د لاسرسۍ وړ لېنکونه

تازه خبر
پنجشنبه ۱۵ زمری ۱۴۰۵ کابل ۱۰:۴۱

ځانګړی راپور

د افغانستان دفاع وزارت وايي، په تګاب او جغتو ولسوالیو کې په وروستیو هوايي حملو کې د ملکي تلفاتو په اړه څېړنه کوي.

په کابل کې د ملګرو ملتونو د استازي دفتر یوناما د سېپټمبر په ۲۵مه په افغانستان کې په هوايي حملو کې د ملکي تلفاتو په اړه یوه اعلامیه خپره کړه.

یوناما وویل چې د ۲۰۱۸ میلادي کال د پېل په شپږ میاشتو کې ۱۴۹ ملکي افغانان په هوايي حملو کې وژل شوي او ۲۰۴ تنه زخمیان شوي دي.

دا د ۲۰۱۷ کال د پېل د شپږو میاشتو په پرتله ۲۵ فیصده لوړ رقم دی.

ملګرو ملتونو وویل چې د میدان وردګ ولایت په جغتو او د کاپيسا ولایت په تګاب ولسوالۍ کې د وروستیو بمباریو له امله ښځې او کوچنیان هم وژل شوي دي.

د افغانستان د ملي دفاع وزارت ویاند غفور احمد جاوېد د سېپټمبر په ۲۶مه ازادي راډیو ته وویل چې د دواړو پېښو په اړه څېړنه کوي.

غفور احمد جاوېد
غفور احمد جاوېد

غفور احمد جاوېد وویل:

"هر اړخېزه څېړنه به وشي، د افغانستان د حکومت امنیتي او دفاعي ځواکونه نړیوالو قوانینو، اصولو او د خپل رول ادا کولو ته متعهد دي، خو متأسفانه، وسله‎والې ډلې کله نا کله د ملکي خلکو په کورونو کې پټېږي. موږ به په جغتو او تګاب کې د مسایلو په اړه تحقیق وکړو او نتایج به‎یې له تاسو سره شریک کړو."

د ملګرو ملتونو په حواله، په تګاب کې د سېپټمبر په ۲۲مه د یوه ښوونکي پر کور هوايي حمله وشوه چې ۳ ښځې، ۴ کوچنیان او ۲ نارینه په‎کې ووژل شول.

د ملي دفاع وزارت د ویاند مرستیال جنرال محمد رادمنش په کاپيسا کې پر ملکي خلکو د بمبار خبر تأیید کړی و.

رادمنش ویلي و چې حمله د افغانستان او امریکايي ځواکونو د ګډو هوايي عملیاتو په ترڅ کې شوې ده.

هغه هم د څېړنو ژمنه کړې وه.

خو د امریکايي ځواکونو یوه ویاند ډېوېډ بټلر رسنیو ته ویلي چې امریکايي ځواکونو په کاپیسا کې د افغانستان د امنیتي قواوو د ملاتړ لپاره عملیات کول او یوازې وسله‎وال کسان په‎دې عملیاتو کې مړه شوي دي.

د ملګرو ملتونو په وینا، د میدان وردګ ولایت په جغتو ولسوالۍ کې د سېپټمبر په ۲۳مه په هوايي حمله کې ۱۲ تنه ووژل شول چې ټول ښځې او کوچنیان وو.

په افغانستان کې د پوځي چارو څارونکی محمداګل مجاهد پر حکومت غږ کوي چې د ملکي تلفاتو د مخنیوي لپاره په پوځي عملیاتو کې دقت زیات کړي.

محمداګل مجاهد زیاته کړه:

"حکومت باید خپل همکاران چې داسې معلومات ورسره شریکوي ښه وپېژني او کوم معلومات چې له خپلو همکاریو سرچینو ترلاسه کوي، ښه وڅېړي، د سیمې له ولسوال سره یې شریک کړي او پر یوه سیمه تر هوايي حملې مخکې باید د هغې سیمې له خلکو سره خبرې وشي."

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د استازي دفتر یوناما، ویلي چې په پوځي عملیاتو کې د ملکي تلفاتو مسوولیت لږ تر لږه ۵۲ فیصده د افغانستان امنیتي ځواکونو او۴۵ فیصده نړیوالو ځواکونو ته ور اوړوي.

