Як ронандаи мошини пуриқтидори пок кардани роҳҳо аз барф дар шоҳроҳи Душанбе-Чаноқ шоми 13-уми феврал дар зери тарма монда ва ба ҳалокат расидааст.

Далери Абдулло, сухангӯи ширкати IRS, ба Радиои Озодӣ гуфт, ҳодиса дар километри 65-уми шоҳроҳи Душанбе-Чаноқ иттифоқ афтод. "Ронанда Туғён Умаров, сокини 65-солаи деҳаи Зиддии ноҳияи Варзоб ҳангоми пок кардани роҳ зери тарма монд", - афзуд ӯ.

Ба қавли Далери Абдулло, айни замон ҷасади Туғён Умаров аз қаъри дара берун оварда шуда, ба манзилаш интиқол ёфт.

Ҳодиса дар ҳоле рух дод, ки аз шаби гузашта дар ағбаҳои Анзоб ва Шаҳристон беист барф меборад ва ҳаракат дар ин масир қатъ шудааст. Шоҳроҳи Душанбе - Чаноқ аз масирҳои душворгузар дар фасли зимистон ба шумор меравад ва соли 2017 дар ин масир чандин нафар зери тарма монда ва ҷон бохта буданд.

Аз аввали имсол дар минтақаҳои Тоҷикистон беш аз ҳолати тармафароӣ сабт шудааст, ки дар натиҷаи он 9 нафар ҷон бохта, ҷустуҷӯи ҷасади як нафар дар ҷамоати Шинги шаҳри Панҷакенти вилояти Суғд ҳанӯз идома дорад.

Бино ба гузоришҳо, дар Туркманистон аз кормандони ниҳодҳои давлатӣ, аз ҷумла муаллимон барои хариди аксҳои нав ва лавҳаҳо бо шеъри президент Сардор Бердимуҳаммадов пул ҷамъ мекунанд.

Дар ин бора Бахши туркмании Радиои Озодӣ бо истинод ба манбаъҳои худ дар вилояти Балкан хабар додаааст. Ба гуфтаи ин манобеъ, пули аксу лавҳаҳоро аз кормандони соҳаҳои алоқа, почта, маорифу тандурустӣ, нафту газ, пулис, осорхонаҳо, китобхонаҳо ва ниҳодҳои коммуналӣ маҷбурӣ ҷамъ мекунанд. Лавҳаҳои бузурги 120 бар 50 сантиметрӣ бояд то ҷашни истиқлоли Туркманистон дар утоқҳои корӣ, синфхонаҳо ва толорҳои идораҳои давлатӣ насб шаванд. Шеър ҳам “Ифтихори туркманҳо” ном дорад.

Яке аз кормандони давлатӣ ба бахши туркмании Радиои Озодӣ гуфт, ки барои акс ва лавҳа 200 манат, яъне тақрибан 50 долларӣ аз ҳар корманд мегиранд, ки пули зиёде аст. Манбаъҳо гуфтаанд, ки акнун мақомот талаб доранд, ки аксҳо на танҳо дар утоқҳои роҳбарон, балки дар ҳамаи утоқҳои корӣ овезон ва ё насб карда шаванд.

Шеъри Сардор Бердимуҳаммадовро рӯзи 6-уми сентябр нашр карданд, ки он рамзҳои миллии Туркманистон, аз ҷумла аспи аҳалтекин, қолиҳои туркманӣ ва сагҳои алабайро ситоиш карда, онҳоро ба ифтихори миллӣ ва анъанаҳои кишвар пайванд дода шудааст. Талошҳои бахши туркмании Радиои Озодӣ барои гирифтани шарҳи мақомот дар Туркманистон, ки яке аз бастатарин кишварҳои ҷаҳон ба ҳисоб меравад, бенатиҷа анҷомид.

