У сьпісе гвалтоўна перамешчаных дзяцей, які ўкраінскі бок перадаў Расеі падчас перамоваў у Стамбуле, больш за 500 прозьвішчаў, піша «Вёрстка» са спасылкай на крыніцу, «блізкую да офіса ўкраінскага прэзыдэнта Уладзіміра Зяленскага».
Выданьне піша, што ў большасьці дзяцей ёсьць сваякі ва Ўкраіне.
Крыніца, блізкая да расьсьледаваньня спраў аб перамяшчэньні дзяцей на тэрыторыю Расеі, распавяла журналістам, што ў сьпісе маглі апынуцца прозьвішчы «больш за пяцьсот дзяцей», выпадкі якіх былі вэрыфікаваныя.
Сярод іх непаўналетнія, якіх восеньню 2022 года перамясьцілі з Херсонскага абласнога дома дзіцяці на тэрыторыю Крыма. У іх ліку Ільля Вашчанка і Маргарыта Пракапенка, якіх з Украіны вывезла жонка расейскага палітыка Сяргея Міронава — пазьней дзяўчынку фармальна ўдачарылі.
Таксама ў пераліку выхаванцы Алешкінскага інтэрната для дзяцей з асаблівымі патрэбамі, які спыніў працу пасьля акупацыі горада.
Як удакладняе «Вёрстка», сьпіс складзены на аснове дадзеных СБУ, органаў апекі, паліцыі і Офіса амбудсмэна. У многіх выпадках факт дэпартацыі ўдалося ўстанавіць толькі ў рамках крымінальных спраў.
«Усе перададзеныя ў сьпісе дзеці дакладна дэпартаваныя, і амаль усе маюць родных ва Ўкраіне, таму Расея абавязана іх рэпатрыяваць», — заявіла старэйшая дакумэнтатарка ваенных злачынстваў праекта The Reckoning project Вікторыя Новікава.
У рэестры ёсьць і дзеці, пра лёс якіх амаль нічога не вядома, зазначае выданьне. Напрыклад, Анастасія Таўстакорава, якая зьнікла разам з бацькамі ў першыя тыдні вайны падчас абстрэлаў Марыюпаля. Яе бабуля да гэтага часу працягвае пошукі.
Раней у Стамбуле кіраўнік расейскай дэлегацыі Ўладзімір Мядзінскі рэзка адрэагаваў на патрабаваньне Ўкраіны вярнуць дэпартаваных дзяцей. Як паведамляе журналіст The Economist Олівэр Кэрал са спасылкай на дасьведчаную крыніцу, Мядзінскі заклікаў «не ладзіць шоў для бязьдзетных эўрапейскіх бабуль».
Мядзінскі таксама публічна пракамэнтаваў абмеркаваньне пытаньня вяртаньня ўкраінскіх дзяцей. Ён сьцьвярджае, што Расея ўпершыню атрымала ад Украіны сьпіс, у якім пазначана 339 прозьвішчаў. Паводле яго слоў, колькасьць «выкрадзеных» дзяцей, якая называлася раней, значна завышаная:
«Гучала, што паўтара мільёна дзяцей выкрадзены. Потым — 200 тысяч. Цяпер афіцыйная лічба — 20 тысяч. З тэмы выкраданьня дзяцей арганізавалі шоў. Насамрэч размова ідзе пра дзясяткі дзяцей. Ніводнага выкрадзенага няма. Ёсьць выратаваныя дзеці, мы шукаем бацькоў, калі знаходзім — вяртаем».
Па дадзеных двух украінскіх чыноўнікаў, на перамовах у Стамбуле расейскі бок прапанаваў вярнуць Украіне дзесяць дзяцей, вывезеных у Расею, да 10 ліпеня, паведамляе Axios.
Вайна Расеі супраць Украіны
- А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
- Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
- 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
- З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
- Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
- 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
- У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
- 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
- З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
- 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
- З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
- Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.
Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.
Форум