Emini: Koston e krizës e paguajnë qytetarët e Kosovës
Emini, hulumtuese në Grupin Këshillues për Politikat e Ballkanit në Evropë – BiEPAG. Fotografi nga arkivi.
Kosova po shkon drejt zgjedhjeve të parakohshme, pasi procesi për zgjedhjen e presidentit nuk ka më zgjidhje ligjore, thotë Donika Emini, hulumtuese në Grupin Këshillues për Politikat e Ballkanit në Evropë – BiEPAG, për Radion Evropa e Lirë.
Sipas saj, kostoja më e madhe e krizës institucionale bie mbi qytetarët, ndërsa vazhdimi i procesit "të kontestuar" mund ta çojë çështjen në Gjykatën Kushtetuese.
Radio Evropa e Lirë: Zonja Emini. Si i shihni zhvillimet e fundit në Kuvendin e Kosovës, të cilat lidhen me çështjen e zgjedhjes së presidentit të vendit?
Donika Emini: Zhvillimet e fundit në Kuvend tregojnë një thellim të krizës politike dhe institucionale në Kosovë, duke reflektuar një elitë politike që po funksionon pa një sens të qëndrueshëm përgjegjësie dhe vizioni për shtetin.
Ajo që kemi parë në 24 orët e fundit tejkalon edhe pritshmëritë më minimale për një proces normal demokratik. Nga njëra anë, pushteti (Lëvizja Vetëvendosje) po e shfrytëzon këtë vakum për të shtyrë përpara objektiva që lidhen me kalkulime partiake.
Ka indikacione të qarta për një tendencë drejt dobësimit të rolit të presidentit, duke synuar një figurë politikisht të kontrollueshme, ndërkohë që kufijtë kushtetues po testohen në mënyrë të rrezikshme.
Gjithashtu, kjo strategji e cila qëllimshëm zvarritë proceset ka tendencë për të krijuar kushte më të favorshme elektorale për LVV-në nëse zgjedhjet mbahen në verë 2026 për shkak të faktorit diasporë.
Nga ana tjetër, opozita mbetet kryesisht reaktive dhe e paorganizuar, duke dështuar të artikulojë një alternativë të qartë apo të kontribuojë në mënyrë konstruktive në tejkalimin e bllokadës.
Edhe aty ku ka përpjekje individuale, mungon një qasje e koordinuar që do të mund të ndikonte realisht në proces.
Kjo situatë pasqyron një mungesë të theksuar të kulturës së kompromisit dhe një fokus të ngushtë në interesa afatshkurtra partiake.
Në një moment të ndjeshëm politik, si në nivel vendor ashtu edhe ndërkombëtar, kjo qasje jo vetëm që e dëmton funksionimin institucional, por rrezikon edhe besimin e qytetarëve në sistemin demokratik.
Kostoja më e madhe bie mbi qytetarët, të cilët mbeten peng i një klase politike që nuk po arrin të ngrihet mbi kalkulimet e saj të ngushta.
Radio Evropa e Lirë: Partitë opozitare nuk morën pjesë në seancën e së hënës dhe sot për zgjedhjen e presidentit. A mendoni se duhet të kthehet opozita në seancën e caktuar për orën 19:00?
Donika Emini: Në këtë pikë, çështja nuk është thjesht nëse opozita duhet të kthehet në seancën e orës 19:00. Problemi kryesor është legjitimiteti i vetë procesit. Nëse kushtet për kuorum nuk janë përmbushur dhe procedura po vazhdon në kundërshtim me Kushtetutën, atëherë pjesëmarrja apo mospjesëmarrja e opozitës bëhet jorelevante.
Momente nga seanca maratonike për zgjedhjen e presidentit
1/22Anëtarë të kabinetit qeverisës duke duartrokitur në fund të seancës kur deputetët dështuan të zgjedhinin presidentin e ri të Kosovës.
