A do ta fundosë apo shpëtojë zgjidhjen me dy shtete propozimi i Trumpit për Gazën?

Kian Sharifi

30 janar 2025

Propozimi i presidentit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Donald Trump, për t'i zhvendosur palestinezët nga Rripi i Gazës në vendet fqinje, është refuzuar dhe dënuar gjerësisht.

Zhvendosja e detyrueshme e 2.3 milionë banorëve të Gazës drejt Egjiptit dhe Jordanisë mund të destabilizojë rajonin dhe të shkatërrojë çdo shans për një zgjidhje me dy shtete të konfliktit izraelito-palestinez, thonë ekspertët.

Por, propozimi gjithashtu mund ta zhvendosë përgjegjësinë tek aleatët e SHBA-së në rajon për të dalë me një zgjidhje për një nga konfliktet më të ndërlikuara në botë, vlerësojnë njohësit.

“Trumpi po merr pozicionin më ekstrem mbi një çështje jashtëzakonisht të ndjeshme si pjesë e një negociate më të gjerë për Gazën dhe Izraelin”, tha Sanam Vakil, drejtoreshë e Programit për Lindjen e Mesme dhe Afrikën e Veriut në institutin britanik të mendimit, Chatham House.

“Duke vënë nën presion aleatët kyç të SHBA-së, të cilët janë realisht të varur nga ndihma dhe siguria amerikane, ai shpreson të arrijë qëllimin e tij për ndarjen e barrës”, tha Vakil.

E ardhmja e zgjidhjes me dy shtete

Uashingtoni ka mbështetur për dekada një zgjidhje me dy shtete që do të krijonte një shtet të pavarur palestinez përkrah Izraelit.

Por, progresi është penguar nga dallimet e thella mes izraelitëve dhe palestinezëve mbi kufijtë, vendbanimet dhe statusin e Jerusalemit.

Palestinezët, gjithashtu, këmbëngulin që çdo shtet i ardhshëm palestinez duhet të përfshijë Rripin e Gazës, gjë që e bën propozimin e Trumpit shqetësues jo vetëm për kritikët, por edhe për aleatët e SHBA-së, përfshirë Gjermaninë.

“Trump ende nuk ka artikuluar një vizion të qartë mbi zgjidhjen me dy shtete ose rrugën përpara në konfliktin Izrael-Palestinë, por nëse politika amerikane anon drejt zhvendosjes së palestinezëve nga Gaza, kjo sugjeron një hapësirë të kufizuar për përparim pozitiv në këtë çështje”, tha Gregory Brew, analist i lartë në grupin amerikan të analizave politike, Eurasia Group.

Palestinezët e izraelitët i gëzohen marrëveshjes që synon t'i japë fund luftës në Gazë

Reagimi me gëzim i palestinezëve pas lajmeve për një marrëveshje armëpushimi me Izraelin, në Deir Al-Balah në pjesën qendrore të Rripit të Gazës, 15 janar 2025. <br />
<br />
Të enjten u raportua se bombardimet izraelite i kanë vrarë dhjetëra njerëz në Gazën e rrënuar nga lufta. — 1/16 Reagimi me gëzim i palestinezëve pas lajmeve për një marrëveshje armëpushimi me Izraelin, në Deir Al-Balah në pjesën qendrore të Rripit të Gazës, 15 janar 2025.

Të enjten u raportua se bombardimet izraelite i kanë vrarë dhjetëra njerëz në Gazën e rrënuar nga lufta.

Protestuesit që kërkonin kthimin e pengjeve izraelite, që u rrëmbyen gjatë sulmit vdekjeprurës të 7 tetorit 2023 nga Hamasi, shihen duke u përqafuar pas lajmeve për armëpushim, Tel Aviv, Izrael, 15 janar 2025.<br />
<br />
Kryeministri i Izraelit, Benjamin Netanyahu, tha se kabineti nuk do të takohet për ta miratuar marrëveshjen derisa Hamasi të tërhiqet, pasi e akuzoi grupin palestinez të shpallur organizatë terroriste nga SHBA-ja dhe BE-ja se po shkel pjesë të marrëveshjes në përpjekje për të fituar më shumë koncesione. — 2/16 Protestuesit që kërkonin kthimin e pengjeve izraelite, që u rrëmbyen gjatë sulmit vdekjeprurës të 7 tetorit 2023 nga Hamasi, shihen duke u përqafuar pas lajmeve për armëpushim, Tel Aviv, Izrael, 15 janar 2025.

