"Шаңырақ ісі" бойынша сотталған Ерғанат Тараншиев түрмеден шықты

Азаттық радиосы

26 шілде 2018 жыл, 10:35

Ерғанат Тараншиев "Шаңырақ ісі" бойынша сотта тұр. Алматы, 13 қыркүйек 2007 жыл.

"Шаңырақ ісі" бойынша сотталған Ерғанат Тараншиев мерзімінен бұрын шартты түрде бостандыққа шықты. Әлеуметтік желіде тараған ақпаратты Азаттыққа түрме әкімшілігіндегі дереккөзі растады.

"Шаңырақ ісі" бойынша 15 жылға сотталған 39 жастағы Ерғанат Тараншиев шілденің 25-і күні Алматы облысы Заречный кентіндегі қатаң тәртіптегі колониядан мерзімінен бұрын шартты түрде бостандыққа шыққан. Бұл туралы бейсенбі күні Facebook әлеуметтік желісінде белсенді Инга Иманбай хабарлады.

Ерғанат Тараншиевтің бостандыққа шыққаны туралы ақпаратты Азаттық тілшісіне Заречный кентіндегі колониядағы сенімді ақпарат көзі растады.

Оның айтуынша, сот тағайындаған жаза мерзімінің үштен екісін өтегеннен кейін заңда көрсетілген құқығын пайдаланып, өзін мерзімінен бұрын шартты түрде бостандыққа шығаруды сұраған Тараншиевтің өтінішін биыл маусымда қанағаттандырмай тастаған бірінші инстанциядағы соттың шешімінің күшін шілденің 24-і күні Алматы облыстық апелляциялық соты жойып, тұтқынды мерзімінен бұрын бостандыққа шығаруды бұйырған.

2016 жылғы шілденің 28-і күні Ерғанат Тараншиев жаза мерзімінің үштен екісін өтегеннен кейін өзін мерзімінен бұрын шартты түрде бостандыққа шығаруды сұрап өтініш беру мүмкіндігіне ие болған еді. Бірақ оның жазған өтініштері түрлі себептермен, соның ішінде ең негізгісі – айыппұлды толық төлемеген деген уәжбен қанағаттандырылмай келген.

Алматы қалалық соты "Шаңырақ ісі" бойынша сотталған 25 адамға кескен айыппұл ақшаны биыл көктемде бірнеше белгілі тұлғалар бірігіп төлеген. Осыдан кейін Ерғанат Тараншиевке заңда көрсетілген құқығын пайдаланып, мерзімінен бұрын бостандыққа шығуына рұқсат бермей отырғанын қоғам өкілдері түсініксіз деп атаған.

Фотогалерея. Шаңырақ оқиғасы (14 шілде 2006 жыл)

Шаңырақ оқиғасы, 14 шілде 2006 жыл.

1/25 Шаңыраққа ертең сот шешімін орындаушылар келіп, тұрғын үйлерді бұзады дегенді естіген жұрт түнді көз ілмей өткізді.

2/25 Шаңырақта негізінен елдің өзге өңірлерінен күнкөріс қамымен Алматыға қоныс аударғандар тұратын. Сот "олар заңсыз иеленіп алған жерге баспана тұрғызған" деп шешім шығарған.

3/25 Шаңырақтың шетіне полиция жасағы шілденің 14-і ертемен, күн шықпай кірді.

4/25 Өз баспанасын қорғауға бекінген тұрғындар кіреберіс жолды тас үйіп, ескі автокөлік дөңгелектерін қойып жауып тастады.

5/25 Полицияның алдынан шыққан әйелдер олардан елді мекенге кірмей-ақ қоюын жалынып сұрады.

6/25 Оппозиция белсендісі Рысбек Сәрсенбай (ортада) полицияны даулы мәселені келіссөз арқылы бейбіт жолмен шешуге үндеді.

7/25 Басшылардан сот шешімін орындау туралы бұйрық алған полицияның алдын кес-кестеген әйелдер оларды тоқтатуға тырысты.

8/25 Полиция жасағы әйелдердің әлсіз тосқауылын бұзып өтіп, Шаңыраққа кіруге бет алды.

9/25 Полиция әйелдерге күш қолданған соң, бағанадан оқиғаны алыстан сырттай бақылап тұрған адамдар полицейлерге тас лақтыра бастады.

10/25 Бетпе-бет қақтығыстан соң полиция кейін шегінді, екі жақтан да жараланғандар болды.

