Khatira Ahmadi (djathtas), 20-vjeçare, producente e kanalit Zan TV, duke rregulluar shaminë e një prezantuese, para transmetimit. (Kabul, 8 maj 2017)
Shabnam Dawran, është një prezantuese lajmesh dhe një nga fytyrat më të njohura në Afganistan. Ajo dhe disa kolege të saj u pushuan nga puna duke iu thënë “shkoni në shtëpi”, disa orë pasi talibanët morën kontrollin e kryeqytetit Kabul, më 15 gusht.
Dy ditë më vonë në studion e Radio Televizionit të Afganistanit (RTA) vendin e saj e zuri një militant taliban i cili i lexonte me ton të ashpër deklaratat e udhëheqjes së grupit militant. Pranë tij ishte një flamur i talibanëve.
"Unë dëshiroja të shkoja në punë kur sistemi ndryshoi. Unë nuk e humba guximin tim, por për fat të keq nuk u lejova”, tha Dawran në një postim në rrjetin social Facebook më 18 gusht.
"Nëse bota e dëgjon zërin tim, duhet të na ndihmojnë, sepse jeta jonë është në rrezik", tha ajo në videon e postuar në Facebook.
Hapja e shumë mediave ishte vlerësuar si një nga arritjet më të mëdha të Afganistanit në 20 vjetët e fundit. Nën regjimin taliban deri më 2001 mediat e pavarura ishin të ndaluara. Afganistani ka rreth 170 radio stacione, më shumë se 100 gazeta dhe dhjetëra stacione televizive.
Gratë dhe vajzat e Afganistanit
1/34Një vajzë afgane duke qëndruar mes vejushave të veshura me burka, gjatë një projekti punësimi nga organizata humanitare "CARE International". (Kabul, 6 janar 2010)
Që prej rrëzimit të talibanëve nga pushteti më 2001, aktivistët kanë luftuar për të drejtat arsimore, riprodhuese dhe politike të grave në Afganistan. Tani, ata druajnë se progresi i bërë ndër vite do të zhduket, pasi talibanët ditë më parë rimorën kontrollin e vendit.
(Përgatiti: Trim Haliti)
2/34Një mjeke afgane duke ua shpjeguar përdorimin e kondomëve një grupi grash në një qendër rehabilitimi nga droga, të financuar nga Organizata e Kombeve të Bashkuara. (Kabul, 29 janar 2021)
Që prej rrëzimit të talibanëve nga pushteti më 2001, aktivistët kanë luftuar për të drejtat arsimore, riprodhuese dhe politike të grave në Afganistan. Tani, ata druajnë se progresi i bërë ndër vite do të zhduket, pasi talibanët ditë më parë rimorën kontrollin e vendit.
(Përgatiti: Trim Haliti)
3/34Vajza afgane duke punuar në internet kafenë e parë për gratë në Afganistan. (Kabul, 8 mars 2012)
Që prej rrëzimit të talibanëve nga pushteti më 2001, aktivistët kanë luftuar për të drejtat arsimore, riprodhuese dhe politike të grave në Afganistan. Tani, ata druajnë se progresi i bërë ndër vite do të zhduket, pasi talibanët ditë më parë rimorën kontrollin e vendit.
(Përgatiti: Trim Haliti)
4/34Nima Suratgar, kandidate për parlamentin afgan, duke folur me mbështetësit teksa takohej me një grup mësuesish. (Kabul, 15 shtator 2010)
Që prej rrëzimit të talibanëve nga pushteti më 2001, aktivistët kanë luftuar për të drejtat arsimore, riprodhuese dhe politike të grave në Afganistan. Tani, ata druajnë se progresi i bërë ndër vite do të zhduket, pasi talibanët ditë më parë rimorën kontrollin e vendit.
(Përgatiti: Trim Haliti)
5/34Një grua e veshur me burka, duke ecur para një djali me një pushkë lodër. (Kabul, 13 shtator 2010)
Që prej rrëzimit të talibanëve nga pushteti më 2001, aktivistët kanë luftuar për të drejtat arsimore, riprodhuese dhe politike të grave në Afganistan. Tani, ata druajnë se progresi i bërë ndër vite do të zhduket, pasi talibanët ditë më parë rimorën kontrollin e vendit.
