Літоўская кампанія Sontransa страціла амаль увесь аўтапарк: грузавікі заблякаваныя ў Беларусі. Каб вярнуць машыны, патрэбна больш за 130 тысяч эўра — і частку тэхнікі ўжо прадаюць. Чаму ўлады Беларусі затрымалі фуры, як гэта зьвязана з санкцыямі і ці ёсьць шанец выратаваць бізнэс.
Украінская выведка папярэджвае: Крэмль можа выкарыстоўваць міграцыю расейцаў у Беларусь як інструмэнт уплыву. Але ёсьць нюанс. За апошнія дзесяцігодзьдзі колькасьць расейцаў у Беларусі не расла – яна зьмяншалася. Чаму так адбываецца і як працуе гэты парадокс – тлумачыць Дзьмітры Гурневіч.
Блогерка Юлія Семчанка пра тры гады, калі яе муж Дзьмітры Семчанка, былы журналіст АНТ, быў за кратамі. Жыцьцё з сынам у Беларусі, цкаваньне за «надта шчасьлівы» Instagram і як беларуская мова, культура і вандроўкі дапамаглі ёй не зламацца.
«Мы выходзім, бо нельга не выходзіць. Нельга сядзець, маўчаць, проста перачакаць. Ніхто, акрамя нас саміх, беларусаў, свабоду за нас не здабудзе», — зьвярнулася да ўдзельнікаў Сьвятлана Ціханоўская.
25 сакавіка 1918 году Беларусь упершыню абвясьціла сваю незалежнасьць. Як выглядаў першы сьцяг незалежнай Беларусі? Якую пячатку насіла ў кішэні ўлада БНР? І ці былі ў беларусаў свае пашпарты яшчэ сто гадоў таму?
Ці існуе беларускі музычны густ, чаму мы так слаба верым ва ўласную сцэну і ці можа поп-культура быць пытаньнем дзяржаўнай бясьпекі? У гэтым выпуску «Канапа» гаворым з музычным журналістам і пісьменьнікам Аляксандрам Чарнухам пра беларускую музыку дэфіцыт уласнай поп-індустрыі і расейскі кантэнт
Пасьля гібелі найвышэйшага кіраўніка Ірану Алі Хамэнэі дзяржаву ўзначаліў ягоны сын. Гэта зноў узьняло пытаньне, якое ўсё часьцей гучыць і ў Беларусі: што будзе, калі з Лукашэнкам нешта здарыцца? Ці магчымы сямейны транзыт улады?
Сьмех, іронія, няёмкія пытаньні і канешне ж Беларусь. У гэтым выпуску “Канапа” мы гаворым пра гумар, як спосаб жыць і выжываць у часы дыктатуры і вайны. Іван Прус і Глеб Сямёнаў, героі беларускага YouTube, зь якімі мы шчыра абмяркоўваем мову, «трушнасьць», расейскі кантэнт, беларускую ідэнтычнасьць.
Чаму адзін чалавек ужо тры дзесяцігодзьдзі раздражняе Аляксандра Лукашэнку мацней за дзясяткі іншых апанэнтаў? У верасьні 2025-га, калі з турмаў выпусьцілі 52 палітвязьні з умовай пакінуць Беларусь, Мікалай Статкевіч адзіны сказаў «не». Ня зьехаў. Не папрасіў літасьці. Не пайшоў на кампраміс.
Гісторык Цімох Акудовіч прапануе непрыемную думку: калі вы чуеце «зрабіць Беларусь ізноў вялікай», дык у нашай гісторыі няма аднаго бясспрэчнага «залатога часу».
Чаму палітыка ў эміграцыі часта не дае выніку, і што сапраўды можа ўмацаваць Беларусь? Былы дыплямат Павал Мацукевіч тлумачыць, як культурная дыпляматыя працуе на нацыянальную ідэнтычнасьць: вяртаньне артэфактаў, імёнаў і падзеяў у грамадзкую сьвядомасьць.