Kryeministri i Izraelit, Benjamin Netanyahu, tha se kabineti nuk do të takohet për ta miratuar marrëveshjen derisa Hamasi të tërhiqet, pasi e akuzoi grupin palestinez të shpallur organizatë terroriste nga SHBA-ja dhe BE-ja se po shkel pjesë të marrëveshjes në përpjekje për të fituar më shumë koncesione.

3/16 Presidenti amerikan, Joe Biden, dhe ndërmjetësi kryesor, Katari, njoftuan të mërkurën për arritjen e marrëveshjes, e cila parasheh lirimin e dhjetëra pengjeve izraelite në Gazë dhe ndaljen e luftës 15-mujore, që ka trazuar Lindjen e Mesme dhe ka nxitur protesta në gjithë botën.

4/16 Fytyra plot habi të fëmijëve palestinezë pas lajmeve për arritjen e marrëveshjes ndërmjet Hamasit dhe Izraelit.

5/16 Ndërkohë izraelitët në Tel Aviv po protestonin duke kërkuar lirimin e pengjeve të marra nga Hamasi.

6/16 Pjesëmarrësit mbajnë pishtarë gjatë protestës në mbështetje të pengjeve izraelite, që u rrëmbyen gjatë sulmit vdekjeprurës të 7 tetorit 2023 nga Hamasi, Tel Aviv 15 janar 2025.

7/16 Palestinezët duke festuar për armëpushimin e arritur.

8/16 Punonjës të mediave shihen duke raportuar derisa palestinezët festojnë arritjen e armëpushimit.

9/16 Më herët, zyra e Netanyahut e akuzoi Hamasin se u tërhoq nga një mirëkuptim i mëparshëm që do t’i mundësonte Izraelit të vendoste se cilët të burgosur të dënuar për vrasje mund të liroheshin në këmbim të pengjeve.

10/16 Kryeministri izraelit, Netanyahu, është përballur me trysni të madhe brenda vendit për t’i kthyer në shtëpi dhjetëra pengje që po mbahen në Gazë, por partnerët e ekstremit të djathtë në koalicionin e tij kanë kërcënuar se do ta rrëzojnë qeverinë e tij, nëse ai bën shumë lëshime.

11/16 Ndërkohë, bombardimet izraelite kanë vrarë së paku 48 njerëz, sipas Ministrisë së Shëndetësisë në Gazë. Rreth gjysma e të vrarëve ishin gra dhe fëmijë, tha për Associated Press Zaher al-Wahedi, kryetar i departamentit për regjistrim në këtë Ministri.

12/16 Një palestinez duke shikuar në ekranin e telefonit të tij raportimet për marrëveshjen Izrael-Hamas, në Dura, në Bregun Perëndimor të pushtuar nga Izraeli, 15 janar 2025.

Burra palestinezë duke festuar.<br />
Hollësitë e marrëveshjes ende nuk janë bërë të ditura zyrtarisht, por ka një pasqyrë të asaj se si do të duket ajo bazuar në draftet e publikuara. Në fazën e parë do të nisë një armëpushim gjashtëjavor, gjatë të cilit trupat izraelite do të tërhiqen dalëngadalë nga qendra e Gazës. — 13/16 Burra palestinezë duke festuar.
Hollësitë e marrëveshjes ende nuk janë bërë të ditura zyrtarisht, por ka një pasqyrë të asaj se si do të duket ajo bazuar në draftet e publikuara. Në fazën e parë do të nisë një armëpushim gjashtëjavor, gjatë të cilit trupat izraelite do të tërhiqen dalëngadalë nga qendra e Gazës.

Disa pjesëmarrëse në protestën në Tel Aviv, ndërkohë që u bë e ditur arritja e marrëveshjes Izrael - Hamas.<br />
Fillimisht Hamasi do t’i lirojë 33 pengje – që pritet të jenë kryesisht gra, të moshuar dhe të sëmurë – në këmbim të palestinezëve të mbajtur në burgjet izraelite. — 14/16 Disa pjesëmarrëse në protestën në Tel Aviv, ndërkohë që u bë e ditur arritja e marrëveshjes Izrael - Hamas.
Fillimisht Hamasi do t’i lirojë 33 pengje – që pritet të jenë kryesisht gra, të moshuar dhe të sëmurë – në këmbim të palestinezëve të mbajtur në burgjet izraelite.