Deputetët e Kuvendit të Kosovës dështuan që të zgjedhin presidentin e ri të Kosovës brenda afatit kushtetues, duke bërë që Kuvendi të shpërndahet dhe vendi të shkojë në zgjedhje brenda 45 ditësh. Në këtë fotogaleri ju sjellim disa fotografi të shkrepura brenda sallës plenare dhe në hollin e Kuvendit gjatë së martës së 28 prillit.
2/22Pasi deputetët e opozitës nuk morën pjesë në seancë, duke pamundësuar kuorumin, Kuvendi i Kosovës u shpërnda dhe zgjedhjet do të mbahen brenda 45 ditësh.
Deputetët e Kuvendit të Kosovës dështuan që të zgjedhin presidentin e ri të Kosovës brenda afatit kushtetues, duke bërë që Kuvendi të shpërndahet dhe vendi të shkojë në zgjedhje brenda 45 ditësh. Në këtë fotogaleri ju sjellim disa fotografi të shkrepura brenda sallës plenare dhe në hollin e Kuvendit gjatë së martës së 28 prillit.
3/22Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, duke biseduar me ministrin e tij për Punë, Familje dhe Vlera të Luftës Çlirimtare, Andin Hoti, gjatë vazhdimit të seancës për zgjedhjen e presidentit.
Deputetët e Kuvendit të Kosovës dështuan që të zgjedhin presidentin e ri të Kosovës brenda afatit kushtetues, duke bërë që Kuvendi të shpërndahet dhe vendi të shkojë në zgjedhje brenda 45 ditësh. Në këtë fotogaleri ju sjellim disa fotografi të shkrepura brenda sallës plenare dhe në hollin e Kuvendit gjatë së martës së 28 prillit.
4/22Kryeparlamentarja Albulena Haxhiu duke shkuar drejt ulëses së saj, para nisjes së vazhdimit të seancës në orën 14:00, e cila më pas u shty për në orën 19:00. Po ashtu, në mëngjes ajo shtyu seancën në mungesë të deputetëve opozitarë.
Deputetët e Kuvendit të Kosovës dështuan që të zgjedhin presidentin e ri të Kosovës brenda afatit kushtetues, duke bërë që Kuvendi të shpërndahet dhe vendi të shkojë në zgjedhje brenda 45 ditësh. Në këtë fotogaleri ju sjellim disa fotografi të shkrepura brenda sallës plenare dhe në hollin e Kuvendit gjatë së martës së 28 prillit.
5/22Shefja e deputetëve të LVV-së, Arbërie Nagavci, në sallën plenare, ku nuk ka marrë pjesë opozita, pavarësisht thirrjeve të vazhdueshme nga partia në pushtet.
Deputetët e Kuvendit të Kosovës dështuan që të zgjedhin presidentin e ri të Kosovës brenda afatit kushtetues, duke bërë që Kuvendi të shpërndahet dhe vendi të shkojë në zgjedhje brenda 45 ditësh. Në këtë fotogaleri ju sjellim disa fotografi të shkrepura brenda sallës plenare dhe në hollin e Kuvendit gjatë së martës së 28 prillit.
6/22Gjatë seancës, deputeti Llazar Radulloviq nga koalicioni “Për Liri, Drejtësi dhe Mbijetesë” u bëri thirrje deputetëve opozitarë, përfshirë ata të Listës Serbe, të marrin pjesë në zgjedhjen e kreut të ri të shtetit.
Deputetët e Kuvendit të Kosovës dështuan që të zgjedhin presidentin e ri të Kosovës brenda afatit kushtetues, duke bërë që Kuvendi të shpërndahet dhe vendi të shkojë në zgjedhje brenda 45 ditësh. Në këtë fotogaleri ju sjellim disa fotografi të shkrepura brenda sallës plenare dhe në hollin e Kuvendit gjatë së martës së 28 prillit.
7/22Deputeti Nezir Kraki dhe kolegët e tij nga koalicioni qeverisës gjatë seancës për zgjedhjen e presidentit.