У «пункт нязломнасьці» ў адным з двароў на левым беразе Кіева гараджанка Людміла прыйшла паесьці гарачага баршчу. У яе дома электрапліта, а сьвятло далі раніцай усяго на паўгадзіны. Гэты намёт паставілі беларускія валянтэры. Алена Жаркевіч зьехала зь Беларусі ва Ўкраіну ў 2020 годзе.
Алена Гнаўк – 68-гадовая актывістка з Пружанаў – правяла за кратамі амаль чатыры гады, з іх палову ў ШЫЗА і ПКТ. Яе судзілі чатыры разы, прызнавалі «экстрэмісткай», каралі за словы і перакананьні.
Год таму Лукашэнка зноў назваў сябе кіраўніком Беларусі і ў сёмы раз пакляўся «паважаць і ахоўваць правы і свабоды чалавека». У гэты ж самы час беларусы працягвалі сядзець у турмах, зьяжджаць з краіны і жыць у страху.
Праваабаронца «Вясны» Ўладзь Лабковіч даў першае вялікае інтэрвію пасьля вызваленьня. Пяць гадоў турмы, этапы, ізалятары, поўная інфармацыйная блякада – і вяртаньне да жыцьця, дзе зь дзецьмі трэба наноў вучыцца быць разам.
Жонка Паўла Севярынца Вольга распавяла пра пяць гадоў чаканьня, страху і надзеі, праз якія прайшла сям’я палітвязьня. Як выхоўвала сына бяз мужа, тлумачыла дзіцяці праўду пра турму і вучыла жыць у стане пастаяннай небясьпекі.
Павал Севярынец выйшаў на волю пасьля пяці гадоў за кратамі. У вялікім інтэрвію Павал расказвае пра жыцьцё пасля вызваленьня, прэзыдэнцкія амбіцыі і гвалт 2020-га, ролю Пазьняка і Ціханоўскай і пра тое, што дапамагае трымацца: вера, мова і салідарнасьць.
Ён піў віскі з Озі Озбарнам, бываў на вясельлі Кім Кардаш’ян, а нядаўна ўздымаў тост за Лукашэнку – у прысутнасьці самога Лукашэнкі. Хто такі Джон Коўл і як адвакат, блізкі да Дональда Трампа, стаў ключавой фігурай у вызваленьні беларускіх палітвязьняў?Расказвае Дзьмітры Гурневіч
Беларускі праваабаронца і ляўрэат Нобелеўскай прэміі міру Алесь Бяляцкі ўпершыню пасьля вызваленьня распавядае пра гады ў зьняволеньні, Нобэлеўскую прэмію і вайну ва Ўкраіне.
Палітычны аглядальнік Свабоды Валер Карбалевіч камэнтуе вызваленьне беларускіх палітвязьняў, зьняцьцё санкцый з беларускага калію, і як зьменіцца расклад у беларускай апазыцыі.
Былы палітзьняволены, праваабаронца і нобэлеўскі ляўрэат Алесь Бяляцкі пасьля вызваленьня і выдварэньня ў Літву прыехаў у Віленскі аэрапорт, дзе ўпершыню за тры гады сустрэўся са сваёй жонкай.
У Беларусі затрыманыя некалькі тысяч літоўскі грузавікоў. Беларускія ўлады адмаўляюцца іх выпускаць і патрабуюць афіцыйных перамоваў на ўзроўні кіраўнікоў МЗС. Літоўскія перавозьнікі выйшлі на пратэст у Вільні і просяць свае ўлады дапамагчы вырашыць праблему і вярнуць грузавікі дадому.
Лукашэнка раптам зьнік на цэлы тыдзень у Амане. Давялося тэрмінова тлумачыць Натальлі Эйсмант — але пытаньняў пасьля яе камэнтароў стала яшчэ больш.
Паветраныя ўдары, абстрэлы і гвалт — гэта М’янма, адна з самых ваенізаваных і небясьпечных краін сьвету. І менавіта сюды Лукашэнка прылятае не адзін, а разам з сынамі, пачынаючы сапраўднае сямейнае турнэ па «далёкай дузе». Тлумачыць Дзьмітры Гурневіч.
