Атрыманы Свабодай спадарожнікавы здымак кампаніі Planet Labs, зроблены 9 лютага 2026 году, сьведчыць, што на былым вайсковым аэрадроме «Крычаў-6» працягваецца актыўнае разгортваньне вайсковай базы. Упершыню на здымку можна заўважыць машыны, як мяркуецца, з ракетнага комплексу «Арэшнік», а таксама новую тэхніку і будынкі, якія зьявілся тут за апошнія месяцы.

Нагадаем, раніцай 30 сьнежня беларускае і расейскае міністэрствы абароны прадэманстравалі відэа з кадрамі нібыта «заступленьня на баявое дзяжурства» ў Беларусі ракетнага комплексу «Арэшнік» («Орешник» у арыгінале. — РС). Пры гэтым на кадрах, як адзначылі экспэрты, былі відаць толькі 3 машыны тэхнічнага забесьпячэньня і адна машына аховы.

За некалькі дзён да публікацыі афіцыйнага відэа амэрыканскія аналітыкі ў сфэры ядзерных узбраеньняў і вайсковай інфраструктуры на падставе спадарожнікавых здымкаў назвалі былы вайсковы аэрадром «Крычаў-6» магчымым месцам разьмяшчэньня комплексу «Арэшнік». У склад групы ўваходзілі дасьледчыкі, зьвязаныя з The Middlebury Institute of International Studies at Monterey (ЗША), а таксама незалежныя аналітыкі, якія займаюцца аналізам адкрытых дадзеных.

Свабода тады праверыла гэтыя высновы і супаставіла іх з афіцыйнымі кадрамі. Як высьветлілася, афіцыйнае відэа сапраўды магло быць зьнятае на закінутым вайсковым аэрадроме пад Крычавам. Пра гэта сьведчыць поўнае супадзеньне разьмяшчэньня будынкаў на афіцыйных кадрах і на атрыманых спадарожнікавых здымках за апошнія паўгоду. Тэрміновае будаўніцтва тут пачалося ў жніўні 2025 году, для яго зьнесьлі мясцовае прыватнае прадпрыемства вырабу драўнянага вугалю. Да 2026 году тут узьвялі некалькі новых будынкаў, зрабілі поўную рэканструкцыю чыгуначных шляхоў і станцыі.

Сярод самых заўважных зьменаў з пачатку будаўнічых працаў на тэрыторыі былога аэрадрому «Крычаў-6» — пабудова цэнтральнага аб’екту на былой узьлётна-пасадачнай паласе. Ён падобны да невялікага вайсковага мястэчка, абнесенага агароджай. У цэнтры — пляц, дзе, імаверна, і здымаліся некаторыя кадры з афіцыйнага відэа міністэрстваў абароны Расеі і Беларусі.

На спадарожнікавым здымку за 9 лютага 2026 году на тэрыторыі цэнтральнага вайсковага мястэчка можна разгледзець 6 машын, якія могуць належаць ракетнаму комплексу «Арэшнік». Іх памер і прапорцыі адпавядаюць памеру паказанай раней міністэрствамі абароны тэхнікі, але дакладны тып машын пакуль вызначыць немагчыма, бо для гэтага трэбя больш якасныя здымкі.

Для ўсіх шасьці машын будуюць два ангары, на здымку бачныя цені ад мэталічных канструкцыяў над імі. Адзін, меншы, — для трох машын аднаго тыпу, і другі, большы і з запасам пад чацьвёртую машыну, — для трох машын другога тыпу.

Амэрыканскі аналітык адкрытых дадзеных і спадарожнікавых здымкаў, супрацоўнік CNA Corporation — дасьледчага цэнтру ў галіне абароны і нацыянальнай бясьпекі ЗША — Дэкер Эвэлет напісаў у сацыяльнай сетцы X, што на новым спадарожнікавым здымку, апублікаваным Свабодай, «верагодна, бачна як мінімум два аб’екты, якія могуць быць пускавымі ўстаноўкамі, магчыма — тры». Ён таксама зьвярнуў увагу, што разьмяшчэньне магчымых пускавых установак і машын забесьпячэньня на адкрытай пляцоўцы, пакуль вакол іх працягваецца будаўніцтва ангараў, сьведчыць пра высокі тэмп разгортваньня.

Расейскі экспэрт у галіне стратэгічных узбраеньняў Дзьмітрый Стэфановіч удакладніў, што, мяркуючы па здымках, можна казаць пра дывізіён або стартавую батарэю Ракетных войскаў стратэгічнага прызначэньня.

На здымку ад 9 лютага 2026 году таксама можна заўважыць, што побач з тэрыторыяй цэнтральнага вайсковага аб’екту зьявілася каля 25 вайсковых машын рознага памеру і тыпу, некалькі земляных насыпаў, а таксама будынак пакуль яшчэ незразумелага прызначэньня. На пэрымэтры вайсковага мястэчка можна пабачыць 4 вышкі незразумелага пакуль прызначэньня.