Deputetët e Kuvendit të Kosovës dështuan që të zgjedhin presidentin e ri të Kosovës brenda afatit kushtetues, duke bërë që Kuvendi të shpërndahet dhe vendi të shkojë në zgjedhje brenda 45 ditësh. Në këtë fotogaleri ju sjellim disa fotografi të shkrepura brenda sallës plenare dhe në hollin e Kuvendit gjatë së martës së 28 prillit.
8/22Kryeministri Kurti duke hyrë në sallën plenare.
Deputetët e Kuvendit të Kosovës dështuan që të zgjedhin presidentin e ri të Kosovës brenda afatit kushtetues, duke bërë që Kuvendi të shpërndahet dhe vendi të shkojë në zgjedhje brenda 45 ditësh. Në këtë fotogaleri ju sjellim disa fotografi të shkrepura brenda sallës plenare dhe në hollin e Kuvendit gjatë së martës së 28 prillit.
9/22Deputetët e shumicës parlamentare duke u nënshkruar në një nga hyrjet në sallën plenare.
Deputetët e Kuvendit të Kosovës dështuan që të zgjedhin presidentin e ri të Kosovës brenda afatit kushtetues, duke bërë që Kuvendi të shpërndahet dhe vendi të shkojë në zgjedhje brenda 45 ditësh. Në këtë fotogaleri ju sjellim disa fotografi të shkrepura brenda sallës plenare dhe në hollin e Kuvendit gjatë së martës së 28 prillit.
10/22Deputetja nga komuniteti boshnjak, Emilja Rexhepi në Kuvendin e Kosovës.
Deputetët e Kuvendit të Kosovës dështuan që të zgjedhin presidentin e ri të Kosovës brenda afatit kushtetues, duke bërë që Kuvendi të shpërndahet dhe vendi të shkojë në zgjedhje brenda 45 ditësh. Në këtë fotogaleri ju sjellim disa fotografi të shkrepura brenda sallës plenare dhe në hollin e Kuvendit gjatë së martës së 28 prillit.
11/22Deputetët e LVV-së, përfshirë Bylbyl Sokolin dhe Mefail Bajqinovcin duke biseduar, teksa prisnin vazhdimin e seancës.
Deputetët e Kuvendit të Kosovës dështuan që të zgjedhin presidentin e ri të Kosovës brenda afatit kushtetues, duke bërë që Kuvendi të shpërndahet dhe vendi të shkojë në zgjedhje brenda 45 ditësh. Në këtë fotogaleri ju sjellim disa fotografi të shkrepura brenda sallës plenare dhe në hollin e Kuvendit gjatë së martës së 28 prillit.
12/22Ministjra e Drejtësisë, Donika Gërvalla, dhe ai për Punë të Brendshme, Xhelal Sveçla, duke biseduar gjatë vazhdimit të parë të seancës, të mbajtur mëngjesin e 28 prillit.
Deputetët e Kuvendit të Kosovës dështuan që të zgjedhin presidentin e ri të Kosovës brenda afatit kushtetues, duke bërë që Kuvendi të shpërndahet dhe vendi të shkojë në zgjedhje brenda 45 ditësh. Në këtë fotogaleri ju sjellim disa fotografi të shkrepura brenda sallës plenare dhe në hollin e Kuvendit gjatë së martës së 28 prillit.
13/22Deputetët e shumicës parlamentare duke hyrë në sallë, teksa në ulëset anësore, ku ulen deputetët opozitarë, shihen karriget bosh.
Deputetët e Kuvendit të Kosovës dështuan që të zgjedhin presidentin e ri të Kosovës brenda afatit kushtetues, duke bërë që Kuvendi të shpërndahet dhe vendi të shkojë në zgjedhje brenda 45 ditësh. Në këtë fotogaleri ju sjellim disa fotografi të shkrepura brenda sallës plenare dhe në hollin e Kuvendit gjatë së martës së 28 prillit.
14/22Pavarësisht se partitë opozitare kanë bojkotuar punimet e seancës, ata ishin të pranishëm në Kuvend. Kreu i AAK-së, Ramush Haradinaj u pa duke hyrë në objektin e organit ligjvënës.