Бархе аз омӯзгорон дар Тоҷикистон ҳам дар гузашта шикоят кардаанд, ки мақомот бо баҳонаҳои мухталиф, аз ҷумла барои таҷлили ҷашнҳои расмӣ ва хариди нашрияву китобҳо аз маоши онҳо кам мекунанд, агарчӣ вазорати маориф гуфтааст, ҳеч мактаберо барои обуна шудану пул ҷамъ кардан маҷбур намекунанд.

Бино ба омори Бонки миллӣ, ҳаҷми пардохтҳои ғайринақдӣ дар Тоҷикистон то нимаи имсол ба 41 дар сад расидааст, ки қадами ҷиддӣ дар роҳи гузариш ба иқтисоди рақамӣ маҳсуб меёбад. То чанд соли пеш дар кишвар бисёре аз муомилот нақдӣ сурат мегирифт ва базӯр аз 10 то 15 дар сад мерасид.

Бонки миллӣ дар як иттилоияе дар бораи таърихи низоми бонкдорӣ дар Тоҷикистон навиштааст, ки “Соли ҷориро (соли 2026) метавон марҳилаи нави рушди низоми бонкӣ, рақамисозӣ унвон кард. Ба санаи 30 июни соли 2026 дар кишвар 10 561 терминали электронӣ барои пардохтҳои ғайринақдӣ насб гардида, шумораи кортҳои пардохтӣ ба 12,4 миллион адад ва ҳамёнҳои электронӣ ба 19,8 миллион адад расидааст. Дар нимсолаи якуми соли ҷорӣ ҳиссаи пардохтҳои ғайринақдии молу хизматрасонӣ 41 фоизро ташкил медиҳад.” Ба қавли Бонки миллӣ, омори мазкур далели он аст, ки пардохти рақамӣ дигар танҳо як воситаи алтернативии муомилот, “балки тадриҷан ба қисми муҳимми фаъолияти иқтисодии кишвар табдил меёбад.”

Айни замон аудити Бонки миллии Тоҷикистон дар соли 2025 нишон медиҳад, ки ҳаҷми пули пули нақди вориди муомила дар кишвар 7.4 миллиард сомонӣ афзуда, аз 38.8 миллиард сомонии соли 2024 ба 46.2 миллиард сомонӣ дар соли 2025 расидааст. Сабаби афзоиши пули нақд дар муомилот маълум нест, ки рушди иқтисодӣ аст, ё интиқоли пули бештари муҳоҷирон аз хориҷ ва ё талаботи бештар ба пули нақд дар бозори кишвар.

Аз тарафи дигар шикояти муштариён аз кори бонкҳои Тоҷикистон ҳам кам нест, ки мегӯянд, зимни муомилот ё пулашон гум мешавад. Моҳи март ва июли ҳамин сол номи “Душанбе сити”, яке аз бонкҳои сермуштарии кишвар, сари забонҳо шуд, чун мардуми зиёде шикоят мекарданд, ки муддати як ҳафта наметавонистанд ба ҷое пул фиристанд ё баръакс пулашон бигиранд.

Иддае ҳам мегуфтанд, ки як дафъа аз ҳисобашон 100 сомонӣ пардохтанд, вале бонк онро се бор ҳисоб кардаву сесад сомонияшонро гирифтааст. Баъдан раиси Бонки Миллии Тоҷикистон вазъро шарҳ дод ва гуфт, аз 890 арзу муроҷиате, ки дар бораи кори бонкҳо ба онҳо расидааст, 30 дарсадаш дар бораи кори "Душанбе Сити" будааст.

Яке аз мушкилоти аслӣ дар Тоҷикистонро, ки монеи пардохтҳои ғайринақдӣ мешаванд ба гуфтаи мутахассисон, дастрасӣ надоштани мардум ба интернети баландсуръат дар деҳоту минтақаҳои дурдаст ва ба зербунёдҳои бонкӣ мебошад.

Иттиҳоди Аврупо қарор аст рӯзи 17 сентябр тарҳи қонуни наверо барои муҳофизат аз кӯдакон дар баробари осебҳои шабакаҳои иҷтимоӣ ироа кунад. Тарҳе, ки мумкин аст дастрасии афроди зери 13 ё 15-сола ба ин шабакаҳоро манъ кунад.

