АКШ аскерлери 28-июнга караган түнү да Ирандын аймагындагы "көптөгөн бутага" сокку урганын, буга Тегерандын коммерциялык кеме кыймылына каршы "агрессиясы" себеп болуп жатканын билдиришти.
АКШ президенти Дональд Трамп, өз кезегинде, Иран жок болушу ыктымал деп эскертти:
"Америкалык учактар атышууну токтотуу тууралуу келишимди кайрадан бузгандыгы үчүн жаңы эле Ирандын ракета жана учкучсуз учак кампаларына, ошондой эле жээктеги радиолокациялык станцияларына сокку урушту. Акыл калчап иш кыла албай кала тургандай учур келиши мүмкүн жана биз баштаган ишти аскердик жол менен бүтүрүүгө аргасыз болобуз. Эгер андай болсо, Иран Ислам Республикасы жок болот", — деп жазды ал социалдык түйүнүнө.
Ошондон бир нече сааттан кийин Ирандын Ислам революциясынын сакчылар корпусу жооп катары АКШ менен байланышы бар объектилерге ракета жана дрон менен сокку урганын маалымдады. Кувейт жана Бахрейн өлкөлөрү аймагына снаряд түшкөнүн билдиришти.
Сакчылар корпусу ошону менен катар атышпоо режими тууралуу келишимди бузган кандай гана аракет болбосун, "бардык дипломатиялык процесстерди толук токтотууга алып келет" деп эскертти.
Кувейттин абадан коргонуу күчтөрү ракета жана дрон чабуулдардынын мизин кайтарганын өлкөнүн армиясы X социалдык тармагында билдирди.
Ирандын Press TV телеканалы Бахрейнде жарылуулар болгондугун кабарлады. Бахрейндин Ички иштер министрлиги өлкөдө абадан коргонуу сиреналары угулуп жатканын белгилеп, жарандарды тынчтыкты сактап, коопсуз жерлерде баш калкалоого чакырды.
Ирандын Ислам революциясынын сакчылар корпусу Кувейттин жана Бахрейндин аймагына жасалган соккулар үчүн жоопкерчиликти өзүнө алды. Тегеран бул чабуулдардын бутасы АКШнын аскердик объектилери болгонун жана бул америкалык соккуларга жооп экенин билдирди.
Бир күн мурда да АКШнын аскерлери Тегерандын Ормуз кысыгындагы соода кемесине жасаган чабуулуна жооп иретинде Ирандын объектилерине сокку урганын, бул Вашингтон менен Тегерандын ортосунда макулдашылган элдешүү келишимине жаңы коркунуч туудурганын билдирген.
Ирандын мамлекеттик басылмалары снаряд өлкөнүн түштүгүндөгү, америкалык аскерлердин улам бир соккусуна кабылып келаткан Сирик аймагына түшкөнүн жазышкан. Өлкөнүн Ислам революциясынын сакчылар корпусу аскер-деңиз флоту буга жооп катары аймактагы америкалык аскерий объектилерге сокку урганын билдирген.
АКШнын аскерлери Тегерандын Ормуз кысыгындагы соода кемесине жасаган чабуулуна жооп иретинде Ирандын объектилерине сокку урганын, бул Вашингтон менен Тегерандын ортосунда макулдашылган элдешүү келишимине жаңы коркунуч туудурганын билдирди:
"26-июнда АКШнын Борбордук командачылыгынын (CENTCOM) күчтөрү Ормуз кысыгы аркылуу өткөн коммерциялык кемеге жасалган кечээки чабуулга жооп катары Иранга сокку урду".
25-июнда Кошмо Штаттардын президенти Дональд Трамп Ирандын учкучсуз учактары кысыктагы жүк ташуучу кемелерге сокку урганы тууралуу маалыматка АКШнын ыктымал жообу боюнча журналисттердин суроосуна “Сиздер угасыздар” деп жооп берген.
Трамп сокку урулганга чейин Иран кысыктагы коммерциялык кемелерге төрт согуштук дрон учурганын соцтармакка жазган.
"Дрондордун бири чоң жана өтө кымбат жүк ташуучу кеменин үстүнкү палубасына кулап түшкөн. Кеме зыянга учураган, бирок сапарын уланта алды. Биз дагы үч учкучсуз учакты атып түшүрдүк", - деп жазган Трамп.
АКШнын вице-президенти Жей Ди Вэнс Х социалдык тармагына “зомбулукка жараша жооп болорун” билдирген.
"Иран ок атышпоо келишимине кол койгон. Биз аны сактап жатабыз. Меморандумду ишке ашыруу боюнча пикир келишпестиктер болсо, чалышсын. Бирок зомбулукка жараша жооп болот", - деп жазган ал.
Вашингтон менен Тегеран Ирандагы, Жакынкы Чыгыштагы, анын ичинде Ливандагы согушту токтотууга багытталган меморандумга кол коюлгандан кийинки техникалык сүйлөшүүлөрдү Швейцарияда кайра улантууну көздөп жатышат. Тынчтык келишими бекем болбой, тараптар бири-бирин аны бузду деп айыптоодо.
