Васіль Быкаў памёр у 20 гадзін 30 хвілінаў 22 чэрвеня 2003 году, у анкалягічным цэнтры ў Бараўлянах — праз тры тыдні пасьля вяртаньня з Прагі, дзе ў сакавіку яму была зробленая апэрацыя.
Праз паўтары гадзіны Радыё Свабода выйшла ў прамы эфір з адмысловай гадзіннай перадачай, прысьвечанай народнаму пісьменьніку. Перадачу вялі Аляксандар Лукашук, Сяргей Навумчык і Віталь Тарас, словы пра Быкава сказалі Уладзімер Арлоў, Валянцін Тарас, Івонка Сурвіла, Вітаўт Кіпель, прагучалі запісы ўрыўкаў з твораў Быкава, якія ён начытаў перад мікрафонам Свабоды. У наступныя дні Свабода распавядала пра рэакцыю ў Беларусі і ў сьвеце на сьмерць Быкава, а 25 чэрвеня ў інтэрнэце вяла онлайн-рэпартаж з пахаваньня.
Пахаваньне Васіля Быкава адбылося без удзелу прадстаўнікоў уладаў — прадстаўнікі ўрадавай камісіі пакінулі Дом літаратара, калі сын Быкава пакрыў труну бацькі бел-чырвона-белым сьцягам. На пахаваньне не прыйшоў Аляксандар Лукашэнка, але разьвітацца зь пісьменьнікам прыйшлі дзясяткі тысяч людзей. Труну несьлі на руках да плошчы Якуба Коласа, да Ўсходніх могілак ішлі тысячы людзей пад бел-чырвона-белымі сьцягамі. Пазьней дзяржаўныя СМІ перадалі словы Лукашэнкі, што апазыцыя нібыта скарыстала пахаваньне пісьменьніка ў сваіх мэтах — аднак тое было сапраўднае народнае разьвітаньне.
Тэксты перадачы, якая выйшлі ў эфір адразу пасьля сьмерці Быкава, стэнаграмы грамадзянскай паніхіды ў Доме літаратара і разьвітаньня на могілках, рэпартажы зь менскіх вуліц, водгукі выбітных асобаў і простых людзей зьмешчаныя ў кнізе «Быкаў на Свабодзе», якую можна спампаваць тут.
Ніжэй — некаторыя матэрыялы з архіву Свабоды
«Літаральна на наступны дзень пасьля вяртаньня Васіля Быкава з Прагі ў Менск я сустрэўся з адным добрым знаёмым, чыноўнікам высокага рангу, які ў бліжэйшым атачэньні да Лукашэнкі. І Вы ведаеце, я заўважыў проста, як ён, паціраючы рукі, сказаў, што «я вось пераконваў, усе пагадзіліся», і менавіта толькі дзякуючы яму і бліжэйшаму атачэньню Лукашэнкі Васіль Быкаў «зьявіўся паміраць» — менавіта «паміраць» — на Радзіму. Таму што — ён так і сказаў— «ты ж ведаеш, калі б Васіль Быкаў памёр у Празе, як бы яго сустракала ўся грамадзкасьць на чыгуначным вакзале альбо ў аэрапорту, калі б самалётам, гэта вылілася б ў вялікую, можа, маніфэстацыю. А тут — ён прыехаў, сам памёр, усё спакойна».
«Гэта было народнае пахаваньне. Быкава хаваў народ... Тое, што народ змог годна пахаваць свайго пісьменьніка, стала самай выразнай рысай гэтай сумнай падзеі. Расейскі публіцыст Юры Чарнічэнка ўчора, прамаўляючы на могілках, сказаў, што вельмі даўно, ад жніўня 1991 году ён ня дыхаў такім паветрам свабоды, ня бачыў столькі адухоўленых твараў вакол. Перад гэтай свабоднай Беларусьсю ён гатовы быў стаць на калені».
Частка першая
Частка другая
Пахаваньне Васіля Быкава. Фотагалерэя.