11/25 Шаңырақ тұрғындары Алматы полициясы бастығының орынбасары Нұрлан Самалиховтан (оң жақтан екінші) жасақты алып кетуін өтінді.

12/25 Осындай талап-тілекті Шаңырақ өкілдері осы жерге келген Алматының Әуезов ауданы әкімі Владимир Устюговке (оң жақтан төртінші) де айтты.

13/25 Билік сөзімізге құлақ асар деп үміттенген тұрғындар өздері алғашқы қақтығыс кезінде кепілге алған полицейлерді босатты.

14/25 Бірақ біраздан соң полиция қайтадан Шаңыраққа кіруге бірнеше мәрте әрекет жасады.

15/25 Бұл жолы полиция тұрғындарға қарсы түрлі арнайы құрал қолданып, өрт сөндіретін команданы да жұмылдырды.

16/25 Полицейлер үйді сүруге қарсылық танытқан адамды әкетіп бара жатыр.

17/25 Мұндай шараға алғаш рет қатысқан кейбір полиция қызметкерінің жүзінен абыржып қалғаны байқалады.

18/25 Әлдекімдер тұрғындар кепілге алған полиция офицерінің үстіне жанғыш зат құйып, от қойды.

19/25 Қатты күйген 24 жастағы полиция офицері Әсет Бейсенов бірнеше күннен соң ауруханада дүние салды.

Шаңырақ оқиғасы кезінде жараланған диссидент, ақын Арон Атабек. Кейін сот оны "Шаңырақтағы жаппай тәртіпсіздікті ұйымдастырды" деп танып, <strong><a href="https://www.azattyq.org/a/1831499.html" target="_self">18 жылға соттады</a></strong>. Тағы үш адамға 14, 15 және 16 жыл түрме жазасын кесті. 20 адамға 1-3 жыл аралығында шартты жаза беріліп, 1 адам ақталды. Түрмеде аурудан әбден әлсіреген Атабекті 2021 жылы күзде өзін толық ақтау туралы талабын орындамастан қамаудан шығарды. Ол денсаулығының нашарлауына түрмедегі қатаң жағдай мен азаптау себеп болғанын айтқан. Арон Атабек 2021 жылы 24 қарашада 68 жасында Алматыда <strong><a href="https://www.azattyq.org/a/kazakhstan-the-funeral-of-kazakh-dissident-poet-aron-atabek/31580523.html" target="_self">қайтыс болды</a></strong>. — 20/25 Шаңырақ оқиғасы кезінде жараланған диссидент, ақын Арон Атабек. Кейін сот оны "Шаңырақтағы жаппай тәртіпсіздікті ұйымдастырды" деп танып, **18 жылға соттады**. Тағы үш адамға 14, 15 және 16 жыл түрме жазасын кесті. 20 адамға 1-3 жыл аралығында шартты жаза беріліп, 1 адам ақталды. Түрмеде аурудан әбден әлсіреген Атабекті 2021 жылы күзде өзін толық ақтау туралы талабын орындамастан қамаудан шығарды. Ол денсаулығының нашарлауына түрмедегі қатаң жағдай мен азаптау себеп болғанын айтқан. Арон Атабек 2021 жылы 24 қарашада 68 жасында Алматыда **қайтыс болды**.

21/25 Әрекеттері сәтсіз аяқталған соң полиция Шаңырақтан кетті, бірақ жұрт олардың қайтып келуінен сақтанып біразға дейін тарамады.

22/25 Жол үстінде өртке қарсы қызметтің отқа оранған автокөлігі қалды.

23/25 Ашу-ызаға булыққан топтың қаһарынан полицейлерді Шаңырақ тұрғындарының өздері қорғап, оларға араша түсті.

24/25 Тұрғындар қақтығыс кезінде жараланған полиция қызметкерлерін медициналық жедел жәрдем көлігіне жеткізді.

25/25 Шаңырақ қақтығысында жеңіске жеткен тарап болған жоқ. Бұл оқиға қоғам мәселесін күш қолданып шешуге болмайтынын көрсетті.

Ерғанат Тараншиев – 2006 жылғы шілденің 14-і күні Алматының шетіндегі Шаңырақ ауылындағы жаппай тәртіпсіздік пен полиция өкілінің қазасына байланысты қозғалған "Шаңырақ ісі" бойынша ұзақ мерзімге бас бостандығынан айрылған төрт адамның бірі. 2007 жылы қазанның 5-і күні Алматы қалалық сотының үкімімен диссидент ақын Арон Едігеев (Атабек – әдеби бүркеншек аты) 18 жылға, Құрманғазы Өтегенов - 16 жылға, Ерғанат Тараншиев - 15 жылға және Рүстем Тұяқов - 14 жылға түрмеге қамалған.

