Сьцісла:
- Ніякай практычнай неабходнасьці ў нечаканым візыце расейскага прэзыдэнта у Менск не было. Галоўная ягоная мэта — дэманстратыўная.
- Другі візыт Пуціна пасьля інаўгурацыі зьяўляецца дэманстрацыяй замежнапалітычнага прыярытэту, добразычлівасьці Пуціна да свайго адзінага саюзьніка. Бо саюзьнік падчас вайны дорага каштуе.
- Прыезд Пуціна ў Менск дзеля абмеркаваньня хады вучэньняў у справе ўжываньня тактычнай ядзернай зброі — гэта пагроза Захаду, сыгнал, спроба запалохаць праціўніка.
- Наконт усіх астатніх тэмаў перамоваў цяжка вылучыць нейкую канкрэтыку — ва ўсялякім разе, у публічнай прасторы.
Папярэдні раз Уладзімер Пуцін наведаў Беларусь з працоўным візытам у сьнежні 2022 году. Была, праўда, яшчэ ягоная паездка на саміт АДКБ у Менск у лістападзе летась. І вось цяпер нечакана прыехаў ізноў.
Прэс-служба Аляксандра Лукашэнкі называе гэты візыт «афіцыйным». А на сайце прэзыдэнта Расеі статус візыту не пазначаны. Лукашэнка сустракаў Пуціна ў аэрапорце, што робіць даволі рэдка падчас наведваньня нават высокіх гасьцей.
Ніякай практычнай неабходнасьці ў гэтым прыезьдзе расейскага прэзыдэнта не было. Пуцін і Лукашэнка сустракаюцца даволі часта. Дзеля гэтага ў Маскву накіроўваецца сам Лукашэнка. Апошнія разы ён быў там 11–12 красавіка і на пачатку траўня. Напярэдадні параду 9 траўня ў сталіцы РФ Лукашэнка і Пуцін перамаўляліся да трох гадзін ночы.
Таму можна сьцьвярджаць, што цяперашні візыт у Беларусь прэзыдэнта Расеі — дэманстратыўны. Ён дасылае два мэсэджы. Паводле міжнароднай традыцыі, новаабраны кіраўнік дзяржавы ладзіць першы візыт у краіну, якая найбольш важная з гледзішча нацыянальных інтарэсаў. Гэта дэманстрацыя прыярытэту ў замежнай палітыцы. Апошнія чвэрць стагодзьдзя прэзыдэнты Расеі адразу пасьля абраньня першы візыт, як правіла, ладзілі ў Менск. Больш таго, нават расейскія прэм’ер-міністры пасьля прызначэньня найперш наведвалі беларускую сталіцу.
Гэтым разам пасьля інаўгурацыі Пуцін паехаў у Кітай. У Крамлі сыходзілі зь лёгікі, што Беларусь нікуды ня дзенецца, Лукашэнка крыўдаваць ня будзе, яму няма куды бегчы з падводнай лодкі. А ад пазыцыі Кітая для Масквы шмат што залежыць. Палітыка Пэкіна адносна вайны Расеі супраць Украіны ў значнай ступені зьяўляецца вагаром, які можа, як лічаць у Крамлі, моцна ўплываць на стаўленьне да гэтага канфлікту з боку сусьветнай супольнасьці.
А вось другі візыт Пуціну трэба было ладзіць у Менск, іншых варыянтаў тут няма. Інакш яго не зразумелі б ня толькі ў Беларусі, але і ў самой Расеі, у блізкім замежжы. Калі хто не зразумеў, то Лукашэнка гэта асабліва падкрэсьліў падчас сустрэчы дарагога госьця ў аэрапорце: «Пасьля выбараў гэта адзін зь першых візытаў. Пасьля Кітайскай Народнай Рэспублікі — нашых сяброў». На гэта зьвярнуў увагу і Пуцін падчас заключнай прэс-канфэрэнцыі.