(Përgatiti: Trim Haliti)
6/34Robina Jelali, kandidate për zgjedhjet parlamentare, duke folur në telefon, në zyrën e saj. (Kabul, 7 shtator 2010)
Që prej rrëzimit të talibanëve nga pushteti më 2001, aktivistët kanë luftuar për të drejtat arsimore, riprodhuese dhe politike të grave në Afganistan. Tani, ata druajnë se progresi i bërë ndër vite do të zhduket, pasi talibanët ditë më parë rimorën kontrollin e vendit.
(Përgatiti: Trim Haliti)
7/34Nxënëset afgane duke marrë trajtim mjekësor në një spital, pasi sëmurjes si pasojë e një sulmi të dyshuar me gaz helmues në një shkollë. (Kabul, 11 maj 2010)
Që prej rrëzimit të talibanëve nga pushteti më 2001, aktivistët kanë luftuar për të drejtat arsimore, riprodhuese dhe politike të grave në Afganistan. Tani, ata druajnë se progresi i bërë ndër vite do të zhduket, pasi talibanët ditë më parë rimorën kontrollin e vendit.
(Përgatiti: Trim Haliti)
8/34Dy vajza afgane duke qëndruar pranë njëra-tjetrës gjatë vizitës së ushtarëve amerikanë. (Mirvaise Mina, 9 maj 2010)
Që prej rrëzimit të talibanëve nga pushteti më 2001, aktivistët kanë luftuar për të drejtat arsimore, riprodhuese dhe politike të grave në Afganistan. Tani, ata druajnë se progresi i bërë ndër vite do të zhduket, pasi talibanët ditë më parë rimorën kontrollin e vendit.
(Përgatiti: Trim Haliti)
9/34Vajzat afgane duke shikuar një performancë gjatë një ceremonie për vetëdijësim për rrezikun nga minat. (Kabul, 23 shkurt 2010)
Që prej rrëzimit të talibanëve nga pushteti më 2001, aktivistët kanë luftuar për të drejtat arsimore, riprodhuese dhe politike të grave në Afganistan. Tani, ata druajnë se progresi i bërë ndër vite do të zhduket, pasi talibanët ditë më parë rimorën kontrollin e vendit.
(Përgatiti: Trim Haliti)
10/34Një mësuese afgane e kimisë duke dhënë mësim në një shkollë turko-afgane. (Herat, 12 dhjet 2009)
Që prej rrëzimit të talibanëve nga pushteti më 2001, aktivistët kanë luftuar për të drejtat arsimore, riprodhuese dhe politike të grave në Afganistan. Tani, ata druajnë se progresi i bërë ndër vite do të zhduket, pasi talibanët ditë më parë rimorën kontrollin e vendit.
(Përgatiti: Trim Haliti)
11/34Gra afgane duke shkrepur fotografi me telefonat e tyre, gjatë një tubimi në mbështetje të kandidaturës për rizgjedhje të presidentit Hamid Karzai. (Kandahar, 16 gusht 2009)
Që prej rrëzimit të talibanëve nga pushteti më 2001, aktivistët kanë luftuar për të drejtat arsimore, riprodhuese dhe politike të grave në Afganistan. Tani, ata druajnë se progresi i bërë ndër vite do të zhduket, pasi talibanët ditë më parë rimorën kontrollin e vendit.
(Përgatiti: Trim Haliti)
12/34Një vajzë duke buzëqeshur teksa jashtë binte borë. (Kabul, 13 janar 2009)
Që prej rrëzimit të talibanëve nga pushteti më 2001, aktivistët kanë luftuar për të drejtat arsimore, riprodhuese dhe politike të grave në Afganistan. Tani, ata druajnë se progresi i bërë ndër vite do të zhduket, pasi talibanët ditë më parë rimorën kontrollin e vendit.