![Разьвітаньне з Васілём Быкавым. Людзі перад Домам літаратара, дзе адбылася паніхіда]()
![Уладзімер Пузыня]()
![Прамаўляе Аляксандар Лукашук падчас разьвітаньня з Васілём Быкавым. Дом літаратара. Менск, 25 чэрвеня 2003]()
![Выканаўца абавязкоў старшыні КХП-БНФ Юрась Беленькі і былы народны дэпутат СССР Ігар Абламейка]()
![Гаворыць Радзім Гарэцкі]()
![Каля труны — Аляксандар Старыкевіч ]()
![Генадзь Бураўкін падчас разьвітаньня з Васілём Быкавым. Дом літаратара. Менск, 25 чэрвеня 2003]()
![Аляксандар Лукашук перадае Ірыне Міхайлаўне Быкавай ручку з пісьмовага стала Быкава ў праскай кватэры. Пасярэдзіне — Сяргей Быкаў, сын пісьменьніка.]()
![Рыгор Барадулін падчас разьвітаньня з Васілём Быкавым. Дом літаратара. Менск, 25 чэрвеня 2003]()
![Вінцук Вячорка і Аляксей Кароль у жалобнай варце]()
![У жалобнай варце — Уладзімер Арлоў]()
![Труну Васіля Быкава да плошчы Якуба Коласа нясуць на руках]()
![Разьвітаньне з Васілём Быкавым. Шэсьце да Усходніх могілак]()
![Разьвітаньне з Васілём Быкавым. Жалобнае шэсьце да Ўсходніх могілак]()
![Пахаваньне Васіля Быкава на Ўсходніх могілках]()
![Рыгор Барадулін высыпае ў магілу Быкава зямлю з Вушаччыны]()
![Мікола Савіцкі, Анатоль Грыцкевіч, Артур Вольскі, Васіль Быкаў. Сьвята Аршанскай бітвы, верасень 1992г.]()
![Васіль Быкаў разам зь Зянонам Пазьняком і Сяржуком Сокалавым-Воюшам у рэдакцыі Радыё Свабоды]()
![Сяргей Навумчык, Уладзімер Арлоў, Лявон Дзейка, Рыгор Барадулін, Васіль Быкаў, Лявон Баршчэўскі, Мікола Крыжаноўскі. Зьезд Партыі БНФ, лета 1995.]()
![Ірына Быкава, Івонка Сурвіла, Васіль Быкаў і Сяргей Навумчык, 23 сакавіка 2003 г., Прага]()
![Васіль Быкаў і Вацлаў Гавал, 12 верасьня 2001 г.]()
![Рыгор Барадулін і Васіль Быкаў, Сафійскі сабор, Полацак, 1980-ыя гады. Фота Міхаіла Шмерлінга.]()
![Падчас зьезду БНФ. Дом літаратараў. Зьлева направа: Сяргей Навумчык, Уладзімер Арлоў, Лявон Дзейка, Рыгор Барадулін, Васіль Быкаў, Лявон Баршчэўскі, Мікалай Крыжаноўскі. 1995 г.]()
![Дзень Волі. Зянон Пазьняк, Мікола Анцыповіч, Мікола Купава, Васіль Быкаў, Сяргей Навумчык. Менск, парк Янкі Купалы, 25 сакавіка 1994 г.]()
![Васіль Быкаў, Станіслаў Шушкевіч]()
![Перад тэледэбатамі на прэзыдэнцкіх выбарах: Уладзімер Заблоцкі, Зянон Пазьняк, Васіль Быкаў, Вінцук Вячорка. Чэрвень 1994 г. Фота С. Навумчыка]()
![Данута Бічэль, Аляксей Карпюк, Ларыса Геніюш, Васіль Быкаў пасьля выступу ў Зэльвенскай санаторна-лясной школе. 1963 г.]()
![Васіль Быкаў прамаўляе на Сойме БНФ, за сталом - Зянон Пазьняк. 1995, Менск, сядзіба БНФ. Фота С. Навумчыка]()
![Васіль Быкаў сярод дэлегатаў II зьезду БНФ]()
![Міхась Дубянецкі, Алесь Адамовіч, Пімен Панчанка, Васіль Быкаў, Ніл Гілевіч. 1981 г.]()
![Васіль Быкаў]()
![Васіль Быкаў, Станіслаў Шушкевіч, Ніл Гілевіч. 1989]()
![Васіль Быкаў і Зянон Пазьняк]()
![Васіль Быкаў]()
Праз паўтары гадзіны Радыё Свабода выйшла ў прамы эфір з адмысловай гадзіннай перадачай, прысьвечанай народнаму пісьменьніку. Перадачу вялі Аляксандар Лукашук, Сяргей Навумчык і Віталь Тарас, словы пра Быкава сказалі Уладзімер Арлоў, Валянцін Тарас, Івонка Сурвіла, Вітаўт Кіпель, прагучалі запісы ўрыўкаў з твораў Быкава, якія ён начытаў перад мікрафонам Свабоды. У наступныя дні Свабода распавядала пра рэакцыю ў Беларусі і ў сьвеце на сьмерць Быкава, а 25 чэрвеня ў інтэрнэце вяла онлайн-рэпартаж з пахаваньня.
