Праз тыдзень ад пачатку збору подпісаў для вылучэньня кандыдатаў у прэзыдэнты Беларусі Аляксандар Лукашэнка заявіў, што ў яго падтрымку ўжо сабралі больш за 700 тысяч подпісаў. Юрысткі кампаніі «Праваабаронцы за свабодныя выбары» пракамэнтавалі заяву Лукашэнкі.
14 лістапада Аляксандар Лукашэнка заявіў журналістам дзяржаўных мэдыя падчас наведваньня стадыёна «Трактар», што ягоная ініцыятыўная група сабрала больш за 700 тысяч подпісаў у яго падтрымку. Гэта ў сем разоў больш, чым неабходна: у артыкуле 68 Выбарчага кодэксу Беларусі адзначаецца, што для рэгістрацыі кандыдатам у прэзыдэнты неабходныя сама меней 100 тысяч подпісаў выбарнікаў, пацьверджаных пратаколамі абласных і Менскай гарадзкой камісіяў па выбарах прэзыдэнта.
- Выбары ў Беларусі адбываюцца ва ўмовах палітычнага крызісу, шырокамаштабных рэпрэсій.
- Паводле міжнародных арганізацый, яны носяць несвабодны і недэмакратычны характар.
- У Беларусі не засталося афіцыйна зарэгістраваных апазыцыйных партый і незалежных грамадзкіх арганізацый.
Як адзначаюць юрысты кампаніі «Праваабаронцы за свабодныя выбары», працэс збору подпісаў за вылучэньне кандыдата ў прэзыдэнты ад грамадзян закліканы паказаць, ці дастаткова людзей падтрымлівае кандыдата, каб ён мог прайсьці ў наступны этап выбарчай кампаніі.
«Але паколькі Аляксандар Лукашэнка ўласнаручна сказіў сутнасьць гэтага спосабу, на сёньняшні дзень немагчыма дакладна даведацца, якая частка грамадзтва яго як палітыка шчыра падтрымлівае», — кажуць яны.
Юрысткі кампаніі «Праваабаронцы за свабодныя выбары» адзначаюць, што ў іх няма падставаў верыць, што такую вялікую колькасьць подпісаў за Лукашэнку сапраўды сабралі, бо нельга выключаць маніпуляцыі падчас падліку колькасьці подпісаў і прызнаньня іх дакладнымі.
«Якая б там ні была намаляваная колькасьць, подпісы зьбіраліся шляхам адпрацаванай гадамі практыкі прымусу выбарнікаў, з прыцягненьнем адміністрацыйнага рэсурсу і мэтадаў запалохваньня. Бо ўлада ў Беларусі па сутнасьці сваёй не дасягнутая дэмакратычным шляхам, а грамадзяне ня могуць рэалізаваць сваё выбарчае права, Аляксандар Лукашэнка нават не імкнецца прытрымлівацца прынцыпаў законнасьці, адкрытасьці і празрыстасьці ва ўсіх аспэктах выбарчых працэсаў», — падкрэсьліваюць юрысты.
На іх думку, у дэмакратычнай краіне зь дзейнымі прынцыпамі падзелу ўладаў і вяршэнства права Аляксандру Лукашэнку наагул адмовілі б у рэгістрацыі кандыдатам у прэзыдэнты на падставе арт. 61 Выбарчага кодэксу Беларусі. У гэтым артыкуле гаворыцца, што «ўдзел адміністрацыі арганізацыі ў зборы подпісаў, роўна як і прымус у працэсе збору подпісаў не дапускаюцца», а парушэньне гэтых патрабаваньняў можа быць падставай для адмовы ў рэгістрацыі або адмены рашэньня аб рэгістрацыі кандыдата ў прэзыдэнты Рэспублікі Беларусь.
Акрамя Лукашэнкі, подпісы за вылучэньне кандыдатамі ў прэзыдэнты Беларусі працягваюць зьбіраць:
- лідэр праўладнай Лібэральна-дэмакратычнай партыі Беларусі Алег Гайдукевіч,
- старшыня праўладнай Рэспубліканскай партыі працы і справядлівасьці, дырэктар унітарнага прадпрыемства «Белнііпгорадабудаўніцтва» Аляксандар Хіжняк,
- былая дэпутатка Палаты прадстаўнікоў ад Аб'яднанай грамадзянскай партыі Ганна Канапацкая,
- лідэр праўладнай Камуністычнай партыі Беларусі, дзейны дэпутат Палаты прадстаўнікоў Сяргей Сыранкоў.
Яшчэ два кандыдаты ўжо спынілі ўдзел у выбарах: галоўны ідэоляг Менгарвыканкаму і старшыня «Саюзу жанчын», былая прэс-сакратарка МУС Вольга Чамаданава — на 12-ы дзень пасьля рэгістрацыі кандыдатаў, старшыня «Беларускага саюзу афіцэраў» Сяргей Бобрыкаў — праз 8 дзён пасьля рэгістрацыі.