(Përgatiti: Trim Haliti)
13/34Latefa Meeran, artiste afgane dhe ligjëruese universitare arti, duke pikturuar në shtëpinë e saj. (Kabul, 16 maj 2004)
Që prej rrëzimit të talibanëve nga pushteti më 2001, aktivistët kanë luftuar për të drejtat arsimore, riprodhuese dhe politike të grave në Afganistan. Tani, ata druajnë se progresi i bërë ndër vite do të zhduket, pasi talibanët ditë më parë rimorën kontrollin e vendit.
(Përgatiti: Trim Haliti)
14/34Gra afgane me burka duke u vozitur në bagazhin e një automjeti. (Çarikar, 18 shkurt 2003)
Që prej rrëzimit të talibanëve nga pushteti më 2001, aktivistët kanë luftuar për të drejtat arsimore, riprodhuese dhe politike të grave në Afganistan. Tani, ata druajnë se progresi i bërë ndër vite do të zhduket, pasi talibanët ditë më parë rimorën kontrollin e vendit.
(Përgatiti: Trim Haliti)
15/34Një grua afgane me burka duke ecur në një rrugë, teksa pas saj lëviz një tank me luftëtarë dhe me flamurin afgan. (Xhabal Saraj, 4 nëntor 2001)
Që prej rrëzimit të talibanëve nga pushteti më 2001, aktivistët kanë luftuar për të drejtat arsimore, riprodhuese dhe politike të grave në Afganistan. Tani, ata druajnë se progresi i bërë ndër vite do të zhduket, pasi talibanët ditë më parë rimorën kontrollin e vendit.
(Përgatiti: Trim Haliti)
16/34Vajzat afgane duke mbuluar fytyrat e tyre teksa luhateshin gjatë ditës së parë të Kurban Bajramit. (Kabul, 11 gusht 2019)
Që prej rrëzimit të talibanëve nga pushteti më 2001, aktivistët kanë luftuar për të drejtat arsimore, riprodhuese dhe politike të grave në Afganistan. Tani, ata druajnë se progresi i bërë ndër vite do të zhduket, pasi talibanët ditë më parë rimorën kontrollin e vendit.
(Përgatiti: Trim Haliti)
17/34Khatira Ahmadi (djathtas), 20-vjeçare, producente e kanalit Zan TV, duke rregulluar shaminë e një prezantuese, para transmetimit. (Kabul, 8 maj 2017)
Që prej rrëzimit të talibanëve nga pushteti më 2001, aktivistët kanë luftuar për të drejtat arsimore, riprodhuese dhe politike të grave në Afganistan. Tani, ata druajnë se progresi i bërë ndër vite do të zhduket, pasi talibanët ditë më parë rimorën kontrollin e vendit.
(Përgatiti: Trim Haliti)
18/34Gratë afgane duke vajtuar brenda kompleksit të një spitali, pas një sulmi vetëvrasës. (Kabul, 28 dhjetor 2017)
Që prej rrëzimit të talibanëve nga pushteti më 2001, aktivistët kanë luftuar për të drejtat arsimore, riprodhuese dhe politike të grave në Afganistan. Tani, ata druajnë se progresi i bërë ndër vite do të zhduket, pasi talibanët ditë më parë rimorën kontrollin e vendit.
(Përgatiti: Trim Haliti)
19/34Studentet e Universitetit Amerikan në Afganistan duke përqafuar njëra-tjetrën, para fillimit të ligjëratave. (Kabul, 27 mars 2017)
Që prej rrëzimit të talibanëve nga pushteti më 2001, aktivistët kanë luftuar për të drejtat arsimore, riprodhuese dhe politike të grave në Afganistan. Tani, ata druajnë se progresi i bërë ndër vite do të zhduket, pasi talibanët ditë më parë rimorën kontrollin e vendit.
(Përgatiti: Trim Haliti)
20/34Mësuesja Mahajera Armani dhe vajzat e klasës së saj duke pozuar për një fotografi. (Xhalalabad, 19 shtator 2015)
Që prej rrëzimit të talibanëve nga pushteti më 2001, aktivistët kanë luftuar për të drejtat arsimore, riprodhuese dhe politike të grave në Afganistan. Tani, ata druajnë se progresi i bërë ndër vite do të zhduket, pasi talibanët ditë më parë rimorën kontrollin e vendit.
