Аб прыняцьці польскім урадам дакумэнту «Ўрадавая стратэгія супрацы з польскай дыяспарай і палякамі замежжа на 2025–2030 гады» паведаміла Міністэрства замежных справаў Польшчы.
Сярод іншага, дакумэнт прадугледжвае «перагляд палажэньняў аб „карце паляка“, рэпатрыяцыі і грамадзянстве з мэтай адаптацыі іх да сучасных рэаліяў».
Урад Польшчы хоча, каб гэтымі інструмэнтамі «карысталіся толькі людзі, сапраўды зьвязаныя з Польшчай і прывязаныя да польскасьці, польскай культуры й традыцыі».
Стратэгія будзе рэалізоўвацца да 2030 году. За яе ажыцьцяўленнем будзе сачыць Міжведамасная група ў справах польскай дыяспары і палякаў замежжа.
- «Карта паляка» — дакумэнт, які пацьвярджае роднасную і культурную сувязь іншаземца з Польшчай.
- Закон «Аб карце паляка» быў прыняты ў 2007 годзе і потым чатыры разы карэктаваўся. Паводле закону ўладальнік «карты паляка» мае права бясплатна атрымліваць нацыянальную візу, у Польшчы можа разьлічваць на працу без дадатковага дазволу, атрыманьне адукацыі, у тым ліку ў ВНУ, і на бясплатную мэдычную дапамогу ў тэрміновым выпадку.
- Таксама для такіх іншаземцаў польскага паходжаньня прадугледжаная спрошчаная працэдура атрыманьня грамадзянства Польшчы.
Беларусы і «карта паляка»
Толькі ў 2024 годзе «карту паляка» атрымалі каля дзевяці тысячаў беларускіх грамадзян. Паводле розных зьвестак, «карты паляка» сёньня маюць ня менш за 160 тысячаў грамадзян Беларусі. Паводле зьвестак уладаў Польшчы, у 2008–2021 гадах заяўкі на атрыманьне гэтага дакумэнту падалі больш за 350 тысяч чалавек, больш за 46% заявак (гэта больш за 161 тысячу чалавек) было пададзена зь Беларусі.
Падчас апошняга перапісу ў 2019 годзе палякамі назвалі сябе 287 693 грамадзяніны Беларусі (3,06% ад усяго насельніцтва).
У апошнія некалькі гадоў рэжым Аляксандра Лукашэнкі істотна ўзмацніў кантроль над грамадзянамі, якія маюць дазвол на жыхарства ў іншай краіне ці другі пашпарт. Увосень 2022 году Лукашэнка загадаў «разабрацца» з тымі грамадзянамі Беларусі, хто мае іншае грамадзянства, ДНЖ ці «карту паляка».
«Нам трэба разабрацца: ці яны грамадзяне Беларусі, ці яны проста аблудныя, проста ўзялі гэтую карту нібыта выпадкова, ці ў іх іншая „арыентацыя“», — заявіў ён. Але ціск на ўладальнікаў «карты паляка» ў Беларусі пачаўся задоўга да гэтай заявы Лукашэнкі. Вядомыя выпадкі, калі людзей прымушалі здаваць «карту паляка» і наўпрост ім пагражалі.
Пасьля здушэньня пратэстаў 2020 году зь Беларусі зьехалі сотні тысячаў чалавек. Многія беларусы эмігравалі ў Польшчу і Літву.
Форум