуе з замежнымі вучнямі, навошта ім беларускія адукацыйныя праграмы?
– Чым замяніць папулярныя праграмы для онлайн-заняткаў, чаму ў дакумэнце не падаюцца альтэрнатывы?
Страх і самакантроль
У гэтых мерах уладаў хутчэй эмацыйны пасыл, бо рэгуляваць сфэру рэпэтытарства такім чынам цяжка, кажа экспэрт у адукацыі, навуцы і інавацыях Андрэй Лаўрухін.
«Гэтую рэгуляцыю цяжка зрабіць, шмат людзей у гэтай сфэры наагул неафіцыйна працуюць. Аднак ва ўладаў тут эмацыйны пасыл. Бойцеся. Ці зможа ўлада гэта ажыцьцявіць – пытаньне. Людзі проста могуць пабачыць пагрозу, бо яны і так запалоханыя. Могуць пабаяцца, што нейкі вучань пакрыўдзіцца і стукане», – заўважае экспэрт.
У людзей можа ўключыцца самакантроль і яны ня будуць рызыкаваць лішні раз. Можа стаць больш «шэрага бізнэсу».
«Дзяржава спрабуе пашыраць кантроль над думкамі, над настроямі грамадзян. А самазанятыя людзі – гэта для дзяржавы некантраляваная сфэра жыцьця», – кажа Андрэй Лаўрухін.
Як улады «нармалізоўвалі» прыватную адукацыю
У 2022 годзе ўлады Беларусі разгарнулі наступ на прыватную адукацыю. Увосень 2022 году закрылі ўсе прыватныя школы, афіцыйная прычына – яны не прайшлі рэгістрацыю. Было 30 дзейных прыватных школаў, засталося тры.
Таксама ўлады вырашылі праверыць прыватныя адукацыйныя цэнтры. У красавіку 2023 году КДК паведаміў аб крымінальнай справе супраць «трох заснавальнікаў і фактычных кіраўнікоў кампаніі», якая распрацоўвае праграмнае забесьпячэньне і аказвае паслугі ў сфэры ІТ-адукацыі. Назву кампаніі не агучвалі.
Тады ж сілавікі прыйшлі адразу ў некалькі прыватных цэнтраў, якія выкладалі польскую мову, і нават патрабавалі сьпісы кліентаў.
У сьнежні мінулага году найбуйнейшую школу замежных моваў Streamline закрылі, нібыта за «махінацыі».
Таксама летась абвесьцілі аб сваім закрыцьціпрыватныя ВНУ – Інстытут прадпрымальніцкай дзейнасьці і Ўнівэрсытэт права і сацыяльна-інфармацыйных тэхналёгіяў.
Пасьля прыняцьця чарговага рэгуляцыйнага закону на сакавік 2025 году ў Беларусі заставаўся толькі адзіны прыватны дзіцячы садок.
Форум