Вайсковы экспэрт украінскага выданьня Defence Express у пытаньнях узбраеньняў і вайсковец 413-га палку Сілаў бесьпілётных сыстэмаў «Рэйд» Іван Кірычэўскі ў камэнтары Свабодзе адзначае, што на спадарожнікавых здымках сапраўды могуць быць зафіксаваныя машыны, зьвязаныя з расейскім ракетным комплексам «Арэшнік», але зьвяртае ўвагу на важны нюанс:

«Тое, што Расея разгортвае ў Беларусі вайсковую інфраструктуру для разьмяшчэньня ракетнага комплексу „Арэшнік“, — гэта факт. Тое, што там ужо ёсьць асобныя кампанэнты для забесьпячэньня працы балістычных ракет сярэдняй далёкасьці „Арэшнік“, — таксама факт. Пры гэтым нельга выключаць, што расейцы могуць такім чынам ствараць фальшывыя вайсковыя пазыцыі. І гэта можа быць адна з такіх фальшывых пазыцыяў».

Як прыклад нелягічных, на ягоную думку, элемэнтаў інфраструктуры вайсковага аб’екту пад Крычавам ён прыводзіць ангары, бачныя на спадарожнікавым здымку, якія будуюцца адзін побач з адным і адразу для некалькіх машын ракетнага комплексу. Экспэрт мяркуе, што пры нанясеньні ўдару такая канцэнтрацыя тэхнікі можа прывесьці да яе адначасовага зьнішчэньня.

Разам з тым Крычэўскі мяркуе, што стварэньне як фальшывых, так і замаскаваных рэальных баявых пазыцыяў можа быць часткай доўгатэрміновага пляну і крытэрам падрыхтоўкі да разгортваньня Расеяй празь некалькі гадоў поўнага ракетнага палку зь ня менш як дзевяцьцю пускавымі ўстаноўкамі.

«Пры гэтым Расея можа паступова пачаць разгортваць у Беларусі контрадывэрсійныя падразьдзелы і падразьдзелы спэцыяльных службаў, безь якіх разьмяшчэньне такой зброі немагчымае. Такія мабільныя пускавыя ўстаноўкі расейцы нават у сябе прыхоўваюць і берагуць як вока», — адзначае экспэрт.

«Арэшнік» — расейскі мабільны ракетны комплекс сярэдняй далёкасьці, створаны, як лічаць экспэрты, на базе распрацаванай раней міжкантынэнтальнай ракеты «Ярс». За кошт скарочанай колькасьці разгонных ступеняў «Арэшнік» меншы памерам і мае меншую дыстанцыю ўжываньня — каля 5 тысяч кілямэтраў. Расея ўпершыню магла выкарыстаць ракету гэтага комплексу 21 лістапада 2024 году пры ўдары па прадпрыемстве «Південмаш» у Дніпры на ўсходзе Ўкраіны. Прадпрыемства тады было пашкоджанае, а ў горадзе загінулі і былі параненыя людзі.

Пра магчымасьць разьмяшчэньня расейскага ракетнага комплексу «Арэшнік» у Беларусі было заяўлена публічна на сустрэчы Пуціна і Лукашэнкі ў канцы 2024 году. Вызначаны тэрмін — другая палова 2025 году. Рашэньне разьмясьціць комплекс у Беларусі нібыта прынялі ў адказ на просьбу Аляксандра Лукашэнкі. Тады ж кіраўнік Беларусі, зь ягоных словаў, паставіў Пуціну ўмову, што цэлі будуць вызначацца «ў Беларусі, а не расейцамі».

Заява пра тое, што Беларусь нібыта зможа самастойна вызначаць цэлі для комплексу «Арэшнік», зьявілася ў мэдыя сёлета ў сьнежні пасьля інтэрвію міністра абароны Беларусі Віктара Хрэніна кітайскаму тэлеканалу. Аднак у той жа дзень дзяржаўнае расейскае агенцтва навін ТАСС анулявала гэты матэрыял, прызнаўшы яго памылковым.

На прадэманстраваных 30 сьнежня Міністэрствам абароны Беларусі кадрах «заступленьня на баявое дзяжурства» ракетнага комплексу «Арэшнік» і ганаровага шыхтаваньня на пляцы Свабода не заўважыла ніводнага беларускага вайскоўца. Сярод паднятых на цырымоніі сьцягоў быў толькі адзін дзяржаўны беларускі і тры расейскія: дзяржаўны сьцяг Расеі, сьцяг Міністэрства абароны Расеі, сьцяг расейскіх Ракетных войскаў стратэгічнага прызначэньня.

Кіраваў афіцыйным мерапрыемствам на трыбуне неназваны расейскі падпалкоўнік; як пасьля высьветліла Свабода, ім мог быць расейскі вайсковец Раман Астраушка. У 2021 годзе ён быў камандзірам ракетнага дывізіёну 54-й ракетнай дывізіі з гораду Цейкава.

54-я ракетная дывізія адносіцца да Ракетных войскаў стратэгічнага прызначэньня Расеі і месьціцца прыкладна за 200 кілямэтраў на паўночны ўсход ад Масквы. Расейскія дзяржаўныя мэдыя ня раз называлі Цейкаўскі ракетны дывізіён часткай «ядзернага шчыта» РФ. На ўзбраеньні падразьдзелу стаяць міжкантынэнтальныя балістычныя ракетныя комплексы «Ярс».