Пахаваньне Васіля Быкава адбылося без удзелу прадстаўнікоў уладаў — прадстаўнікі ўрадавай камісіі пакінулі Дом літаратара, калі сын Быкава пакрыў труну бацькі бел-чырвона-белым сьцягам. На пахаваньне не прыйшоў Аляксандар Лукашэнка, але разьвітацца зь пісьменьнікам прыйшлі дзясяткі тысяч людзей. Труну несьлі на руках да плошчы Якуба Коласа, да Ўсходніх могілак ішлі тысячы людзей пад бел-чырвона-белымі сьцягамі. Пазьней дзяржаўныя СМІ перадалі словы Лукашэнкі, што апазыцыя нібыта скарыстала пахаваньне пісьменьніка ў сваіх мэтах — аднак тое было сапраўднае народнае разьвітаньне.
Тэксты перадачы, якая выйшлі ў эфір адразу пасьля сьмерці Быкава, стэнаграмы грамадзянскай паніхіды ў Доме літаратара і разьвітаньня на могілках, рэпартажы зь менскіх вуліц, водгукі выбітных асобаў і простых людзей зьмешчаныя ў кнізе «Быкаў на Свабодзе», якую можна спампаваць тут.
Ніжэй — некаторыя матэрыялы з архіву Свабоды
«Ён прыехаў, сам памёр, усё спакойна...» Апошнія тыдні Васіля Быкава
«Літаральна на наступны дзень пасьля вяртаньня Васіля Быкава з Прагі ў Менск я сустрэўся з адным добрым знаёмым, чыноўнікам высокага рангу, які ў бліжэйшым атачэньні да Лукашэнкі. І Вы ведаеце, я заўважыў проста, як ён, паціраючы рукі, сказаў, што «я вось пераконваў, усе пагадзіліся», і менавіта толькі дзякуючы яму і бліжэйшаму атачэньню Лукашэнкі Васіль Быкаў «зьявіўся паміраць» — менавіта «паміраць» — на Радзіму. Таму што — ён так і сказаў— «ты ж ведаеш, калі б Васіль Быкаў памёр у Празе, як бы яго сустракала ўся грамадзкасьць на чыгуначным вакзале альбо ў аэрапорту, калі б самалётам, гэта вылілася б ў вялікую, можа, маніфэстацыю. А тут — ён прыехаў, сам памёр, усё спакойна».
«Рэакцыя грамадзтва і ўлады на сьмерць і пахаваньне Васіля Быкава» — аналітычная перадача Валерыя Карбалевіча з удзелам пісьменьніка Валянціна Тараса і дырэктара беларускай службы Радыё Свабода Аляксандра Лукашука.
«Гэта было народнае пахаваньне. Быкава хаваў народ... Тое, што народ змог годна пахаваць свайго пісьменьніка, стала самай выразнай рысай гэтай сумнай падзеі. Расейскі публіцыст Юры Чарнічэнка ўчора, прамаўляючы на могілках, сказаў, што вельмі даўно, ад жніўня 1991 году ён ня дыхаў такім паветрам свабоды, ня бачыў столькі адухоўленых твараў вакол. Перад гэтай свабоднай Беларусьсю ён гатовы быў стаць на калені».
У 2008 годзе, да пятай гадавіны са дня сьмерці пісьменьніка тэлеканалам «Белсат» быў зьняты фільм «Васіль Быкаў. Апошнія дні» (рэжысэр — Галіна Навумчык, аўтар сцэнару — Сяргей Навумчык).