35 жастағы Рүстем Тұяқов биыл мамырдың 31-і күні Заречный кентіндегі қатаң тәртіптегі колониядан мерзімінен бұрын шартты түрде бостандыққа шыққан.

65 жастағы Арон Едігеев қазір Павлодар қаласындағы тергеу абақтысында отыр. Сот жазасын өтеп жатқан ол биыл шілденің 17-інде мерзімінен бұрын шартты түрде бостандыққа шығаруды сұрап өтініш беру мүмкіндігіне ие болған. Бірақ, онымен жолығып қайтқан құқық қорғаушылардың айтуынша, тергеу орындары мен сот таққан айыптарды мойындаудан үзілді-кесілді бас тартқан Арон Едігеев "мерзімінен бұрын босатуды сұрап өтініш беру – кінәні мойындау" деп білетіндіктен ондай өтініш жазбайтыны туралы мәлімдеген.

42 жастағы Құрманғазы Өтегенов Павлодар қаласындағы қатаң тәртіптегі колонияда жазасын өтеп жатыр. Оның қамауға алынған сәттен – 2006 жылғы шілденің 23-інен бастап есептелетін жаза мерзімінің үштен екісі 2016 жылы наурыздың 23-інде өтелген. Бірақ, Өтегеновтің айтуынша, түрмеде оған "мекеме әкімшілігінің талабына қасақана бағынбаған" деген айыппен жаза мерзіміне тағы екі жыл алты ай қосқан. Осыдан бір апта бұрын түрмеде онымен арнайы кездесіп, тұтқынның хал-жағдайын біліп қайтқан құқық қорғаушы Елена Семенова Азаттыққа Құрманғазы Өтегеновтің мерзімінен бұрын шартты түрде бостандыққа шығаруды сұрап өтініш беру мүмкіндігіне биылғы жылдың соңына қарай ие болатынын айтқан.

Осыдан 12 жыл бұрын, 2006 жылы шілденің 14-і күні Алматы қаласының Шаңырақ ауылы тұрғындары билік "заңсыз" деп тапқан үйлерді бұзу әрекетіне ұйымдасып қарсы шығып, сот шешімін орындатуға келген полицияның күшімен қақтығысқан. Жаппай тәртіпсіздік кезінде қатты жарақат алған 24 жастағы полиция қызметкері Әсет Бейсенов бірнеше күннен кейін Алматы ауруханасында қайтыс болған.

Оқи отырыңыз: 12 жыл бұрынғы Шаңырақ оқиғасы ұмытылды ма?

2007 жылы қазанда Алматы соты Шаңырақтағы жаппай тәртіпсіздік пен полиция офицерінің өліміне қатысты іс бойынша төрт адамды айыпты деп таныған.

Фотогалерея. "Шаңырақ ісі" бойынша сот (Алматы, 5 қазан 2007 жыл)

Шаңырақ ісі бойынша сот, 5 қазан 2007 жыл

1/13 Үкім шығатын күні таңертең Алматы қалалық сотының алдына айыпкерлердің туыстары мен дос-жарандары жиналды.

2/13 Соттың ашық өтетіні туралы биліктің уәдесі болғанымен, келген жұрттың жолын шеппен тұрған полиция бөгеп, сот залына кіргізбеді.

3/13 Сот залының есігін мықтап күзеткен полициядан ішке қарай айыпкерлердің қорғаушылары әзер өтті.

4/13 Сот және полиция өкілдері "залда бос орын жоқ" деген сылтаумен, айыпкерлердің туған-туыстарын ішке өткізбей қойды.

5/13 Ең жақын адамына сот үкімі шыққалы жатқанда полицейлер ғимаратқа кіргізбеген соң, әйел шарасыздықтан жылап жіберді.

6/13 Сот залындағы орындардың жартысында полиция формасындағы және жай киім киген адамдар отырды.

7/13 Қоғамдық қорғаушы Жасарал Қуанышалин залдағы орындарды полиция өкілдері мен жай киімді "бейтаныс адамдардан" босатып, айыпкерлердің сыртта қалған туыстарын ішке кіргізуді талап етті.