یوناما ویلي چې د افغانستان په نورو سیمو کې هم د هوايي حملو له امله د ملکي وګړو د وژل کېدو او زخمیانېدو رپوټونه شته چې په اړه‎یې څېړنه کوي.

ملګري ملتونه وايي، د روان میلادي کال د پېل په ۶ میاشتو کې ۱۶۹۲ تنه ملکي افغانان وژل شوي او ۳۴۳۰ تنه زخمیان شوي.

د دې سازمان په وینا، په شپږو میاشتو کې د دومره زیات شمېر وګړو وژل کېدل او زخمیانېدل په وروستۍ یوه لسیزه کې ساری نه‎لري.

د افغاني كلتور د ډېرې نورو ښکلو دودونو ترڅنګ يو دود «بانډار» هم دى چې د كليوالو سيمو ترڅنګ په نيمه ښاري سيمو كې هم رواج لري.

دغه دود تر عام ولس په طالبانو كې زيات رواج دى چې هغه يې په ديني مدرسو او د جوماتونو په حجرو كې پالي، خو د دغه ځايونو ترڅنګ د ملكانو او خانانو په مېلمستونونو كې هم بانډارونه كېږي.

په‎دغه بانډارونو كې د صوفيانه او عارفانه كلام ترڅنګ ملي، حماسي او بانډاري سندرې بلل كېږي، له نړ، چيغكې، شړنګوونو دريا او تال سره پخواني نكلونه اچول كېږي.

كه څه هم دا د يوې وروسته پاتې ټولنې دود دى خو شاعر، ليكوال او ژورنالېست باركوال مياخېل بنډار د پرمختللې نړۍ له جديدو كنسرټونو سره پرتله کوي.

كه باركوال مياخېل په دغه بانډارونو كې يوازې سندرې او شعرونه ويل دود بولي، خو كبير شاكر بيا د ډېرى نورو شيانو يادونه كوي.

باركوال مياخېل
باركوال مياخېل

دا چې غزني د هېواد له جګړه‎ځپلو ولایتونو څخه یو دی او په اوسني وخت کې خلکو د ځینو مشکلاتو له امله ډېری کلتوري دودونو ته شااړولې ده، نو لیکوال، شاعر او ژورنالېست اسدالله بلهار جلالزی دغه ځای یو وخت د بانډارونو پلازمېنه بولي، خو وايي اوس په‎کې بېخي کم رنګه شوي دي.

که د غزني ترڅنګ د هېواد په ډېری سیمو کې دغه دود د ختمېدو په حال کې دی، خو پکتیکا ولایت ته څېرمه د قمردین کارېز سیمې شاعر او ليكوال بازخان الميار بيا د كليوالي سيمې په بانډار كې د ټپو، غاړو او نكلونو ترڅنګ د نړ او چيغكې د دود خبره كوي او وايي، اوس هم دغه دود دوام لري.

د شال اكا په نوم يو سپين‎ږيرى بيا په بانډارونو كې د نكلونو، شعرونو، غاړو او نورو شيانو ترڅنګ د دې خبرې يادونه كوي چې په بانډارونو كې د وياړونو او قومي اتلانو سندرې هم ويل کېدې.

که شال اکا په‎دغه بنډارونو پسې خپه دی، خو اسدالله بلهار د دوی د کم رنګه کېدو زیان د خلکو ترمنځ بېلوالی ګڼي او وايي، د نورو محفلونو ترڅنګ بانډار د خلکو ترمنځ د نېږدېوالي یوه ښه لاره وه، ډېری خلک به په‎کې راټول وو.

شاعران او ليكوالان د پښتني كلتور د ډېرى نورو شيانو ترڅنګ د بانډارونو کمرنګي او نه جوړولو د دود خبره په‎داسې حال كې كوي چې پوهان وايي، د كوم قوم چې ادب ورک شي، نو ژبه يې وركه شي چې ژبه وركه شي نو هغه قوم ورک شي.

دا راپور په غږیزه بڼه هم اورېدلی شئ:

هيله ده انتظار وکړئ

No media source currently available

0:00 0:08:33 0:00
مستقیم لېنک

نور راوښيه

XS
SM
MD
LG