Гэтае пытаньне ўсё часьцей гучыць у беларускіх дыскусіях – як унутры краіны, так і ў дыяспары. Дык што здарылася? Каб разабрацца, журналіст Дзьмітры Гурневіч прааналізаваў патрабаваньні беларусаў, ацаніў дзейнасьць Офісу, сабраў меркаваньні экспэртаў.
У дзень, калі Польшча адкрыла два памежныя пераходы з Беларусьсю, дзяржаўная беларуская прапаганда выбухнула радаснымі рэпартажамі і эўфарычнымі водгукамі. Уся гэтая раптоўная эўфарыя выглядае асабліва кантрасна на фоне папярэдніх гадоў, калі афіцыйная рыторыка пра Польшчу і Эўропу была зусім іншай.
Пасьля пратэстаў 2020 года ўлады распарадзіліся правесьці «поўны аналіз» школьных падручнікаў, і ў праграме для 10–11 клясаў зьявіўся новы курс – «Гісторыя Беларусі ў кантэксьце сусьветнай гісторыі». Тлумачыць Дзьмітры Гурневіч.
Грамадзкі актывіст і былы палітзьняволены Павал Вінаградаў у вялікім інтэрвію Свабодзе распавёў, як Лукашэнка стаў пацяреплым у ягонай крымінальнай справе, як турэмнікі выкарыстоўваюць «нізкі статус» супраць палітзьняволеных і чаму ён ня зьехаў зь Беларусі, нават калі мог.
Аляксандр Лукашэнка «ўручную» вучыць чыноўнікаў, як будаваць масты і араць палі — і нават прапускае свой любімы чэмпіянат у колцы дроваў. Беларусь уцягнулася ў новы канфлікт зь Літвой і складаную гульню з ЗША. Палітычны аглядальнік Свабоды Валер Карбалевіч пра апошнія падзеі тыдня.
Беларусь – адзіная краіна ў сьвеце, дзе на дзяржаўным узроўні дагэтуль адзначаюць Дзень бальшавіцкага перавароту. Не дэмакратыі, не незалежнасьці, а ўзброенага захопу ўлады ў суседняй імпэрыяй.Але давайце разьбярэмся, што ж насамрэч адбылося ў 1917-м.
Мэр Львова Андрэй Садавы адказаў на пытаньні Радыё Свабода аб тым, як зьмянілася стаўленьне яго да беларусаў за тры з паловай гады вайны, аб падтрымцы беларускай дыяспары ў Львове і ўшанаваньні памяці беларусаў, якія загінулі за Ўкраіну.
Гісторыя былога палітвязьня Віталя Бандарука, які чатыры з паловай гады правёў у турмах Беларусі за тое, што вёў блог і апавядаў у відэа аб праблемах сваёй вёскі. Яму заставалася менш за тры месяцы да канца тэрміну, але 11 верасьня 2025 году яго вывезьлі з краіны.
Галоўным ідэолягам Менску стаў Аляксандар Лук’янаў – былы ратавальнік і кіраўнік БРСМ, гарачы прыхільнік Лукашэнкі. Яго арганізацыя трапіла ў 14-ы пакет санкцыяў Эўразьвязу за «перавыхаваньне» украінскіх дзяцей. Сам Лук’янаў езьдзіў на акупаваныя тэрыторыі разам з Азаронкам.
Захад хацеў пакараць Лукашэнку санкцыямі і дапамагчы такім чынам беларусам. Але нешта пайшло не так. Дзьмітры Гурневіч тлумачыць, куды беларусы цяпер езьдзяць адпачываць.
Галоўны нацыянальны тэатар ператварылі ў пляцоўку для канцэртаў расейскай папсы і нават вясельных цырымоніяў.
Падзеі тыдня аналізуе палітычны аглядальнік Свабоды Валер Карбалевіч.
Лукашэнка запрасіў амэрыканскага прэзыдэнта зь сям’ёй наведаць Беларусь. Запрашэньне было прынятае. Прынамсі так сьцьвярджае прапаганда. Але адкуль увогуле ўзялася гэтая сям’я, навошта было яе згадваць? Рэч у тым, што частка сям’і Дональда Трампа паходзіць менавіта зь Беларусі.