Deputetët e Kuvendit të Kosovës dështuan që të zgjedhin presidentin e ri të Kosovës brenda afatit kushtetues, duke bërë që Kuvendi të shpërndahet dhe vendi të shkojë në zgjedhje brenda 45 ditësh. Në këtë fotogaleri ju sjellim disa fotografi të shkrepura brenda sallës plenare dhe në hollin e Kuvendit gjatë së martës së 28 prillit.
15/22Nënkryetari i Kuvendit nga radhët e LVV-së, Ardian Gola, në hollin e Kuvendit.
Deputetët e Kuvendit të Kosovës dështuan që të zgjedhin presidentin e ri të Kosovës brenda afatit kushtetues, duke bërë që Kuvendi të shpërndahet dhe vendi të shkojë në zgjedhje brenda 45 ditësh. Në këtë fotogaleri ju sjellim disa fotografi të shkrepura brenda sallës plenare dhe në hollin e Kuvendit gjatë së martës së 28 prillit.
16/22Deputeti i LDK-së, Armend Zemaj, duke hyrë në Kuvendin e Kosovës. Ai dhe deputetët e partisë së tij nuk kanë marrë pjesë në seancën për presidentin.
Deputetët e Kuvendit të Kosovës dështuan që të zgjedhin presidentin e ri të Kosovës brenda afatit kushtetues, duke bërë që Kuvendi të shpërndahet dhe vendi të shkojë në zgjedhje brenda 45 ditësh. Në këtë fotogaleri ju sjellim disa fotografi të shkrepura brenda sallës plenare dhe në hollin e Kuvendit gjatë së martës së 28 prillit.
17/22Deputeti i LVV-së, Alban Bajrami, duke hyrë në sallën plenare mëngjesin e 28 prillit.
Deputetët e Kuvendit të Kosovës dështuan që të zgjedhin presidentin e ri të Kosovës brenda afatit kushtetues, duke bërë që Kuvendi të shpërndahet dhe vendi të shkojë në zgjedhje brenda 45 ditësh. Në këtë fotogaleri ju sjellim disa fotografi të shkrepura brenda sallës plenare dhe në hollin e Kuvendit gjatë së martës së 28 prillit.
18/22Deputeti i LVV-së, Hysen Durmishi, në hollin e Kuvendit të Kosovës mëngjesin e 28 prillit.
Deputetët e Kuvendit të Kosovës dështuan që të zgjedhin presidentin e ri të Kosovës brenda afatit kushtetues, duke bërë që Kuvendi të shpërndahet dhe vendi të shkojë në zgjedhje brenda 45 ditësh. Në këtë fotogaleri ju sjellim disa fotografi të shkrepura brenda sallës plenare dhe në hollin e Kuvendit gjatë së martës së 28 prillit.
19/22Deputeti i LVV-së, Artan Abrashi duke shkuar në sallën plenare.
Deputetët e Kuvendit të Kosovës dështuan që të zgjedhin presidentin e ri të Kosovës brenda afatit kushtetues, duke bërë që Kuvendi të shpërndahet dhe vendi të shkojë në zgjedhje brenda 45 ditësh. Në këtë fotogaleri ju sjellim disa fotografi të shkrepura brenda sallës plenare dhe në hollin e Kuvendit gjatë së martës së 28 prillit.
20/22Deputetja e LVV-së, Rozeta Hajdari para nisjes së seancës mëngjesin e 28 prillit.
Deputetët e Kuvendit të Kosovës dështuan që të zgjedhin presidentin e ri të Kosovës brenda afatit kushtetues, duke bërë që Kuvendi të shpërndahet dhe vendi të shkojë në zgjedhje brenda 45 ditësh. Në këtë fotogaleri ju sjellim disa fotografi të shkrepura brenda sallës plenare dhe në hollin e Kuvendit gjatë së martës së 28 prillit.
