SAD upozoravaju kineske rafinerije da bi mogle biti izložene sankcijama zbog iranske nafte

Iranske vlasti pogubile su najmanje 1.639 ljudi tokom 2025. godine - što je najveći godišnji broj pogubljenja od 1989. godine - navodi se u zajedničkom izvještaju dvije nevladine organizacije. Te organizacije upozorile su da bi režim mogao dodatno proširiti primjenu smrtne kazne nakon januarskih protesta, kao i rata s Izraelom i Sjedinjenim Američkim Državama.

Broj pogubljenja predstavlja porast od 68 posto u odnosu na 2024. godinu, kada je u Iranu pogubljeno 975 ljudi. Među pogubljenima u 2025. godini bilo je i 48 žena koje su obješene, saopštile su organizacija Iran Human Rights (IHR), sa sjedištem u Norveškoj, i pariška organizacija Together Against the Death Penalty (ECPM) u zajedničkom godišnjem izvještaju objavljenom 13. aprila.

Iran je u januaru bio zahvaćen masovnim protestima koji su brutalno ugušeni od strane snaga bezbjednosti. HRANA, američka organizacija koja prati stanje ljudskih prava u Iranu, saopštila je da je potvrdila gotovo 7.000 smrtnih slučajeva tokom obračuna vlasti s demonstrantima u januaru, kao i veliki broj hapšenja.

Prema navodima te organizacije, više od 1.500 civila poginulo je od kada su Sjedinjene Američke Države i Izrael 28. februara pokrenuli vazdušne napade na Iran.

Nakon prekida pregovora između Irana i Sjedinjenih Američkih Država i pojačanih zabrinutosti zbog sukoba na Bliskom istoku, cijene nafte i vrijednost američkog dolara porasle su 13. aprila.

Prema navodima Reutersa, cijena sirove nafte Brent porasla je za oko 7,5 posto u ranom trgovanju, na 102,37 dolara po barelu. Istovremeno je ojačao dolar, dok je euro oslabio za oko pola procenta.

Zabilježen je i pad na berzama. Terminski ugovori za američki indeks S&P 500 pali su za oko 1,1 posto, dok su azijska tržišta dionica također otvorena u minusu.

U međuvremenu je cijena zlata, koje je ranije rasla kao sigurno utočište za investitore, pala za oko 2 posto, dok su američke državne obveznice također bile pod pritiskom.

Britanski premijer Keir Starmer izjavio je da Ujedinjeno Kraljevstvo neće podržati američku blokadu iranskih luka, dodajući da je njegov fokus na tome da Hormuški moreuz ostane "u potpunosti otvoren".

Govoreći uživo za BBC Radio 5 Live 13. aprila, Starmer je rekao da je "od ključne važnosti da se moreuz otvori i ostane potpuno otvoren, i to je mjesto gdje smo usmjerili sve naše napore… i nastavićemo tako da radimo".

Američka vojska će, prema navodima predsjednika Donalda Trumpa, od 13. aprila u 10 sati po istočnoameričkom vremenu (17.30 po iranskom vremenu) blokirati sav pomorski saobraćaj koji ulazi ili izlazi iz iranskih luka i obalnih područja u Persijskom zalivu.

Američki predsjednik je ovu odluku saopštio nakon što su mirovni pregovori s Iranom, održani tokom vikenda u Islamabadu, propali.

Brodovi koji koriste Hormuški moreuz do i iz luka koje nisu iranske neće biti ometani, saopštila je američka vojska.

Iranski štab Hatam al-Anbija, koji predstavlja centralnu operativnu komandu oružanih snaga Irana, saopštio je 13. aprila da, ukoliko najavljena američka pomorska blokada iranskih luka bude sprovedena, "nijedna luka u Persijskom zalivu i Omanskom zalivu neće biti bezbjedna".

To vojno tijelo navelo je da je američko "uvođenje ograničenja" kretanju brodova u međunarodnim vodama "nezakonit čin i primjer piraterije".

Nakon što su tokom vikenda propali mirovni pregovori održani u Pakistanu, predsjednik Sjedinjenih Američkih Država Donald Tramp izjavio je da će SAD od 13. aprila u 10 sati po istočnoameričkom vremenu (17.30 po iranskom vremenu) započeti blokadu brodova koji ulaze u ili izlaze iz iranskih luka.

Portparol iranske vojne komande dodao je da je "bezbjednost luka u Persijskom zalivu i Omanskom zalivu ili garantovana svima - ili nikome".

"Plovila povezana s neprijateljem nemaju i neće imati pravo prolaska kroz Hormuški moreuz, dok će drugim plovilima i dalje biti dozvoljen prolazak, u skladu s propisima oružanih snaga Islamske Republike Irana", rekao je portparol.

Od početka sukoba Iran je značajno ograničio pomorski saobraćaj kroz Hormuški moreuz, smanjivši protok znatno ispod uobičajenog nivoa, što je dovelo do naglog rasta globalnih cijena energije. Teheran je takođe saopštio da će brodovi koji žele da prođu kroz ovu stratešku pomorsku tačku morati da plaćaju takse.