Частка першая
Частка другая
Пахаваньне Васіля Быкава. Фотагалерэя.
Разьвітаньне з Васілём Быкавым 25 чэрвеня 2003
25 чэрвеня 2003 году адбылося пахаваньне выбітнага беларускага пісьменьніка Васіля Быкава. У пахавальнай урачыстасьці, якая сталася вялікай маніфэстацыяй прыхільнікаў творчасьці й асобы пісьменьніка, удзельнічалі тысячы жыхароў Беларусі, дзяржаўныя чыноўнікі, літаратары, дзеячы апазыцыі, замежныя дыпляматы, дэпутаты й сябры пісьменьніка з усяе Эўропы.
25 чэрвеня 2003 году адбылося пахаваньне выбітнага беларускага пісьменьніка Васіля Быкава. У пахавальнай урачыстасьці, якая сталася вялікай маніфэстацыяй прыхільнікаў творчасьці й асобы пісьменьніка, удзельнічалі тысячы жыхароў Беларусі, дзяржаўныя чыноўнікі, літаратары, дзеячы апазыцыі, замежныя дыпляматы, дэпутаты й сябры пісьменьніка з усяе Эўропы.
25 чэрвеня 2003 году адбылося пахаваньне выбітнага беларускага пісьменьніка Васіля Быкава. У пахавальнай урачыстасьці, якая сталася вялікай маніфэстацыяй прыхільнікаў творчасьці й асобы пісьменьніка, удзельнічалі тысячы жыхароў Беларусі, дзяржаўныя чыноўнікі, літаратары, дзеячы апазыцыі, замежныя дыпляматы, дэпутаты й сябры пісьменьніка з усяе Эўропы.
25 чэрвеня 2003 году адбылося пахаваньне выбітнага беларускага пісьменьніка Васіля Быкава. У пахавальнай урачыстасьці, якая сталася вялікай маніфэстацыяй прыхільнікаў творчасьці й асобы пісьменьніка, удзельнічалі тысячы жыхароў Беларусі, дзяржаўныя чыноўнікі, літаратары, дзеячы апазыцыі, замежныя дыпляматы, дэпутаты й сябры пісьменьніка з усяе Эўропы.
25 чэрвеня 2003 году адбылося пахаваньне выбітнага беларускага пісьменьніка Васіля Быкава. У пахавальнай урачыстасьці, якая сталася вялікай маніфэстацыяй прыхільнікаў творчасьці й асобы пісьменьніка, удзельнічалі тысячы жыхароў Беларусі, дзяржаўныя чыноўнікі, літаратары, дзеячы апазыцыі, замежныя дыпляматы, дэпутаты й сябры пісьменьніка з усяе Эўропы.
25 чэрвеня 2003 году адбылося пахаваньне выбітнага беларускага пісьменьніка Васіля Быкава. У пахавальнай урачыстасьці, якая сталася вялікай маніфэстацыяй прыхільнікаў творчасьці й асобы пісьменьніка, удзельнічалі тысячы жыхароў Беларусі, дзяржаўныя чыноўнікі, літаратары, дзеячы апазыцыі, замежныя дыпляматы, дэпутаты й сябры пісьменьніка з усяе Эўропы.
25 чэрвеня 2003 году адбылося пахаваньне выбітнага беларускага пісьменьніка Васіля Быкава. У пахавальнай урачыстасьці, якая сталася вялікай маніфэстацыяй прыхільнікаў творчасьці й асобы пісьменьніка, удзельнічалі тысячы жыхароў Беларусі, дзяржаўныя чыноўнікі, літаратары, дзеячы апазыцыі, замежныя дыпляматы, дэпутаты й сябры пісьменьніка з усяе Эўропы.
25 чэрвеня 2003 году адбылося пахаваньне выбітнага беларускага пісьменьніка Васіля Быкава. У пахавальнай урачыстасьці, якая сталася вялікай маніфэстацыяй прыхільнікаў творчасьці й асобы пісьменьніка, удзельнічалі тысячы жыхароў Беларусі, дзяржаўныя чыноўнікі, літаратары, дзеячы апазыцыі, замежныя дыпляматы, дэпутаты й сябры пісьменьніка з усяе Эўропы.