15/16 Faza e dytë e marrëveshjes përfshin lirimin e pengjeve të mbetura dhe, më e rëndësishmja, përfundimin e luftës.

16/16 Palestinezët e zhvendosur si pasojë e luftës do të lejohen të kthehen në shtëpitë e tyre në fazën e parë të marrëveshjes, ndërsa ndihma humanitare do të fillojë të hyjë në enklavën e drejtuar nga Hamasi. Gati të 2.3 milionë banorët e Gazës u detyruan t’i braktisnin shtëpitë e tyre gjatë luftës.

Shumë nga banorët e Gazës janë zhvendosur dhe pjesa më e madhe e enklavës palestineze është shkatërruar pas luftës 15-mujore të Izraelit kundër Hamasit, grupit të shpallur organizatë terroriste nga SHBA-ja dhe BE-ja. Konflikti u shkaktua nga një sulm i paprecedent i Hamasit në Izrael në tetor 2023.

Luftimet u pezulluan për gjashtë javë si pjesë e një marrëveshjeje armëpushimi prej disa fazash të arritur më 15 janar, që parashikon një fund të përhershëm të luftës dhe rindërtimin e Gazës.

Katër ushtaret izraelite të liruara nga Hamasi, në Gazë, 25 janar.

SHIKONI EDHE:

Hamasi liron 4 ushtare izraelite në këmbim të 200 të burgosurve palestinezë

Trump, i cili publikoi idenë e tij më 25 janar, tha se zhvendosja e mundshme e banorëve të Gazës “mund të jetë e përkohshme, mund të jetë afatgjatë.”

Eldad Shavit, studiues i lartë në Institutin për Studime të Sigurisë Kombëtare në Tel Aviv, tha se e djathta ekstreme izraelite mbështet gjerësisht zhvendosjen e palestinezëve nga Gaza, sepse beson se “Izraeli mund ta pushtojë territorin dhe të ndërtojë vendbanime të reja”.

Trump ka deklaruar se ka ndarë idetë e tij me Jordaninë dhe Egjiptin, aleatë të SHBA-së në rajon që marrin ndihma të konsiderueshme. Por, të dyja vendet janë kundër çdo përpjekjeje për të detyruar zhvendosjen e civilëve.

Shavit tha se “nuk është e arsyeshme” të pritet që Jordania dhe Egjipti ta pranojnë këtë propozim, sepse ata tashmë strehojnë miliona palestinezë të zhvendosur nga krijimi i Izraelit m,ë 1948 dhe konflikti arabo-izraelit më 1967.

Ai argumentoi se një pranim i mëtejshëm i refugjatëve “do të ishte një rrezik i madh për stabilitetin e këtyre vendeve”.

Ekspertët thonë se zhvendosja e banorëve të Gazës dhe, për rrjedhojë, shkatërrimi i perspektivës për një shtet të pavarur palestinez, mund të pengojë gjithashtu përpjekjet për të normalizuar marrëdhëniet mes Izraelit dhe fuqisë rajonale, Arabisë Saudite.

“Nuk e shoh si diçka që do të pritet pozitivisht në Gjirin Persik, veçanërisht në Arabinë Saudite, ku [Princi i Kurorës Mohamed bin Salman] e ka bërë krijimin e një shteti palestinez një kusht për normalizimin e marrëdhënieve me Izraelin”, tha Brew.

Disa shtete arabe kanë normalizuar marrëdhëniet me Izraelin në kuadër të Marrëveshjeve të Abrahamit të ndërmjetësuara nga SHBA-ja vitet e fundit

Si duket Gaza pas 15 muajsh luftë?

1/17 Një pamje nga lart tregon shtëpitë dhe ndërtesat e rrënuara në Xhabalia. Fotografia është bërë ditën kur hyri në fuqi armëpushimi ndërmjet Izraelit dhe Hamasit, më 19 janar 2025.

2/17 Një palestinez me këmbë të amputuar duke kaluar në një rrugë në të dy anët e së cilës shtrihen rrënojat e ndërtesave në Rafah.

3/17 Ndërtesa të shkatërruara në Xhabalia, më 21 janar 2025.

4/17 Një grua palestineze me një fëmijë në karrocë në lagjen e saj të shkatërruar në Xhabalia, pas armëpushimit të arritur ndërmjet Izraelit dhe Hamasit.