Ба гузориши хабаргузории "Франс-пресс", Урсула фон дер Ляйен , раиси Комиссияи Аврупо, як рӯз пеш аз ироаи тарҳ, маҳдудияти синнии пешниҳодиро дар Порлумони Аврупо эълон хоҳад кард.

Ин тарҳ бо унвони "Қонуни кӯдакони Иттиҳоди Аврупо" ҳамчунин ширкатҳоро вазифадор мекунад, маҳсулоти худро ба шевае тарҳрезӣ кунанд, ки шахсро вобаста накунад ва имкони истифодаи аз ҳад зиёд аз онҳоро аз байн барад.

Ҳамзамон, ҳукумати Фаронса рӯзи 14 сентябр нусхаи ислоҳшудаи тарҳи манъи истифодаи афроди зери 15-сола аз шабакаҳои иҷтимоиро барои баррасӣ ба Комиссияи Аврупо ироа кард.

Шӯрои Қонуни асосии Фаронса нусхаи қаблии ин қонунро дар миёнаҳои моҳи август бинобар маҳдуд кардани ғайризарурии озодии баён, бекор карда буд.

Нигарониҳо дар бораи таъсири шабакаҳои иҷтимоӣ бар саломати равонӣ ва ҷинсии кӯдакон дар кишварҳои мухталиф афзоиш ёфтааст. Австралия нахустин кишваре буд, ки истифодаи афроди зери 16-сол аз ин шабакаҳоро манъ кард.

Раисҷумҳури Амрико рӯзи 14 сентябр бо нашри паёме дар шабакаи иҷтимоии худ, Truth Social, гуфт, ки Украина ва Русия мувофиқат кардаанд, ки ба иншооти энержии худ ҳамла накунанд.

Донанд Трамп ҳамчунин афзоиши қимати газ ва нафт дар ҷаҳонро ба ҷанги Украина ва Русия рабт дод ва навишт, ки ин мавзӯъ пайванде ба ҷанги Эрон надорад.

Мақомҳои Русия ва Украина ҳанӯз вокунише ба ин эъломи Доналд Трамп нишон надодаанд.

Раисҷумҳури Амрико чанд рӯз пеш аз Владимир Зеленский, раисҷумҳури Украина хоста буд, то аз ҳадаф қарор додани иншооти энержии Русия худдорӣ кунад.

Дар пайи нашри паёми Доналд Трамп, қимати ҷаҳонии нафт андаке коҳиш ёфт ва нархи ҳар бушка нафти "брент" то ҳудуди 107 доллар коҳиш ёфт.

Эмомалӣ Раҳмон, раисҷумҳури Тоҷикистон рӯзи 15 сентябр бо сафари расмӣ ва ҷиҳати иштирок дар нахустин Ҳамоиши "Осиёи Миёна-Ҷумҳурии Корея", ба Сеул сафар кард. Ин ҳамоиш рӯзи 16 сентябр дар пойтахти Кореяи Ҷанубӣ баргузор мешавад.

Дафтари матбуоти президенти Тоҷикистон хабар дод, ки дар ин сафар Эмомалӣ Раҳмонро раҳбари Дастгоҳи иҷроияи президент, вазирони корҳои хориҷӣ, рушди иқтисод ва савдо, маориф ва илм, энержӣ ва захираҳои об, ёвари президент дар умури робитаҳои хориҷӣ, раиси Бонки миллӣ, директори Оҷонси содирот, раҳбарони Хадамоти гумрук ва назорати давлатии бехатарии корҳо дар саноат ва соҳаи кӯҳкорӣ, ҳамроҳӣ мекунанд.

Ба иттилои мақомоти Кореяи Ҷанубӣ, ин аввалин нишасти раҳбарони минтақа ва Сеул мешавад. Муколама миёни ду тараф аз соли 2007 дар қолаби Форуми ҳамкориҳои Кореяи Ҷанубӣ ва Осиёи Марказӣ дар сатҳи вазирон ҷараён дошт ва акнун ин раванд ба сатҳи раҳбарони кишварҳо бардошта мешавад.