8/13 Сотқа келгендердің арасында оппозиция қайраткерлері Болат Әбілов пен Төлеген Жүкеев, тәуелсіз журналистер Еермұрат Бәпи, Бақытгүл Мәкімбай болды.

9/13 Қылмыстық іс бойынша 25 адамға "Шаңырақтағы жаппай тәртіпсіздікке қатысып, билікке бағынбады" деген айыптар тағылды.

10/13 Ақын Арон Атабекке (Едігеев) "Шаңырақтағы жаппай тәртіпсіздікті ұйымдастырып, кісі өлтіруге қатысқан" деген айып тағылды.

11/13 Қылмыстық істі Алматы қалалық сотының төрағасы Адайбек Бейімбетов (ортада) бастаған үш қазы қарады.

12/13 Сот Арон Атабекке - 18 жыл, "полиция өкілін өлтірген" деген айып тағылған Құрманғазы Өтегеновке (оң жақтан бірінші) 16 жыл түрме жазасын кесті.

Сот тағы екі адамға 14 және 15 жыл түрме жазасын, 20 адамға 1-3 жыл аралығында шартты жаза беріп, 1 адамды ақтады. Көп жыл түрмеде отырып, аурудан әбден әлсіреген Арон Атабекті билік 2021 жылы күзде өзін толық ақтау туралы талабын орындамастан қамаудан шығарды. Диссидент ақын денсаулығының нашарлауына түрмедегі қатаң жағдай мен азаптау себеп болғанын айтқан. Арон Атабек 2021 жылғы 24 қарашада 68 жасында Алматыда <strong><a href="https://www.azattyq.org/a/kazakhstan-the-funeral-of-kazakh-dissident-poet-aron-atabek/31580523.html" target="_self">қайтыс болды</a></strong>. — 13/13 Сот тағы екі адамға 14 және 15 жыл түрме жазасын, 20 адамға 1-3 жыл аралығында шартты жаза беріп, 1 адамды ақтады. Көп жыл түрмеде отырып, аурудан әбден әлсіреген Арон Атабекті билік 2021 жылы күзде өзін толық ақтау туралы талабын орындамастан қамаудан шығарды. Диссидент ақын денсаулығының нашарлауына түрмедегі қатаң жағдай мен азаптау себеп болғанын айтқан. Арон Атабек 2021 жылғы 24 қарашада 68 жасында Алматыда **қайтыс болды**.

"Шаңырақ ісі" бойынша 25 адамға айып тағылған. Сот олардың біреуін ақтап, екеуіне бір жыл, 18 адамға – үш жыл шартты жаза кескен. Төрт адам ұзақ мерзімге сотталған.

"Шаңырақ оқиғасынан" кейін бірнеше жылдан соң Алматы билігі елді мекен тұрғындарының баспана салып, тұрып жатқан жер телімдерін заңдастырған. Алматының шетіндегі Шаңырақ кенті мен өзге де елді мекендер негізінде Алматының құрамында жаңадан Алатау ауданы құрылған.

"Шаңырақ ісі" бойынша сотталған Ерғанат Тараншиев түрмеден шықты

AZATTYQ Facebook-та

AZATTYQ VK-да

AZATTYQ Youtube-та

Шаңырақ оқиғасы, 14 шілде 2006 жыл.

Шаңырақ ісі бойынша сот, 5 қазан 2007 жыл

Айдар

Ұқсас

12 жыл бұрынғы Шаңырақ оқиғасы ұмытылды ма?

Рүстем Тұяқовты түрмеден босатты

«Шаңырақ ісіндегі» қарыз бен саясат

«Шаңырақ ісі». Шартты жазамен ерте босауға қатысты қорқыныш пен үміт

Сот Атабектің шағымын қанағаттандырмады

Accessibility links

Жазылыңыз

"Шаңырақ ісі" бойынша сотталған Ерғанат Тараншиев түрмеден шықты

AZATTYQ Facebook-та

AZATTYQ VK-да

AZATTYQ Youtube-та

Шаңырақ оқиғасы, 14 шілде 2006 жыл.

Шаңырақ ісі бойынша сот, 5 қазан 2007 жыл

Айдар

Ұқсас

12 жыл бұрынғы Шаңырақ оқиғасы ұмытылды ма?

Рүстем Тұяқовты түрмеден босатты

«Шаңырақ ісіндегі» қарыз бен саясат

«Шаңырақ ісі». Шартты жазамен ерте босауға қатысты қорқыныш пен үміт

Сот Атабектің шағымын қанағаттандырмады