5/17 Një pamje nga lart tregon njerëz që lëvizin në rrugët e rrethuara me rrënoja shtëpish dhe ndërtesash, pas armëpushimit ndërmjet Izraelit dhe Hamasit - i shpallur grup terrorist nga Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Evropian.

6/17 Palestinezët duke kaluar pranë shtëpive të shkatërruara në Xhabalia.

7/17 Palestinezët e zhvendosur duke u kthyer në shtëpitë e tyre ndërsa ecin mes rrënojave.

8/17 Palestinezët e zhvendosur duke ecur mes rrënojave të ndërtesave të shkatërruara nga bombardimet në Rafah.

9/17 Një tjetër pamje e shkatërrimit të ndërtesave nga bombardimet izraelite në Rafah... Rindërtimi në Rripin e Gazës – nëse armëpushimi arrin në fazën e tij finale – do të merrte kohë disa vite.

10/17 Palestinezët e zhvendosur duke ecur nëpër rrugët e Xhabalias së shkatërruar nga luftimet 15- mujore.

11/17 Armëpushimi, që u arrit pas një viti të ndërmjetësimit intensiv nga SHBA-ja, Katari dhe Egjipti, është hapi i parë në një proces të gjatë e të brishtë që synon t’i japë fund luftës 15-mujore mes Izraelit dhe Hamasit.

12/17 Pakti parasheh që Izraeli të tërhiqet në një zonë brenda Gazës dhe shumë palestinezëve të zhvendosur t’iu mundësohet kthimi në shtëpinë e tyre.

13/17 Ky është armëpushimi i dytë që hyn në fuqi që kur nisi lufta në tetorin e vitit 2023, pasi mbi një vit më parë palët kishin ndërprerë luftimet për një javë dhe gjatë asaj periudhe u liruan disa pengje.

14/17 Negociatat për fazën e dytë, që konsiderohet më e vështirë, është paraparë të nisin dy javë më vonë. Megjithatë, ka shumë pikëpyetje për këtë çështje, përfshirë edhe atë nëse lufta do të rinisë pas fazës së parë gjashtëjavore dhe si do të lirohet pjesa tjetër e pengjeve.

15/17 Lufta në Gazë ka shkaktuar viktima të shumta dhe dëme të mëdha materiale. Si pasojë e ofensivës izraelite janë vrarë më shumë se 46.000 palestinezë.

16/17 Mbi 90 për qind e popullsisë prej 2.3 milionë banorësh është zhvendosur. Kombet e Bashkuara kanë thënë se sistemi i shëndetësisë, rrjeti rrugor dhe infrastruktura vitale janë dëmtuar rëndë.

17/17 Kombet e Bashkuara njoftuan se kamionë me ndihmë humanitare kanë hyrë në Gazë, pas nisjes së armëpushimit.

Nevoja për të "ndryshuar status quo-në"

Kundërshtimi i fortë ndaj planit të Trumpit mes aleatëve të Uashingtonit dhe shteteve arabe dëshmon se realizimi i tij është i pamundur, thonë ekspertët.

“Mendoj se duhet të jemi të kujdesshëm të mos lexojmë shumë në komentet e Trumpit, të cilat u bënë në një mënyrë të improvizuar”, argumentoi Brew.

Trumpit i pëlqen të “mendojë në mënyrë të madhe” dhe ai dhe këshilltarët e tij mund të përpiqen të “ndryshojnë status quo-në” duke i shtyrë palët në rajon të marrin përgjegjësi për zgjidhjen e konfliktit izraelito-palestinez, tha Shavit.

“Ai dëshiron t’i lëkundë palët në një mënyrë që t’i detyrojë të mendojnë për një zgjidhje që mund ta pranojnë”, tha ai.

Trump prej kohësh ka kritikuar angazhimet e gjata ushtarake të SHBA-së dhe ka mbrojtur reduktimin e angazhimeve financiare amerikane jashtë vendit. Gjatë fjalimit të tij inaugures më 20 janar, ai e përshkroi veten si një “paqebërës”.

“Trump dëshiron një Lindje të Mesme të re; ai dëshiron që sauditët t’u bashkohen Marrëveshjeve të Abrahamit dhe dëshiron të shihet si dikush që solli paqe dhe mori një Çmim Nobel për këtë”, tha Shavit.