د ازادي راډیو خبریاله
په افغانستان کې د طالبانو له واکمنۍ پنځه کاله تېر شوي؛ هغه پنځه کاله چې د افغان ښځو او نجونو ژوند یې ګډوډ کړی دی. په دې راپور کې د دوو افغان نجونو کیسې بیانوو؛ نازنین چې په جرمني کې ژوند کوي، او مریم چې په افغانستان کې پاتې ده.
په جرمني کې یو شمېر مېشت کډوال په ځانګړې توګه افغانان د کور موندلو په برخه کې له جدي او دوامداره ستونزو سره مخ دي.
له اقتصادي فشارونو سره مخ ځینې افغان کورنۍ وايي چې د روغتیایي لګښتونو او منظمو درملو د پېر وسه نه لري. ځینې یې وايي چې په سختو روغتیایي حالاتو کې هم روغتیایي مرکز ته د تلو وس نه لري او ډیر وخت له ګاونډیانو او خپلوانو د درد ضد او نور درمل اخلي.
ځینې افغان ښځې وايي، سره له دې چې د محرم درلودلو شرط رعایت کوي، خو لاهم د سفر په ترڅ کې له ګڼو ستونزو سره مخ دي. ځینې نورې بیا وايي، د طالبانو د حکومت لخوا د محرم درلودلو شرط یوازې سفر پورې محدوده نه دی؛ بلکې دې شرط په ځینو نورو چارو کې هم د دوی ازادي محدوده کړې.
په افغانستان کې د طالبانو تر واکمنۍ لاندې د ښځینه وو پر سینګارتونونو د بندیز د دریو کلونو په تېرېدو د زرګونو میرمنو ژوند اغیزمن شوی دی. ډیری سینګارګرې اوس بې کاره دي او یا د ژوند د اړتیاوو د پوره کولو لپاره په پټه کار کولو ته اړې شوې دي.
نن د جولای شپږمه د کلیوالي پراختیا نړیواله ورځ ده، خو د افغانستان په یو شمېر کلیو کې ورځنی ژوند د لومړنیو اسانتیاوو نشتوالي، محدودو روغتیايي خدمتونو او د ژوند ناکافي فرصتونو سره مل دی.
د جرمني په ګډون یو شمېر اروپایي هېوادونو په وروستیو کې د افغانانو د بېرته ستنولو بهیر پیل کړی، دې چارې په دغو هېوادونو کې هغه افغانان، چې کېسونه یې رد شوي، سخت اندېښمن کړي دي.
د متحده عربي اماراتو په جبل علي او ځینو نورو سیمه ییزو بندرونو کې لا هم د افغان سوداګرو زرګونه کانټینرونه بند پاته دي. د دې کار لاملونه د منځني ختیځ شخړې او د سیمې پر ټرانزیټي لارو لګول شوي محدودیتونه دي.
ډیری افغانان چې له ایران او پاکستانه افغانستان ته ستنېږي کافي زده کړې او مسلکي مهارتونه نه لري. دوی افغانستان ته له ټیټې کچې زده کړو، محدود مسلکي مهارتونو، او کمو کاري فرصتونو سره ستنېږي
یو شمېر افغانان وایي، راتلونکو نسلونو ته د خپل تاریخي او کلتوري میراث د انتقال لپاره خپلو کورونو کې ګڼ پخواني اسناد او عکسونه ساتلي دي. دوی وایي که څه هم کډوالۍ، طبیعي پېښو او د مناسبو سرپناوو نه لرلو ترې ځینې مهم اسناد ضایع کړي خو بیا هم دا اقدام د خپل تاریخي هویت د خوندي کولو لپاره یوه څه بولي.
نور راوښيه