25 чэрвеня 2003 году адбылося пахаваньне выбітнага беларускага пісьменьніка Васіля Быкава. У пахавальнай урачыстасьці, якая сталася вялікай маніфэстацыяй прыхільнікаў творчасьці й асобы пісьменьніка, удзельнічалі тысячы жыхароў Беларусі, дзяржаўныя чыноўнікі, літаратары, дзеячы апазыцыі, замежныя дыпляматы, дэпутаты й сябры пісьменьніка з усяе Эўропы.
25 чэрвеня 2003 году адбылося пахаваньне выбітнага беларускага пісьменьніка Васіля Быкава. У пахавальнай урачыстасьці, якая сталася вялікай маніфэстацыяй прыхільнікаў творчасьці й асобы пісьменьніка, удзельнічалі тысячы жыхароў Беларусі, дзяржаўныя чыноўнікі, літаратары, дзеячы апазыцыі, замежныя дыпляматы, дэпутаты й сябры пісьменьніка з усяе Эўропы.
25 чэрвеня 2003 году адбылося пахаваньне выбітнага беларускага пісьменьніка Васіля Быкава. У пахавальнай урачыстасьці, якая сталася вялікай маніфэстацыяй прыхільнікаў творчасьці й асобы пісьменьніка, удзельнічалі тысячы жыхароў Беларусі, дзяржаўныя чыноўнікі, літаратары, дзеячы апазыцыі, замежныя дыпляматы, дэпутаты й сябры пісьменьніка з усяе Эўропы.
25 чэрвеня 2003 году адбылося пахаваньне выбітнага беларускага пісьменьніка Васіля Быкава. У пахавальнай урачыстасьці, якая сталася вялікай маніфэстацыяй прыхільнікаў творчасьці й асобы пісьменьніка, удзельнічалі тысячы жыхароў Беларусі, дзяржаўныя чыноўнікі, літаратары, дзеячы апазыцыі, замежныя дыпляматы, дэпутаты й сябры пісьменьніка з усяе Эўропы.
25 чэрвеня 2003 году адбылося пахаваньне выбітнага беларускага пісьменьніка Васіля Быкава. У пахавальнай урачыстасьці, якая сталася вялікай маніфэстацыяй прыхільнікаў творчасьці й асобы пісьменьніка, удзельнічалі тысячы жыхароў Беларусі, дзяржаўныя чыноўнікі, літаратары, дзеячы апазыцыі, замежныя дыпляматы, дэпутаты й сябры пісьменьніка з усяе Эўропы.
25 чэрвеня 2003 году адбылося пахаваньне выбітнага беларускага пісьменьніка Васіля Быкава. У пахавальнай урачыстасьці, якая сталася вялікай маніфэстацыяй прыхільнікаў творчасьці й асобы пісьменьніка, удзельнічалі тысячы жыхароў Беларусі, дзяржаўныя чыноўнікі, літаратары, дзеячы апазыцыі, замежныя дыпляматы, дэпутаты й сябры пісьменьніка з усяе Эўропы.
25 чэрвеня 2003 году адбылося пахаваньне выбітнага беларускага пісьменьніка Васіля Быкава. У пахавальнай урачыстасьці, якая сталася вялікай маніфэстацыяй прыхільнікаў творчасьці й асобы пісьменьніка, удзельнічалі тысячы жыхароў Беларусі, дзяржаўныя чыноўнікі, літаратары, дзеячы апазыцыі, замежныя дыпляматы, дэпутаты й сябры пісьменьніка з усяе Эўропы.
25 чэрвеня 2003 году адбылося пахаваньне выбітнага беларускага пісьменьніка Васіля Быкава. У пахавальнай урачыстасьці, якая сталася вялікай маніфэстацыяй прыхільнікаў творчасьці й асобы пісьменьніка, удзельнічалі тысячы жыхароў Беларусі, дзяржаўныя чыноўнікі, літаратары, дзеячы апазыцыі, замежныя дыпляматы, дэпутаты й сябры пісьменьніка з усяе Эўропы.
Васіль Быкаў. Фотагалерэя
Васіль Быкаў