Таму візыт выглядае як дэманстрацыя добразычлівасьці Пуціна да свайго адзінага саюзьніка. Бо саюзьнік падчас вайны дорага каштуе і ў палітычным, і ў фінансавым сэнсе. Таксама важна зьвярнуць увагу, што Пуцін прыехаў не адзін, а з урадавай дэлегацыяй, у складзе якой новы міністар абароны Расеі Андрэй Белавусаў, міністар замежных спраў Сяргей Лаўроў, іншыя высокія чыноўнікі.
А другі мэсэдж — ворагам, то бок Захаду, Украіне. Вайна, якую вядзе Расея, дасягнула кульмінацыі. Абодва бакі робяць крокі, каб прадэманстраваць сілу і рашучасьць да перамогі. ЗША размарозілі вялікі пакет дапамогі Ўкраіне. Захад разам з украінскім кіраўніцтвам ладзяць вялікую канфэрэнцыю ў Швэйцарыі, якая, паводле задумы, павінна сфармаваць антырасейскую кааліцыю.
Масква робіць крокі ў адказ. Гэта і візыт Пуціна ў Пэкін, і пляны аднабаковых зьменаў Расеяй марскіх межаў у Балтыйскім моры.
І, можа, галоўны крок. 6 траўня Мінабароны Расеі аб’явіла аб вучэньнях у справе прымяненьня тактычнай ядзернай зброі (ТЯЗ). На другі дзень міністар абароны Беларусі Віктар Хрэнін заявіў, што Беларусь правядзе сынхранізаваную з Расеяй трэніроўку. 9 траўня Пуцін і Лукашэнка паведамілі, што Беларусь далучыцца да Расеі на другім этапе вучэньняў па адпрацоўцы прымяненьня тактычнай (нестратэгічнай) ядзернай зброі.
Сыгнал Захаду даволі празрысты: памахаць перад іх тварам ядзернай дубінай. Абодва дыктатары прагаварылі гэта адкрытым тэкстам. Лукашэнка анансаваў парадак дня перамоваў так: «Думаю, як звычайна, мы пытаньні бясьпекі — на першы плян».
Пуцін пацьвердзіў пляны абмеркаваць з Лукашэнкам вучэньні па прымяненьні нестратэгічнай ядзернай зброі: «Пагаворым, вядома, і пра другую фазу вучэньняў. Гэта зьвязана з прамым удзелам нашых беларускіх сяброў, калег у ваеннай сфэры ў гэтых мерапрыемствах».
Варта зьвярнуць увагу, што ТЯЗ — гэта зброя лякальнага прымяненьня. Ёй немагчыма пагражаць, напрыклад, ЗША ці нават Заходняй Эўропе. Яе носьбіты не прадугледжваюць выкарыстаньня на далёкіх адлегласьцях. Таму, каб пагражаць, трэба наблізіць пункты дысьлякацыі ТЯЗ бліжэй да ворагаў. І ў цяперашніх умовах Беларусь — аптымальнае месца, якое надае Расеі стратэгічную глыбіню ў супрацьстаяньні з NATO. Ёсьць магчымасьць пагражаць Латвіі, Літве, Польшчы, Украіне.
Сумесныя вучэньні Беларусі і Расеі ў справе прымяненьня ТЯЗ — гэта спроба Масквы запалохаць Захад, адлюстраваньне курсу на эскаляцыю, дэманстрацыя таго, што Расея ідзе на падвышэньне ставак у вайне, гатовая ўжыць ядзерную зброю і рыхтуецца ўжо да яе практычнага выкарыстаньня.
Невыпадкова на выніковай прэсавай канфэрэнцыі першым пытаньнем беларускай журналісткі была якраз тэма гэтых вучэньняў. Лукашэнка адзначыў, што 90% часу сустрэч з Пуціным прысьвечаны пытаньням абароны.
Што да астатніх тэмаў перамоваў, то тут цяжка ўлавіць нейкую канкрэтыку, ва ўсялякім разе, у публічнай прасторы. Было шмат пафасу, рытуалу, што стане хіба што добрым матэрыялам для прапаганды абедзьвюх краін.
Вайна Расеі супраць Украіны
- А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
- Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
- 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
- З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
- Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
- 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
- У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
- 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
- З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
- 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
- З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
- Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.
Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.
Форум