Дар назар аст, ки дар анҷоми нишаст, "Эъломияи Сеул" қабул шавад, ки чаҳорчӯби ҳамкориҳои дарозмуддатро муайян мекунад. Рӯзи 11 сентябр зимни мулоқот бо мушовиронаш Ли Ҷэ Мён, раисҷумҳури Кореяи Ҷанубӣ ба имкониятҳои густурдаи панҷ кишвари минтақа таъкид кардааст. Ӯ гуфтааст: "Осиёи Марказӣ дорои захираҳои фаровони энержӣ ва маъданҳои нодир ва имконоти бузург аст".

Ба навиштаи расонаҳои Кореяи Ҷанубӣ, Ли Ҷэ Мён рӯзи душанбе бо раисиҷумҳури Узбекистон мулоқот кард ва имрӯз бо раҳбарони Туркманистон ва Қазоқистон мулоқот мекунад. Рӯзи чоршанбе, пеш аз оғози нишасти шашҷониба дар нимаи дувуми рӯз, суҳбати ӯ бо раисиҷумҳури Тоҷикистон ва раисиҷумҳури Қирғизистон дар назар аст. Ба гуфтаи ҳукумати Кореяи Ҷанубӣ, раҳбарони Узбекистон, Туркманистон ва Қазоқистон бо сафари давлатӣ ва президентони Тоҷикистон ва Қирғизистон бо сафари расмӣ ба Сеул сафар мекунанд.

Пас аз хатми нишаст дар рӯзи чоршанбе, шаш раҳбар дар нишасти тиҷоратии Кореяи Ҷанубӣ ва Осиёи Марказӣ бо ҳузури 500 намояндаи ҳукуматӣ ва ширкатҳои хусусӣ ҳузур хоҳанд дошт. Тоҷикистон яке аз муштариёни таҷҳизоти электронӣ, ба мисли яхдону телевизион ва телефонҳои Самсунги Кореяи Ҷанубӣ аст, вале ба Корея асосан ашёи хом ва маҳсулоти нимтайёр содир мекунад.

Чанде пеш мақомоти расмӣ гуфтанд, ки Кореяи Ҷанубӣ барои омӯзиш ва таҳияи тарҳи нахустин метро дар шаҳри Душанбе 200 000 доллар ихтисос додааст. Дар Душанбе ҳамчунин Марказҳои омӯзиши забони кореягӣ амал мекунанд ва барои донишҷӯёни тоҷик бурсияҳои ройгони таҳсил дар Корея дастрасанд. Байни ду тараф ҳамчунин дар мавриди муҳоҷирати кории тоҷикон ба Кореяи Ҷанубӣ мувофиқа ҳосил шудааст.

Дар шаҳри Каунаси Литва, амалкарди гурӯҳе аз мотосиклсаворон, ки ҳангоми намозгузории гурӯҳи зиёде аз мусулмонон дар масҷиди шаҳр сари буридаи хукеро бардошта намоиш медоданд, ҷанҷол барангехт.

Чанд муҳоҷири тоҷик рӯзи 14-уми сентябр ба Радиои Озодӣ гуфтанд, ҳангоми намози ҷумъа дар рӯзи 11-уми сентябр дар масҷиди шаҳри Каунас гурӯҳи мотосиклсаворон бо сари хунини хунини хук дар даст талош карданд, ба ҷараёни ибодат халал расонанд.

Дар бораи ин ҳодиса расонаҳои Латвия, аз ҷумла "Европейская правда" ҳам гузориш дода, навиштааст, мақомоти интизомӣ ин қазияро таҳқиқ мекунанл. Яке аз муҳоҷирони тоҷик ба Радиои Озодӣ гуфт, ки «бори аввал шоҳиди чунин рафтори гурӯҳи бегонае» мешавад ва афзуд, «шояд мақсади онҳо тарсонидани мардум» бошад.