(Përgatiti: Trim Haliti)
21/34Një vajzë afgane, e cila ishte torturuar për muaj me radhë pasi kishte refuzuar të bëhej prostitutë, duke qëndruar e shtrirë në një shtrat spitali. (Kabul, 31 dhjetor 2011)
Që prej rrëzimit të talibanëve nga pushteti më 2001, aktivistët kanë luftuar për të drejtat arsimore, riprodhuese dhe politike të grave në Afganistan. Tani, ata druajnë se progresi i bërë ndër vite do të zhduket, pasi talibanët ditë më parë rimorën kontrollin e vendit.
(Përgatiti: Trim Haliti)
22/34Një vajzë afgane duke ushtruar një vallëzim tradicional në një qendër edukative. (Kabul, 3 mars 2019)
Që prej rrëzimit të talibanëve nga pushteti më 2001, aktivistët kanë luftuar për të drejtat arsimore, riprodhuese dhe politike të grave në Afganistan. Tani, ata druajnë se progresi i bërë ndër vite do të zhduket, pasi talibanët ditë më parë rimorën kontrollin e vendit.
(Përgatiti: Trim Haliti)
23/34Një grua afgane duke ecur nëpër një rrugë të mbuluar nga bora. (Kabul, 7 shkurt 2017)
Që prej rrëzimit të talibanëve nga pushteti më 2001, aktivistët kanë luftuar për të drejtat arsimore, riprodhuese dhe politike të grave në Afganistan. Tani, ata druajnë se progresi i bërë ndër vite do të zhduket, pasi talibanët ditë më parë rimorën kontrollin e vendit.
(Përgatiti: Trim Haliti)
24/34Hanifa Doosti (në mes), 17-vjeçare, dhe nxënëse të tjera të klubit Shaolin Wushu, duke shfaqur aftësitë e tyre para nxënëseve të tjera. (Kabul, 29 janar 2017)
Që prej rrëzimit të talibanëve nga pushteti më 2001, aktivistët kanë luftuar për të drejtat arsimore, riprodhuese dhe politike të grave në Afganistan. Tani, ata druajnë se progresi i bërë ndër vite do të zhduket, pasi talibanët ditë më parë rimorën kontrollin e vendit.
(Përgatiti: Trim Haliti)
25/34Vajzat afgane duke qëndruar në vendin e ngjarjes pas një sulmi vetëvrasës. (Kabul, 1 shkurt 2016)
Që prej rrëzimit të talibanëve nga pushteti më 2001, aktivistët kanë luftuar për të drejtat arsimore, riprodhuese dhe politike të grave në Afganistan. Tani, ata druajnë se progresi i bërë ndër vite do të zhduket, pasi talibanët ditë më parë rimorën kontrollin e vendit.
(Përgatiti: Trim Haliti)
26/34Masooma Alizada, anëtare e ekipit kombëtar afgan të çiklizmit, duke ecur teksa mbante biçikletën e saj. (Kabul, 20 shkurt 2015)
Që prej rrëzimit të talibanëve nga pushteti më 2001, aktivistët kanë luftuar për të drejtat arsimore, riprodhuese dhe politike të grave në Afganistan. Tani, ata druajnë se progresi i bërë ndër vite do të zhduket, pasi talibanët ditë më parë rimorën kontrollin e vendit.
(Përgatiti: Trim Haliti)
27/34Një vajzë afgane duke mbajtur një ombrellë, teksa qëndronte mbi një varr në një varrezë. (Kabul, 12 shkurt 2015)
Që prej rrëzimit të talibanëve nga pushteti më 2001, aktivistët kanë luftuar për të drejtat arsimore, riprodhuese dhe politike të grave në Afganistan. Tani, ata druajnë se progresi i bërë ndër vite do të zhduket, pasi talibanët ditë më parë rimorën kontrollin e vendit.
(Përgatiti: Trim Haliti)
28/34Gratë afgane duke pritur në radhë për të votuar në zgjedhje. (Kabul, 14 qershor 2014)
Që prej rrëzimit të talibanëve nga pushteti më 2001, aktivistët kanë luftuar për të drejtat arsimore, riprodhuese dhe politike të grave në Afganistan. Tani, ata druajnë se progresi i bërë ndër vite do të zhduket, pasi talibanët ditë më parë rimorën kontrollin e vendit.
