Израил армиясы (ЦАХАЛ) Газа шаарын толук багындыруунун алдында палестин анклавындагы ири калааны "кооптуу согуш аймагы" деп жарыялады.
"29-август, жума күнү жергиликтүү убакыт боюнча саат 10.00дөн тарта Газа шаарынын кооптуу согуш аймагы саналган районунда аскердик операциялардын локалдык тактикалык тыныгуулары болбойт", - деп айтылат ЦАХАЛ тараткан билдирүүдө.
Июль айынын этегинен тарта "тактикалык тыныгуу" маалында гуманитардык уюмдарга шаар тургундарына жардам ташып киргизүүгө мүмкүнчүлүк берилчү.
Израил Газа шаарын ХАМАС (АКШ менен Евробиримдикте террордук деп таанылган) радикал тобунун акыркы таянычы деп санап, аны толук өз көзөмөлүнө аларын жарыялаган.
Эл аралык коомчулук Израилди опурталдуу планынан баш тартууга үндөп, анклавдын калкы үчүн маанилүү инфраструктура, анын ичинде ооруканалар жарактан чыгарын эскерткен.
Жума күнү Израил аскерлери Газада таап чыккан адамдын сөөгү 2023-жылдын 7-октябрында "хамасчылар" барымтага алган Илан Вайсс экени такталды. Анын жанында дагы бир кишинин сөөгүнүн айрым бөлүктөрү табылды.
Газанын тургуну Ризк Арандас согуш башталганы үй-бүлөсү менен улам жер которуп келатат. "Адегенде Газадан түштүккө Хан Юниске кеттик. Хан Юнисте төрт жолу жер котордум. Анан Рафахка жөнөдүк. Ал жерге танктар киргенде Рафахтын батышына, андан кайра Хан Юниске, андан ары Нусейретке, Хан Юниске, анан Газага кайтып келдик. Ошентип 9 же 10 жолу жер котордум. Ага кеткен чыгым канча, азыркы кырдаал азап эле", - деди жети кишиден турган үй-бүлөнүн башчысы.
Израил армиясы Шежея, Зейтун жана Сабра райондорунун чет жакаларын аткылаганда палестиндер үй-жайын таштап, качып чыкканын айтышты.
Газанын саламаттыкты сактоо мекемеси Израил кайрадан жанданткан куралдуу жортуулдардан өлгөндөрдүн саны 71ге жеткиргенин билдирди. Акыркы бир күн ичинде беш киши ачарчылыктан көз жумду, алардын экөө жаш балдар экени Газадан таратылган кабарларда айтылат.
Табагын көтөрүп алып, үйүндөгү 12 кишиге тамак алганы келген Сами ал-Ашрам күрүчкө зар болуп турушканын айтты. "Эртең менен такай тамак алганы келем. Алганыбыз баарыбызга жетпейт. Тамак-аш тараткандарга кичине арбытсаңар боло, эптеп күн көрүп туралы да деп айткам. Колубуздан эч нерсе келбеген бир байкушпуз. Тамак-аш таба албайбыз, алтургай күрүч жетпейт".
Израил бийлиги Улуттар Уюмунун ачарчылыкка мониторинг кылган комитетинин (FRC - Famine Review Committee) баяндамасын артка чакыртууну талап кылды. 22-августта жарыяланган докладда Газа тилкесинин айрым райондорун ачарчылык каптаганы белгиленген. Адистердин эсебинде болжол менен 514 миң адам, башкача айтканда, тилкенин калкынын төрттөн бири Газа шаарында жана анын чеке белинде ачарчылыкка кабылды. Бул сан сентябрдын аягына чейин 641 миңге жетиши мүмкүн.
Израил өкмөтү Улуттар Уюмунун мекемесинин бул баяндамасын "саясатташкан" жана ХАМАСтын кызыкчылыгына ыктайт деп сындаган.
Ачарчылык согуш ыкмасына айландыбы?
Улуттар Уюмунун баш катчысы Антонио Гутерриш бейшембиде Израилдин согуштук операциясын кеңейтип жатканын айыптап, "карапайым калкты ачарчылыкка кептеп салуу согуш ыкмасына айланбашы керек" деди.
"Жай тургундар дагы бир кооптуу чабуулга дуушар болуп жатканын элестетүү кыйын. Израилдин Газа шаарын аскердик жол менен басып алуу боюнча алгачкы кадамдары жаңы жана коптуу нерсени туюнтат. Аскердик операция кеңейтилсе анын опурталдуу кесепеттери болот. Буга чейин эле канча тозоктон өткөн миңдеген киши эми дагы качууга аргасыз болот. Бул үй-бүлөлөрдү дагы азапка салат. Бул токтошу керек", - деди Гутерриш.
28-августта Дүйнөлүк азык-түлүк программасынын жетекчиси Синди Маккейн күнүнө болжол менен жардам жүктөгөн 100 машине Газага кирип жатканын айтты. Ортодо ок атышпоо жарыяланган маалда күнүгө 600дөй машине камоодо калган палестиндерге тамак-аш, дары-дармек сыяктуу гумжардам алып кирип турган.
БУУнун Балдар кору - ЮНИСЕФ уюмунун өкүлү алардын Газадагы кызматкерлери ачарчылыктан жабыр тарткан балдарга тамак таратууга үлгүрбөй жатканын маалымдады.
Шаршембиде Нью-Йоркто Улуттар Уюмунун Коопсуздук кеңешинде Газадагы кырдаалды талкуулап жатканда Алжирдин элчиси менен Ираилдин өкүлү кайым айтышты. Алжирдин элчиси Амар Бенжама кабыргасы саналган араңжан баланын сүрөтүн отургандарга көрсөттү. "Бул Язан Абу Фул эки жашта. Ал азырынча тирүү. Атасынын колунда араң турат. Сиздин балдарыңыз барбы? Неберелериңиз барбы? Абу Фулдун ата-энесинин ордуна өзүңүздү коюп көрсөңүз. Айласы кетип, үмүтү үзүлүп, колунан эч нерсе келбей отурат", - деди элчи.
Израилдин Улуттар Уюмундагы туруктуу өкүлү Дани Данон мындай билдирүүнү четке кагып, "атайын оюн уюштурууда" деп Алжирдин дипломатын сындады.
"Бул жерде оюн уюштуруудан мурда фактыларды текшериңиз. Мен фактылар жөнүндө айттым. Сиз көрсөткөн үрөй учурган сүрөттөр боюнча карап, салыштырып чыктык. Сиз менен жолугуп, ошол балдардын оорулары жана алардын чыныгы көйгөйлөрү тууралуу маалымат берүүгө даярмын. Анын тамак-аш тартыштыгына эч тиешеси жок", - деди Израилдин элчиси.
2023-жылдын 7-октябрында ХАМАСтын согушкерлери Израилге жасаган террордук кол салуудан 1100дөн ашуун адам өлтүрүлүп, 251 киши барымтага алынган. Андан бери 148 туткун аман-эсен кайтарылды. Газа тилкесинин саламаттык сактоо мекемеси согуш башталганы 62 миңден ашуун киши каза тапканын маалымдады. Анклавдын согушка чейинки 2 миллион калкынын 90% үй-жайын таштап кетүүгө аргасыз болду.
Шерине