Ирандын мамлекеттик басылмалары снаряд өлкөнүн түштүгүндөгү, америкалык аскерлердин улам бир соккусуна кабылып келаткан Сирик аймагына түшкөнүн жазышты. Өлкөнүн Ислам революциясынын сакчылар корпусу аскер-деңиз флоту буга жооп катары аймактагы америкалык аскерий объектилерге сокку урганын билдирди.
Ошентип, 17-июнда АКШ менен Ирандын ортосунда согушту токтотуу жана стратегиялык жактан маанилүү суу жолун ачуу боюнча Швейцарияда макулдашылган алкактык келишимге кол коюлгандан бери Ормуз кысыгында кеме чабуулга кабылган биринчи окуя катталды.
25-июнда The Wall Street Journal (WSJ) гезитинин булактары Ирандын Ислам революциясынын сакчылар корпусу Омандын жээгине жакын жерде Сингапурдун желеги астында бараткан жүк ташыган кемеге сокку урганын жазган. Натыйжада капитан отурган бөлүк зыян тартканы кабарланган. Деңиздеги жүк ташууну тескеген британиялык уюмдун (UKMTO) маалыматы боюнча, экипаж жабыркаган эмес.
WSJ жазганына караганда, чабуулга чейин Ирандын деңиз-аскер күчтөрү кемелерге Тегеран менен макулдашылган маршруттан чыкпоо керектигин эскерткен.
Иран кемелер өлкөнүн жээгине жакын жерден өтүүгө жана Ормуз иштери боюнча атайын башкармалыктын уруксатын алууга тийиш деп келатат.
АКШ менен Иран согушту токтотуу багытында жалпы макулдашууга кол койгону менен бул маанилүү маршрутка байланыштуу тынчсыздануу кала берүүдө, айрым маалыматтарда ал жерди ирандык миналардан тазалоо зарыл.
Израил жана Ливан 26-июнда Вашингтондо Америка Кошмо Штаттарынын ортомчулугу менен келишимге кол коюшту. АКШнын мамлекеттик катчысы Марко Рубио бул документ эки өлкөнүн ортосунда "туруктуу тынчтык жана коопсуздук үчүн негиз түзүү" максатын көздөй турганын айтты.
Axios басылмасы израилдик жана америкалык расмий адамдарга шилтеме кылып жазгандай, алкактык келишимде Израилдин коргоо армиясынын (ЦАХАЛ) бөлүктөрү Ливандын түштүгүндөгү Литани дарыясынын түндүгүндө жана түштүгүндө жайгашкан эки чакан райондон чыгарылышы керектиги жазылды. Ал жерлер "пилоттук долбоор" катары ливан армиясына өткөрүлүп берилет, АКШ армиясы "Хезболла" радикал тобунун согушкерлери жолобогудай кылып көзөмөл жүргүзүп турат.
Израилдин премьер-министри Биньямин Нетаньяху ЦАХАЛ аскерлери Ливандын түштүгүндөгү өздөрү түзгөн "коопсуздук зонасынан" "Хезболла" куралсызданмайынча жана Израил мамлекетине коркунуч токтомоюнча кетпей турганын билдирди. Келишимди ал Тегерандын позицияларына "олуттуу сокку" деп атады.
Ливандын президенти Жозеф Аун келишимди ливандыктардын "толугу менен бошотулган жерине жана сөзсүз калыбына келтириле турган үйлөрүнө" кайтып келишине мүмкүндүк берүүчү "биринчи кадам" деп баалады.
"Ливан өз жерин жана өз элинин суверендүүлүгүн эч ким менен бөлүшпөйт", - деди ал.
Иран колдогон "Хезболла" кыймылы Ливандын түштүгүнүн чоң бөлүгүн көзөмөлдөйт. АКШ бул уюмду террордук деп эсептейт. Ал эми Евробиримдик анын куралдуу канатын террордук уюмдардын тизмесине киргизген, бирок саясий канатына мындай макам берген эмес.
Расмий дипломатиялык алакасы жок Израил менен Ливан 1948-жылдан бери формалдуу түрдө бири-бирине каршы согуш абалында жашап келишет.
Иран Оман сунуштаган Ормуз кысыгы аркылуу өтүүчү жаңы каттамга макулдук берген жок
Ирандын Ислам революциясынын сакчылар корпусу (IRGC) билдиргендей, кемелер Ормуз кысыгынан Тегеран белгилеген маршрут боюнча гана коопсуз өтүшү мүмкүн. "Иран менен макулдашылбаган башка каттам кабыл алынгыс жана коопсуздукка коркунуч жаратат", - деген Сакчылар корпусу.
IRGC мурда да кысыктан Иран менен алдын ала макулдашпай өтүүгө аракет кылган кемелерге көзөмөл күчөй турганын билдирген.
24-июнда Оман Ормуз кысыгы аркылуу өтүү үчүн кемелерге арналган убактылуу жаңы маршрут сунуштаган. Айрым маалыматтарга караганда, бул маршрут аркылуу бир катар кемелерди өткөрүүгө Америка Кошмо Штаттары көмүскө жардам бериши мүмкүн.
Буга чейин Иран өзү дагы башка маршрутту белгилеп, аны Ормуз кысыгы аркылуу өтүүнүн жалгыз коопсуз жолу деп жарыялаган.
Шерине