Рыхтуючы Саміт міру, украінскія ўлады зрабілі стаўку на эмацыйную дыпляматыю, — Яўген Магда

Сьцісла:

• Сабраўшы каля сотні прадстаўнікоў розных краінаў, цяжка дамовіцца пра агульныя падыходы да праблемы завяршэньня вайны.
• У Швайцарыю прыедуць ня толькі тыя, хто лічыць Украіну сваім сябрам, але і тыя, каму Ўкраіна глыбока абыякавая.
• У Кіева не сфармавалася бачаньне кітайскай палітыкі.
• Ваюючы зь ядзернай дзяржавай, ня варта называць ворагам яшчэ адну ядзерную дзяржаву, другую эканоміку сьвету.

— Мы назіраем, што арганізацыя «саміту міру», які неўзабаве павінен адбыцца ў Швайцарыі, праходзіць даволі напружана, і прэзыдэнт Украіны Зяленскі рэагуе на гэта дастаткова нэрвова. Ці можна канстатаваць, што ў справе гэтай канфэрэнцыі пакуль усё ідзе не зусім так, як меркаваў афіцыйны Кіеў?

— Як казаў Станіслаў Ежы Лец, «у жыцьці ўсё ня так, як на самой справе». Я думаю, акурат гэта можна сказаць пра Швайцарскую канфэрэнцыю.

На жаль, палітычнае кіраўніцтва Ўкраіны ўзяло курс на наданьне надта вялікай значнасьці гэтай канфэрэнцыі. Мне, з аднаго боку, зразумела, чаму так зроблена — гэта імкненьне адказаць на запыт на завяршэньне вайны. Зь іншага боку, я разумею, што, сабраўшы каля сотні прадстаўнікоў самых розных краінаў, вельмі цяжка дамовіцца пра нешта агульнае.

Надта вялікая колькасьць краінаў, надта розныя праблемы. І тое, што Ўладзімір Зяленскі скараціў парадак дня канфэрэнцыі да трох пунктаў — свабоднае мараплаваньне, ядзерная бясьпека і вяртаньне ўкраінскіх дзяцей з Расеі — сьведчыць пра ягонае імкненьне знайсьці гэтае агульнае.

Але гэта будзе дастаткова складана. Бо мы сутыкаемся з пэўным парадоксам, калі, з аднаго боку, украінская ўлада хоча, каб у гэтай канфэрэнцыі ўзялі ўдзел як мага больш прадстаўнікоў дзяржаваў. Але, зь іншага боку, у Швайцарыю прыедуць ня толькі тыя, хто лічыць Украіну сваім сябрам, але і тыя, каму Ўкраіна глыбока абыякавая.

Таму мы бачым і даволі нэрвовую рэакцыю Ўкраіны, і імкненьне любым коштам дабіцца прысутнасьці як мага большай колькасьці кіраўнікоў дзяржаваў на гэтай канфэрэнцыі. Але відавочна, што праблемаў, зь якімі сутыкнуўся афіцыйны Кіеў, хапае.

ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:

Reuters: Кітай ня будзе ўдзельнічаць у «саміце міру» па Ўкраіне

— Можна меркаваць, што галоўная ідэя канфэрэнцыі была ў тым, каб паказаць, што на баку Ўкраіны ня толькі Захад, але і шмат краінаў Поўдня — Азіі, Афрыкі, Лацінскай Амэрыкі. Але няўжо не было адпаведнай аналітыкі, якая паказала б, што многія краіны Поўдня не пажадаюць актыўна ўмешвацца альбо проста пабаяцца дражніць Расею і Кітай?

— На жаль, гэта не прагучала. Як мне падаецца, узьнікла пэўная ілюзія, зьявілася завышаная ацэнка. Шкада, бо будзе праблема ў тым, што невысокая эфэктыўнасьць гэтай канфэрэнцыі можа кагосьці падштурхнуць да дыялёгу з Расеяй.

Украінскія ўлады зрабілі стаўку на эмацыйную дыпляматыю, і мне гэта падаецца ня надта слушным крокам.

— Наколькі істотна зьмяніла б сытуацыю тое, калі б у канфэрэнцыі ўзяў удзел прэзыдэнт ЗША Байдэн? Ягоная адсутнасьць — гэта таксама сьведчаньне завышаных чаканьняў і ілюзіяў Кіева?

— Я думаю, так. Думаю, стаўка на тое, што Байдэна ўдасца ўгаварыць, была памылковай. Людзі, якія працавалі над гэтым, відаць, не разумеюць, што таймінг выбарчай кампаніі ў ЗША ніяк не зьвязаны з падзеямі расейска-ўкраінскай вайны.

Расея і Кітай зараз працуюць нават не над зьмяншэньнем колькасьці ўдзельнікаў саміту ў Швайцарыі — яны працуюць над зьмяншэньнем узроўню прадстаўніцтва. Бо калі за адным сталом будуць і прэзыдэнты, і, напрыклад, дарадцы па нацыянальнай бясьпецы, кіраўнікі парлямэнцкіх камітэтаў — то ўзровень канфэрэнцыі істотна зьнізіцца.

ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:

Зяленскі з Харкава заклікаў Байдэна і Сі прыехаць на «саміт міру». Удзел у ім ужо пацьвердзілі каля 80 краінаў

— Зяленскі ўжо даволі рэзка выказаўся пра пазыцыю Кітаю — у тым сэнсе, што Пэкін прымушае некаторыя азіяцкія краіны ня ўдзельнічаць на высокім узроўні ў швайцарскай канфэрэнцыі. І тут ужо некаторыя ўкраінскія дэпутаты крытыкуюць за гэта Зяленскага — маўляў, ня трэба было яму так нападаць на Кітай.

— Я лічу, што ў Кіева, на жаль, няма дакладнай пазыцыі ў дачыненьні да Кітаю. І гэта вельмі дзіўна, бо перад пачаткам шырокамаштабнай вайны Кітай пэўны час быў адным з асноўных гандлёвых партнэраў Украіны. У нас не сфармавалася бачаньне кітайскай палітыкі, мы ў гэтым пытаньні павінны быць самакрытычныя.

Калі не сфармуем эфэктыўную замежную дзяржаўную палітыку, нам будзе цяжка адстойваць уласныя нацыянальныя інтарэсы. У нас даволі часта прэвалююць эмоцыі. Гэта можна патлумачыць. Больш за 800 дзён працягваецца шырокамаштабнае ўварваньне, людзі стомленыя. Аднак дзяржаўная машына павінна працаваць як гадзіньнік. А не рэагаваць эмацыйна.

— А як Кіеву не рэагаваць эмацыйна, калі Кітай дэ-факта падтрымлівае Расею ў гэтай вайне?

— Я лічу (хоць гэтая пазыцыя не заўсёды знаходзіць падтрымку ва Ўкраіне), што, ваюючы зь ядзернай дзяржавай, ня варта называць ворагам яшчэ адну ядзерную дзяржаву — другую эканоміку сьвету. Бо такі падыход проста здольны зрабіць гэтую вайну бясконцай.

Гэта не азначае, што мы павінны запабягаць перад Кітаем. Гэта азначае, што мы павінны прадэманстраваць здольнасьць весьці зь ім дыялёг. Напрыклад, адзначыць, што Ўкраіна гатовая да таго, каб кітайскія кампаніі бралі ўдзел у пасьляваенным аднаўленьні Ўкраіны. Але пры ўмове, што гэтае аднаўленьне будзе адбывацца ў міжнародна прызнаных межах Украіны — межах 1991 году. Тады гэта будзе і эканамічны, і палітычны аргумэнт.