Па дарозе на сустрэчу з Пуціным на Алясцы амэрыканскі прэзыдэнт патэлефанаваў Лукашэнку. Паводле Трампа, мэтай званка Лукашэнку было жаданьне выказаць яму падзяку за вызваленьне зьняволеных. Празь дзень Трамп зноў публічна згадаў зьняволеных у Беларусі.
Падчас канфэрэнцыі «Новая Беларусь» у размове са Свабодай палітыкі і грамадзкія дзеячы тлумачаць, чаму 2020-ы не стаў паразай, якія інструмэнты сапраўды працуюць супраць рэжыму, і як выкарыстаць рэдкія моманты геапалітычнага акна магчымасьцяў.
Лукашэнка даў інтэрвію журналісту амэрыканскага часопіса Time. Валер Карбалевіч аналізуе сэнсы гэтай размовы, а таксама робіць высновы з нагоды пяцігадовага юбілею пасьля падзей 2020 года – чаму рэвалюцыя, якая не перамагла, прывяла да рэакцыі і як гэта ўплывае на сёньняшнюю Беларусь.
Што з сваіх перадвыбарных абяцаньняў у 2020 годзе выканаў Лукашэнка? Як вядома, абяцанага чакаюць тры гады. Ня будзем чапляцца, хай будзе нават пяць гадоў. Журналіст Дзьмітры Гурневіч тлумачыць, што ня так з абяцаньнямі Лукашэнкі.
Дзьмітры Міхайлаў, грамадзянін Латвіі, правёў у беларускай турме тры з паловай гады за свае выказваньні ў закрытым чаце ў адным з мэсэнджараў. Яго пакаралі 4 гадамі калёніі за «абразу Лукашэнкі», «заклікі да дзеяньняў супраць нацыянальнай бясьпекі» і «распальваньне варажнечы».
Лукашэнка зноў даручыў знайсьці нафту ў Беларусі. Генэральны штаб прапануе правесьці сумесныя вучэньні з Расеяй ля межаў з Літвой і Польшчай. А заявы Сяргея Ціханоўскага выклікалі рэзананс у літоўскім грамадзтве. Палітычны аглядальнік Свабоды Валер Карбалевіч падсумоўвае галоўныя падзеі.
Сяргей Ціханоўскага вызвалілі з беларускай турмы 21 чэрвеня 20. За першыя тыдні на свабодзе былы палітвязень і адзін зь лідараў падзей 2020 году пасьпеў зрабіць шэраг гучных заяваў, выклікаў імі дыскусіі на розных пляцоўках.
На мітынг у цэнтар польскай сталіцы Сяргей Ціханоўскі прыйшоў са сваёй жонкай Сьвятланай Ціханоўскай, якая таксама выступіла перад прысутнымі. Гэта была ягоная першая сустрэча зь беларусамі пасьля пяці год зьняволеньня. Свабода пагаварыла з удзельнікамі сустрэчы.
Саюзьнікі Расеі адзін за адным церпяць паразу. Для Беларусі гэта важны ўрок, каб задумацца. А валоданьне ядзернай зброяй, якую так прагне мець Лукашэнка, можа стаць фактарам небясьпекі. Палітычны аглядальнік Свабоды пра галоўныя падзеі тыдня.
Расея атакуе Ўкраіну, беларуская прапаганда пра беспарадкі ў ЗША, TikTok блякуе Ціханоўскую і Латушку, а Лукашэнка ўзяўся за бульбу і кіно. Палітычны аглядальнік Свабоды Валер Карбалевіч пра галоўныя падзеі тыдня.
Палітычны аглядальнік Свабоды Валер Карбалевіч аналізуе, што стаіць за «мірным» крокам і як рэагуюць суседзі Беларусі.
Паводле відавочцаў, падчас атакі жанчына закрыла сабой свайго 4-гадовага сына Марка. Хлопчык атрымаў раненьні, але выжыў. Цяпер ён у лякарні.
Загрузіць яшчэ
