Пайвандҳои дастрасӣ

Хабари нав

Ҳю Виллиамсон: "Ин чиз ҳукуматро дар Тоҷикистон бештар худкома мекунад"


Ҳю Виллиамсон. Акс аз соли 2021
Ҳю Виллиамсон. Акс аз соли 2021

Дидбони Ҳуқуқи Башар (Human Rights Watch) дар гузориши солонааш гуфтааст, ки вазъи ҳуқуқи одамон дар соли 2024 дар Тоҷикистон бадтар шуд. Гузоришро рӯзи 16-уми январ нашр карданд. Радиои Озодӣ дар мусоҳибае аз Ҳю Виллиамсон, раиси бахши Аврупо ва Осиёи Марказӣ дар Дидбони Ҳуқуқи Башар далели чунин хулосаро пурсид.

Иттиҳоди Аврупо бояд танҳо дар сурате бо Тоҷикистон вориди чунин созиш шавад, ки агар дар бахши ҳуқуқи башар пешрафти ҷиддие ба даст ояд.

Ҳю Виллиамсон: “Дидбони Ҳуқуқи Башар (Human Rights Watch) солҳои дароз вазъро дар Тоҷикистон мушоҳида мекунад. Вазъи ҳуқуқи инсон дар ин кишвар, воқеан, бад аст. Дар тобистони соли 2024 сиёсатмадорони амалкунанда ва пешин бо иттиҳомҳои собитношуда дастгиру ҳабс шуданд. Бино ба гузориши солонаи мо, дастикам 8 рӯзноманигор ҳамоно дар зиндон ҳастанд. Саркӯби созмонҳои иҷтимоӣ давом дорад. Соли 2023 теъдоди хеле зиёди созмонҳои ғайридавлатӣ баста шуд ва ин раванд дар соли 2024 идома ёфт. Агар ҳодисаҳои даҳ сол пешро ба ёд орем, мебинем, ки бисёре аз раҳбарони Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон (бо қарори Додгоҳи олӣ аз моҳи декабри соли 2015 мамнуъст) даҳ сол боз дар зиндон ҳастанд. Раҳбарони созмонҳои дигари сиёсӣ, ба мисли "Гурӯҳи 24", ҳамоно дар пушти панҷара мебошанд. Инҳо нуктаҳои муҳимтарини гузориши мост."

Радиои Озодӣ: Бо вуҷуди таъкиди шумо дар мавриди сол то сол бадтар шудани вазъ, зоҳиран, ҳукумати Тоҷикистон дигар ба танқидҳо гӯш намедиҳад ва қарорҳояшро бозбинӣ намекунад. Ба ин чӣ мегӯед?

Ҳю Виллиамсон: "Таваҷҷуҳи байнулмилалӣ ба вазъи ҳуқуқи инсон дар Тоҷикистон бояд идома ёбад. Бисёре аз ҳукуматҳо, Иттиҳоди Аврупо ва Амрико бо Тоҷикистон дар заминаи амният, рушди иқтисод ва масоили минтақаӣ ҳамкорӣ мекунанд. Хеле муҳим аст, ки ин кишварҳо ҳангоми гуфтушунид бо Тоҷикистон ба зарурати эҳтиром ба ҳуқуқи инсон ва ҳокимияти қонун таъкид намоянд. Масалан, Тоҷикистон хоҳони тақвияти муносибат бо Иттиҳоди Аврупост. ИА бояд танҳо дар сурате бо Тоҷикистон вориди чунин созиш шавад, ки агар дар бахши ҳуқуқи башар пешрафти ҷиддие ба даст ояд. Баъзе аз кишварҳо болои Тоҷикистон нуфуз доранд ва онҳо бояд бо истифода аз ин вазъи ҳуқуқи башарро беҳбуд бахшанд."

Радиои Озодӣ: Як падидае, ки соли 2024 мушоҳида шуд, ин буд, ки дар миёни гумонзадҳо дар парвандаҳои сиёсӣ шахсоне ҳастанд, ки бо ҳукумат ҳеч мухолифат надоштанд. Баръакс, тарафдору узви ҳукумат шумурда мешаванд. Сабаби ин саркӯбҳоро дар чӣ мебинед?

Ҳю Виллиамсон: "Воқеан ҳам, баъзе аз онҳое, ки дар соли 2024 дастгиру ҳабс шуданд, тарафдорони ҳукумат мебошанд ва агар интиқод мекарданд, он ҳам бисёр нарм буд. Маълум нест, ки бо чӣ сабаб ҳоло мавриди ҳадаф қарор гирифтаанд. Донистани ин душвор аст. Зоҳиран ҳар як фикри мустақил аз тарафи ҳукумат бо нороҳатӣ қабул мешавад. Шарҳи мустақилонаи ҳар гуна дурнамо чун таҳдид пазируфта мешавад. Аз ин рӯ, мақомот талош мекунанд, шахсонеро, ки мавқеи ошкору мустақил доранд, ба монанди академикҳо, сиёсатмадорон, ҳуқуқдонҳо ё ҳар каси дигар, дастгир карда, садояшонро хомӯш кунанд. Ин чиз ҳукуматро дар Тоҷикистон бештар худкома мекунад."

Радиои Озодӣ: Пас аз чанд рӯз Доналд Трамп дар мансаби президенти Амрико савганд ёд мекунад. Президенти Русия Владимир Путин ҳам ба ҷанг дар Украина идома медиҳад. Фикр намекунед, ки чунин дурнамо масоили ҳуқуқи башарро дар кишварҳое монанди Тоҷикистон боз ҳам бештар дур меандозад?

Ҳю Виллиамсон: "Барои тарафдорони ҳуқуқи башар ва демократия дар Тоҷикистон вазъи геополитикии ҷаҳон чолишбарангез мешавад. Савгандёдкунии Трамп, ҷанги идомадор дар Украина ба он маъност, ки таваҷҷуҳи ҷомеаи байнулмилалӣ дар ҷойи дигар аст. Аз сӯи дигар, Осиёи Марказӣ ба хотири наздикияш бо Украина як нақши муҳим мебозад. Бисёре аз кишварҳое, ки Украинаро пуштибонӣ мекунанд, мехоҳанд, дар раванди тақвияти мавқеи ин кишвар бо давлатҳои Осиёи Марказӣ шарику ҳамкор бошанд. Дар ин росто муҳим аст, ки масоили ҳуқуқи башар ва ҳокимияти қонунро матраҳ кунанд. Ин чизест, ки мо аз онҳо – Иттиҳоди Аврупо, Амрико, Олмон – талаб мекунем. Онҳо бояд ин корро дар соли 2025 давом диҳанд, ҳатто бо назардошти вазъи душвори сиёсие, ки дар пеш аст – омадани Трамп ва масоили ҳуқуқи башар ва мавқеи ҳамоно қавии Путин дар Русия. Матраҳ кардани масоили ҳуқуқи инсон дар Тоҷикистон як масъалаи чолишбарангез аст, вале он бояд ҳамоно дар авлавияти ҷомеаи байнулмилалӣ қарор дошта бошад.”

Навори суҳбатро дар инҷо бинед:

Нигаронии HRW аз вазъи ҳуқуқи инсон дар Тоҷикистон
лутфан мунтазир бошед

Феълан кор намекунад

0:00 0:04:44 0:00
XS
SM
MD
LG