(Përgatiti: Trim Haliti)
29/34Një grua afgane duke u shikuar në pasqyrë teksa priste për ta marrë kartën e votimit, në një qendër regjistrimi të votuesve. (Kabul, 30 mars 2014)
Që prej rrëzimit të talibanëve nga pushteti më 2001, aktivistët kanë luftuar për të drejtat arsimore, riprodhuese dhe politike të grave në Afganistan. Tani, ata druajnë se progresi i bërë ndër vite do të zhduket, pasi talibanët ditë më parë rimorën kontrollin e vendit.
(Përgatiti: Trim Haliti)
30/34Një futbolliste afgane duke goditur një top, gjatë ushtrimeve. (Kabul, 10 mars 2014)
Që prej rrëzimit të talibanëve nga pushteti më 2001, aktivistët kanë luftuar për të drejtat arsimore, riprodhuese dhe politike të grave në Afganistan. Tani, ata druajnë se progresi i bërë ndër vite do të zhduket, pasi talibanët ditë më parë rimorën kontrollin e vendit.
(Përgatiti: Trim Haliti)
31/34Të burgosurat afgane duke qëndruar në shtratin e tyre, në një burg për gra. (Herat, 8 dhjetor 2013)
Që prej rrëzimit të talibanëve nga pushteti më 2001, aktivistët kanë luftuar për të drejtat arsimore, riprodhuese dhe politike të grave në Afganistan. Tani, ata druajnë se progresi i bërë ndër vite do të zhduket, pasi talibanët ditë më parë rimorën kontrollin e vendit.
(Përgatiti: Trim Haliti)
32/34Këngëtarja afgane, Aryana Sayeed, duke kënduar gjatë "Koncertit të Paqes", të organizuar nga një shoqatë rinore. (Kabul, 19 tetor 2013)
Që prej rrëzimit të talibanëve nga pushteti më 2001, aktivistët kanë luftuar për të drejtat arsimore, riprodhuese dhe politike të grave në Afganistan. Tani, ata druajnë se progresi i bërë ndër vite do të zhduket, pasi talibanët ditë më parë rimorën kontrollin e vendit.
(Përgatiti: Trim Haliti)
33/34Oficeret e Policisë Kombëtare Afgane duke drejtuar armët gjatë një ushtrimi. (Mazar-e Sharif, 11 dhjetor 2012)
Që prej rrëzimit të talibanëve nga pushteti më 2001, aktivistët kanë luftuar për të drejtat arsimore, riprodhuese dhe politike të grave në Afganistan. Tani, ata druajnë se progresi i bërë ndër vite do të zhduket, pasi talibanët ditë më parë rimorën kontrollin e vendit.
(Përgatiti: Trim Haliti)
34/34Një vajzë afgane duke ecur pranë një ushtari amerikan gjatë patrullimit nëpër provincën e Kandaharit. (Hutal, 5 prill 2012)
Që prej rrëzimit të talibanëve nga pushteti më 2001, aktivistët kanë luftuar për të drejtat arsimore, riprodhuese dhe politike të grave në Afganistan. Tani, ata druajnë se progresi i bërë ndër vite do të zhduket, pasi talibanët ditë më parë rimorën kontrollin e vendit.
(Përgatiti: Trim Haliti)
Previous slide
Next slide
Nën regjimin taliban ekzistonte vetëm radio shtetërore, Zëri i Sheriatit i Talibanëve, në të cilën transmetoheshin kryesisht thirrjet për lutje dhe mësime fetare.
Pas marrjes së kontrollit të vendit, ka shenja të zymta se grupi fundamentalist islamik po i shuan përparimet e bëra në lirinë e mediave. Televizioni shtetëror tani ka filluar të transmetojë njoftimet e talibanëve, lexime të Kuranit dhe predikime islame.
Muzika është hequr nga skema programore e rrjeteve private televizive. Gjithashtu shikuesit nuk mund të shohin më emisionet argëtuese, emisionet e stilit perëndimor dhe telenovelat e huaja.
