Бар пояи тарҳи қонуне, ки вакилони порлумон онро рӯзи 2-апрел баррасӣ ва қабул кардаанд, касоне, ки қоидаҳои истифодаи нерӯи барқро вайрон мекунанд, аз 27000 то 90000 сомонӣ муҷозоти пулӣ мешаванд ва ё аз 3 то 10 сол ба зиндон маҳкум.
Пешниҳоди ҷазои ҷиноӣ барои напардохтани пули барқ, рӯзи 27-уми март дар ҷаласаи ҳукумат аз забони президент Эмомалӣ Раҳмон, садо дод. Ин пешниҳод дар шабакаҳои иҷтимоӣ вокунишҳои зиёдеро ба миён овард.
Вебсайти Вазорати энержӣ ва захираҳои оби Тоҷикистон рӯзи 5-уми апрел бо нашри ин хабар, ҳадаф аз қабули ин қонунро "пурзӯр намудани ҷавобгарии шахсони воқеӣ, мансабдор ва ҳуқуқӣ барои истифодаи ғайриқонунии нерӯи барқ" номид.
Тағйиру иловаҳо ба тарҳи қонун "Дар бораи ворид намудани иловаҳо ба Кодекси ҷиноятӣ” ва тарҳи қонун “Дар бораи ворид намудани тағйирот ба Кодекси ҳуқуқвайронкунии маъмурӣ" аз тарафи Вазорати адлия таҳия ва аз сӯи вазир Музаффар Ашӯриён дар назди вакилон муаррифӣ шудааст.
Тибқи ин тарҳ, ба Кодексияи ҷиноӣ моддаи нав (2531) илова мегардад, ки ҷавобгарии ҷиноятиро барои вайрон намудани қоида ва меъёрҳои истифодаи барқ пешбинӣ мекунад. Он тавре, ки Вазорати энержӣ ва захираҳои об дар вебсайташ зикр кардааст, он аз се қисм иборат мебошад:
- Мутобиқи қисми 1 моддаи мазкур, барои аз берун дахолат намудан ба таҷҳизоти ҳисоби барқӣ ва тағйир додани нишондоди он бо мақсади насупоридани маблағи истифодаи барқ, инчунин, истифодаи барқ бе пайвасткунӣ ба таҷҳизоти ҳисоби барқӣ, агар чунин кирдор дар давоми як соли пас аз татбиқи ҷазои маъмурӣ содир шуда бошад, ҷазои ҷиноятӣ дар намуди ҷарима ба андозаи аз сесаду шасту панҷ то панҷсаду чилу ҳафт (аз 27375 то 41025 сомонӣ РО) нишондиҳанда барои ҳисобҳо (як нишондиҳанда ба 75 сомонӣ баробар аст) ё маҳрум сохтан аз озодӣ ба муҳлати то се сол татбиқ карда мешавад.
- Тибқи қисми 2 моддаи мазкур, ҳамин кирдор агар ба миқдори калон аз ҷониби шахс бо истифода аз мақоми хизматӣ ё аз ҷониби гурӯҳи шахсон бо маслиҳати пешакӣ содир шуда бошад, бо ҷарима ба андозаи аз ҳаштсад то як ҳазору дусад (аз 60 ҳазор то 90 ҳазор сомонӣ РО) нишондиҳанда барои ҳисобҳо (як нишондиҳанда ба 75 сомонӣ баробар аст) ё бо маҳрум сохтан аз озодӣ ба муҳлати аз се то шаш сол бо маҳрум кардан аз ҳуқуқи ишғоли мансабҳои муайян ё машғул шудан бо фаъолияти муайян ба муҳлати то се сол ҷазо дода мешавад.
- Дар асоси қисми 3 ин модда, кирдорҳои пешбининамудаи қисмҳои якум ё дуюми ҳамин модда агар ба миқдори махсусан калон ё аз ҷониби гурӯҳи муташаккил ё иттиҳоди ҷиноятӣ (ташкилоти ҷиноятӣ) содир шуда бошанд, бо маҳрум сохтан аз озодӣ ба муҳлати аз шаш то даҳ сол бо маҳрум кардан аз ҳуқуқи ишғоли мансабҳои муайян ё машғул шудан бо фаъолияти муайян ба муҳлати то панҷ сол ҷазо дода мешаванд.
Шарҳи бештарро дар робита ба ин мавзуъ метавон аз вебсайти Вазорати энержӣ ва захираҳои оби Тоҷикистон (www.mewr.tj) пайдо кард.
Шуморе аз сокинон қаблан дар бораи пешниҳоди ҷазои ҷиноӣ барои напардохтани пули барқ гуфта буданд, ки бисёре аз мардум вазъи хуби молӣ ва имкони сари вақт пардохти пули барқро надоранд ва танҳо хомӯш кардани барқ кофӣ ҳаст, то онҳо маблағ ёфта, ҳисобашонро баробар кунанд.
Мақомоти Тоҷикистон чанд сол боз мардумро гунаҳкор мекунанд, ки ҳаққи истифодаи нерӯи барқро намедиҳанд ва ё онро бидуни ҳисобкунак истифода мебаранд. Сокинон, баръакс, даъво доранд, ки ҳар моҳ нозирон пули барқро аз онҳо меситонанд, вагарна бе гармиву рӯшноӣ хоҳанд монд.
Ширкати "Барқи Тоҷик" қарзи аҳолиро аз нерӯи барқ то моҳи январи соли 2025 як миллиарду ҳафтсад миллион сомонӣ ҳисоб кардааст. Коршиносон борҳо омори қарздории аҳолиро аз барқ зери шубҳа гузошта, сабабҳои ин мушкилро бештар ба мудирияти нодуруст пайванд додаанд.
Дар айни замон баъзе аз нозирони барқ бе зикри номи худ мегӯянд, қарзҳои зиёд умдатан аз корхонаву шахсонест, ки ба хешовандони мансабдорони баландпоя тааллуқ доранд.
Ҳар киловат соат нерӯи барқ барои аҳолии Тоҷикистон ба 30,37 дирам фурӯхта мешавад. Бо қарори ҳукумат, аз якуми апрели имсол ин рақам ба 35,36 дирам расид. Дар ҳоле ки ширкате азиме чун "Талко" (корхонаи алюминиюми тоҷик) онро ба 20,77 дирам мегирад.
Тоҷикистон дар соли 2024 зиёда аз 22 миллиард киловат соат нерӯи барқ истеҳсол кардааст. Талаботи солонаи кишвар дар умум 19 миллиард киловат соат гуфта мешавад. Дар соли 2024 ба зиёда аз 906 миллион сомонӣ ба хориҷа барқ фурӯхта шудааст.
Гуфтугӯ