21/22Kreu i LDK-së, Lumir Abdixhiku, u pa në ambientet e Kuvendit të Kosovës. Megjithatë, ai dhe deputetët e partisë së tij bojkotuan sërish punimet plenare.
Deputetët e Kuvendit të Kosovës dështuan që të zgjedhin presidentin e ri të Kosovës brenda afatit kushtetues, duke bërë që Kuvendi të shpërndahet dhe vendi të shkojë në zgjedhje brenda 45 ditësh. Në këtë fotogaleri ju sjellim disa fotografi të shkrepura brenda sallës plenare dhe në hollin e Kuvendit gjatë së martës së 28 prillit.
22/22Salla bosh e Kuvendit të Kosovës para nisjes së vazhdimit të seancës për zgjedhjen e presidentit. Si rëndom, vazhdimi i seancës nuk nisi në orën 10:00, siç ishte planifikuar.
Deputetët e Kuvendit të Kosovës dështuan që të zgjedhin presidentin e ri të Kosovës brenda afatit kushtetues, duke bërë që Kuvendi të shpërndahet dhe vendi të shkojë në zgjedhje brenda 45 ditësh. Në këtë fotogaleri ju sjellim disa fotografi të shkrepura brenda sallës plenare dhe në hollin e Kuvendit gjatë së martës së 28 prillit.
Previous slide
Next slide
Radio Evropa e Lirë: A ka indikacione se të gjithë duan të shkojnë në zgjedhje të parakohshme parlamentare?
Donika Emini: Refuzimi i opozitës për të marrë pjesë në këtë pikë të procesit nuk është shkaku që ka për të çuar vendin drejt zgjedhjeve të parakohshme, sepse ky proces ka filluar keq që nga dje, prandaj dhe pjesëmarrja sot nuk ka rëndësi.
Në të njëjtën kohë, edhe insistimi i pushtetit për të vazhduar një proces të kontestueshëm tregon një lloj kalkulimi politik që mund ta bëjë opsionin e zgjedhjeve më të mundshëm, por me terma dhe kornizë kohore të LVV-së.
Më shumë se një koordinim i qëllimshëm mes palëve për zgjedhje të reja, kjo situatë duket si rezultat i mungesës së kompromisit dhe vullnetit politik për të gjetur një zgjidhje funksionale. Në fund, të gjitha palët, për arsye të ndryshme, po veprojnë në mënyra që mund ta shtyjnë vendin drejt zgjedhjeve të parakohshme dhe të gjitha këto palë njësoj po e dëmtojnë vendin dhe qytetarin.
Radio Evropa e Lirë: A ka zgjidhje të kësaj situate dhe cila është ajo sipas jush?
Donika Emini: Në këtë fazë, praktikisht nuk ka më një zgjidhje në kuadër të këtij procesi. Zgjidhja do të duhej të ishte arritur përpara nisjes së votimit, kur ende kishte hapësirë për kompromis dhe manovrim politik.
Tani, çdo vazhdim i një procesi që ka probleme serioze procedurale rrezikon të kthehet në shkelje të hapur të Kushtetutës, çka do të kishte pasoja të rënda për legjitimitetin institucional.
Nëse Kushtetuta ka mangësi, ajo mund dhe duhet të ndryshohet përmes procedurave të rregullta, por jo të anashkalohet në praktikë.
Një shkelje e tillë nuk mund të prodhojë një rezultat të qëndrueshëm apo të pranueshëm dhe vetëm sa do ta thellonte krizën, duke e çuar çështjen në Gjykatën Kushtetuese dhe duke krijuar një tjetër bllokadë.
Prandaj, në aspektin ligjor, situata duket e mbyllur. Zgjedhjet e parakohshme duken gjithnjë e më të pashmangshme dhe partitë duhet të përgatiten për këtë realitet të ri.
Çdo përpjekje për një kompromis të minutës së fundit do të ishte më shumë një zgjidhje politike ndaj një problemi ligjor, gjë që do të krijonte precedent të rrezikshëm për të ardhmen.