Выбары ў Беларусі пры Аляксандру Лукашэнку носяць несвабодны і недэмакратычны характар.
Выбары 2025 году ў Беларусі
- Выбары прэзыдэнта Беларусі прызначылі на 26 студзеня 2025 году — нашмат раней, чым можна было чакаць. Паводле заканадаўства, сёмыя прэзыдэнцкія выбары ў Беларусі павінны былі адбыцца не пазьней за 20 ліпеня 2025 году.
- Аляксандар Лукашэнка адразу ж заявіў пра намер працягнуць сваю ўладу над краінай яшчэ прынамсі на 5 гадоў. Гэтыя выбары сталі сёмымі для аўтарытарнага кіраўніка дзяржавы. Колькі часу Лукашэнка застаецца ва ўладзе: онлайн-лічыльнік.
- Офіс Сьвятланы Ціханоўскай, Аб’яднаны пераходны кабінэт і Каардынацыйная рада пасьля гэтага выпусьцілі сумесную заяву, у якой падкрэсьлілі, што электаральная кампанія праводзіцца ў сытуацыі глыбокага палітычнага крызісу ў Беларусі, а Аляксандар Лукашэнка незаконна ўтрымлівае ўладу шляхам рэпрэсіяў супраць беларускага грамадзтва, і заклікалі беларусаў «выказаць свой пратэст шляхам галасаваньня супраць усіх, хто крадзе нашае права голасу».
- Гэтыя выбары ў Беларусі пры Лукашэнку насілі, паводле міжнародных арганізацый, несвабодны і недэмакратычны характар. Выбарчая кампанія праходзіла ва ўмовах шырокамаштабных рэпрэсій і палітычнага крызісу, які цягнецца ад папярэдніх прэзыдэнцкіх выбараў 2020 году. 97% членаў выбаркамаў працавала на папярэдніх выбарах, вынікае з дакладу ініцыятывы былых сілавікоў BelPol.
- Паводле ЦВК, яўка на выбарах склала 86,82%. Ужо ў ноч на 27 студзеня Цэнтральная выбарчая камісія заявіла, што за Лукашэнку прагаласавалі 86,82% выбарнікаў. 3 лютага ў ЦВК заявілі, што згодна з канчатковымі вынікамі Аляксандар Лукашэнка атрымаў 5 136 293 галасы (86,82%), Сяргей Сыранкоў — 189 740 галасоў, Алег Гайдукевіч — 119 272 галасы, Ганна Канапацкая — 109 760 галасоў, Аляксандар Хіжняк — 102 789 галасоў.
- У Эўрапарлямэнце 22 студзеня ўхвалілі рэзалюцыю, у якой заклікалі не прызнаваць прэзыдэнцкія выбары 26 студзеня і легітымнасьць Лукашэнкі. Праваабаронцы Libereco і «Вясны» назвалі выбары ў Беларусі «прапагандысцкім шоў», Міжнародны інстытут дэмакратыі і садзейнічаньня выбарам — «„самапрызначэньнем“ Лукашэнкі», а гендакладчык ПАРЭ па дэмакратычнай Беларусі Рышард Пэтру заявіў, што яны «стануць чарговай фікцыяй». У Amnesty International адзначылі ўзмацненьне палітычных рэпрэсій перад выбарамі.
- Папярэднія выбары 9 жніўня 2020 году прайшлі ва ўмовах масавых фальсыфікацыяў і адзначыліся самымі масавымі пратэстамі за ўсю гісторыю незалежнай Беларусі. Вынікі выбараў не прызнала міжнародная супольнасьць, краіны Захаду неаднойчы ўводзілі санкцыі супраць рэжыму Лукашэнкі, якога ня лічаць легітымным прэзыдэнтам Беларусі. Палітычны крызіс, які ўзьнік пасьля выбараў 2020 году ў Беларусі, і шырокамаштабныя рэпрэсіі ў краіне працягваюцца дагэтуль. У сувязі з пагрозай палітычнага перасьледу Беларусь пасьля 2020 году, паводле розных ацэнак, пакінулі сотні тысяч беларусаў. У Беларусі ліквідавалі амаль амаль усе палітычныя партыі, грамадзкі сэктар краіны, пачынаючы з пасьлявыбарчага пэрыяду 2020 году, страціў больш за 1,8 тысячы некамэрцыйных арганізацыяў. Пасьля выбараў 2020 году ў Беларусі прызналі «экстрэмісцкімі фармаваньнямі/арганізацыямі» і заблякавалі практычна ўсе незалежныя СМІ, журналісты гэтых мэдыя сутыкнуліся з затрыманьнямі, адміністрацыйным і крымінальным перасьледам, многія вымушана пакінулі краіну і працягнулі працаваць з-за мяжы.
Форум