ډیری افغانان چې له ایران او پاکستانه افغانستان ته ستنېږي کافي زده کړې او مسلکي مهارتونه نه لري. دوی افغانستان ته له ټیټې کچې زده کړو، محدود مسلکي مهارتونو، او کمو کاري فرصتونو سره ستنېږي
د افغانستان د رسنیو د ملاتړ بنسټ «امسو» وایي د طالبانو حکومت او پاکستان ترمنځ د تاوتریخوالي په جریان کې پاکستاني پولیس په هغه هیواد کې میشت افغان کډوال په ځانګړي ډول خبریالان نیسي او د انتقال د کمپونو پر ځای ېې زندانونو ته لېږدوي.
نن پر ایران د امریکا او اسراییلو د ګډو هوايي بریدونو اوومه ورځ ده. په دې موده کې، په ایران کې له میشتو افغانانو او کډوالو سره اړیکې په کلکه محدودې شوې دي. د افغانستان د بشري حقونو په چارو کې د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي، ریچارډ بینټ د میلیونونه افغان کډوالو وضعیت ته ژوره اندیښنه لري.
د پاکستان په بیلابیلو سیمو کې دېره یو شمېر افغان پناه غوښتونکي وايي چې د د دغه هیواد او طالبانو د حکومت تر منځ د ترینګلتیاوو او نښتو له ډېرېدو وروسته له نورو سختو فشارونو سره مخ شوي دي. دوی وايي، یو خوا یې پولیس ځوروي او بل خوا یې د کورنو مالکان له کورونو باسي.
یو شمېر افغان کارپوهان او شنونکي وايي، چې د افغانانو، په ځانګړي ډول د ځوانانو، ښکېلتیا په جرمي قضیو کې زیاتره د هغو ستونزو پایله ده چې دوی د کډوالۍ پر مهال ورسره مخ شوي دي. د دوی په باور، دا ستونزې د رواني فشارونو او ټولنیزو محدودیتونو سبب شوي، چې ځینې یې له قانوني سرغړونو سره تړاو مومي.
په داسې حال کې چې له ایرانه د افغان کډوالو د جبري ستنولو لړۍ په تېزۍ روانه ده، په افغانستان کې د ملګرو ملتونو سیاسي استازولۍ یا یوناما ویلي، دغه هېواد له دې امله له یو نوي بېړني حالت سره مخ کېدونکی دی.
د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ ( UNHCR) او د کډوالۍ نړیوال سازمان (IOM) وايي، چې له پاکستان څخه په وروستیو کې شاوخوا ۳۲ سلنه راستنېدونکي افغان کډوال د پياوار ( POR) په نوم د کډوالۍ کارتونه لري.
د جرمني د بهرنیو استخباراتو پخواني رئیس، اګسټ هانینګ، پرون پنجشنبه په برلین کې د افغانستان له پخواني ولسمشر حامد کرزي سره لیدلي او له جرمني څخه افغانستان ته د افغانانو د بېرته ستنولو پر موضوع یې ورسره خبرې کړې دي.
هغه افغان محصلین چې د ترکمنستان د لوړو زده کړو په مؤسسو کې زده کړه کوي، وایي د ځايي محصلینو د تبعیض، بد چلند او آن فزیکي تاوتریخوالي سره مخ دي. دوی په ځانګړي توګه د "سېيتنظرج سېيدي" نومي د ترکمن دولتي روزنیز پوهنتون او د مرو په ولایت کې د دولتي انرژۍ انستیتوت کې له دا ډول پېښو شکایت کړی دی.
نور راوښيه