Megjithatë, një prezantuese intervistoi një zyrtar taliban drejtpërdrejt në Tolo TV, stacioni televiziv më i madh privat i vendit. Një gazetare e këtij televizioni gjithashtu raportoi drejtpërdrejt nga rrugët e Kabulit.
Megjithatë mbetet e paqartë nëse paraqitja e tyre u bë vetëm për një herë apo kjo ka të bëjë me një ndryshim më të gjerë në pikëpamjet e talibanëve ndaj mediave të pavarura dhe grave që janë të angazhuara me punë jashtë shtëpisë. Punësimin e grave talibanët e konsiderojnë si diçka të ndaluar.
Që kur e morën pushtetin në Kabul, grupi militant është munduar të paraqesë një pasqyrë mbase më të moderuar, duke u zotuar të mbrojë mediat e lira dhe të drejtat e grave - edhe pse brenda kornizës së rregullave të Islamit.
Zëdhënësi i talibanëve, Zabiullah Mujahid, tha më 17 gusht se grupi do të jetë “ndryshe" në kuptimin pozitiv nga sundimi i tyre në vitet 1996-2001.
Në atë kohë regjimi taliban shtypte të drejtat e grave, masakronte pakicat etnike dhe fetare dhe ndalonte muzikën, televizionin dhe sportet, përfshirë futbollin.
Gjatë konferencës së parë për media që nga marrja e kontrollit, Mujahid tha se mediat private "do të mbeten të pavarura", por, sipas tij, gazetarët "nuk duhet të punojnë kundër vlerave kombëtare".
Ai ka thënë se gratë do të lejohen të punojnë dhe të studiojnë dhe "do të jenë shumë aktive në shoqëri, por brenda rregullave që përcakton Islami”. Mirëpo nuk ka ofruar detaje. Pavarësisht këtyre deklaratave, ekzistojnë dyshime të mëdha se talibanët do të vazhdojnë me retorikën e tyre. Aty ku nuk ka vëmendje të botës, në rajone tjera jasht Kabulit, militantët talibanë kanë shtypur mediat e pavarura.
Grupi militant ka mbyllur dhjetëra radio stacione lokale, gazeta dhe transmetues në qytete dhe rrethe në të gjithë vendin e shkatërruar nga lufta.
Disa media kanë ndalur punën edhe nga frika e hakmarrjes së talibanëve. Shumë gazetarë kanë ikur nga shtëpitë e tyre. Në vitet e fundit, talibanët janë fajësuar për vrasjen e dhjetëra reporterëve dhe punonjësve të mediave.
Ato pak media që janë lejuar për të vazhduar punën janë të detyruara të transmetojnë propagandë talibane. Atyre u është ndaluar transmetimi i zërave të grave dhe muzikës. Raportet e lajmeve janë zëvendësuar me njoftime të miratuara nga talibanët, recitime nga Kurani dhe predikime islame.
Deri më tani vlerësohet se talibanët kanë kthyer shumë rregulla dhe ligje represive që i kanë zbatuar në kohën kur sundonin me Afganistanin.
Në kohën kur kontrollonin Afganistanin, para vitit 2001, talibanët i detyruan gratë të mbuloheshin nga koka deri te këmbët. Gratë e kishin të ndaluar të punonin jashtë shtëpisë. Pastaj, regjimi kishte kufizuar ashpër arsimimin e vajzave dhe atyre u kërkohej të shoqëroheshin nga një i afërm mashkull, nëse largoheshin nga shtëpitë e tyre. Ndërkohë, burrave iu ndalua të shkurtonin ose të rruanin mjekrën dhe gjithashtu u detyruan të luteshin pesë herë në ditë.
Talibanët gjithashtu patën praktikuar një interpretim të rreptë të ligjit të Sheriatit, që përfshinte edhe prerjen e gjymtyrëve dhe gjuajtjen me gurë për personat që akuzoheshin për disa krime.
Afganët që kanë jetuar në kohën e regjimit taliban thonë se shumë nga këto rregulla janë kthyer, pavarësisht nga pretendimet e talibanëve se ata kanë ndryshuar.