Мусоҳиби Радиои Озодӣ, ки нахост номаш нашр шавад, гуфт, солиёни зиёд аст, ки барои ибодат ба масҷиди Каунас меравад ва ҳеч гоҳ шоҳиди таҳқир, ё поймолшавии ҳуқуқи мусалмонон нашуда буд. "Европейская правда" навиштааст, «рафтори авбошонаи байкер ё гурӯҳи мотосиклсаворон дар назди масҷид вақти намозхонии мусалмонон», ки мусиқии баландеро гузоштаву «Литва»- шиор медоданд, таҳқиқ мешавад.

Ба навиштаи рӯзнома, «азбаски дар назди масҷид маъмурони полис қарор доштанд, аз ин беш тартибот вайрон нашудааст”.

Ҳусиҳои мавриди ҳимояти Эрон рӯзи 13 сентябр эълон карданд, ки бо мушак ва паҳпод як пойгоҳи низомӣ дар ҷануби Арабистони Саудиро ҳадаф қарор доданд. Ҳамзамон даргирии онҳо бо нерӯҳои давлатии Яман боиси оворагии шумори бештаре аз ғайринизомиён шудааст.

Яҳё Сареъ, сухангӯи артиши ҳусиҳо гуфт, ки дар ин ҳамла анборҳои аслиҳа ва марказҳои фармондеҳии пойгоҳи "Шарура" ҳадаф қарор гирифтанд, аммо замони дақиқи амалиёт ва мизони хисороти эҳтимолиро эълон накард.

Нерӯҳои ҳукуматии Яман низ рӯзи якшанбе мавзеъҳои ҳусиҳоро бо се ҳамлаи ҳавоӣ дар вилояти Таъаз, ҳадаф қарор додаанд. Ҳусиҳо мегӯянд, ҷангандаҳои Арабистони Саудӣ тайи 48 соат 129 ҳамла ба минтақаҳои зери назорати онҳо анҷом додаанд.

Даргириҳо пас аз ҳамлаҳои як ҳафтаи ахири ҳусиҳо ва тасарруфи бахшҳои боқимондаи соҳили Баҳри Сурх ва чанд ҷазираи стратегӣ шиддат гирифтааст. Ин гурӯҳ акнун иддао дорад, ки назорати комил бар соҳилҳои Яман ва тангаи Бобулмандабро дар даст дорад.

Созмони байнулмилалии муҳоҷират мегӯяд, аз моҳи июл то кунун дар Яман 76 ҳазор нафар бар асари даргириҳо овора шудаанд ва ҳудуди 1400 нафар низ ба Ҷибути гурехтаанд. Ба гуфтаи манбаъҳои ду тараф, дар даргириҳои ахири Яман беш аз 500 нафар ҷон бохтаанд.

Доро Наҷот, Шоири халқии Тоҷикистон дар сини 80-солагӣ даргузашт. Дар ин бора ҳафтаномаи "Адабиёт ва санъат", хабар дод.

Ба гуфтаи наздиконаш, ӯ аз чанд сол ба ин тараф аз беморӣ ранҷ мебурд. Қарор аст, ки маросими ҷанозаи Доро Наҷот имрӯз, душанбеи 14 август, пас аз намози пешин дар Масҷиди калони Душанбе баргузор шавад.

Вазорати фарҳанги Тоҷикистон бо ибрози тасаллият, аз Доро Наҷот адиби соҳибистеъдод ва фарҳангнигори шинохта ном бурд, ки "бо қалами пурқудрат, андешаи баланд ва забони шоиронаи худ дар адабиёти муосири тоҷик мақоми хосса дошт".

Доро Наҷот аз соли 1987 узви Иттифоқи Нависандагони Тоҷикистон буд. Ӯ соли 2012 барандаи Ҷоизаи давлатии ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ шуд ва соли 2016 унвони Шоири халқии Тоҷикистонро гирифт.

Ӯ муаллифи маҷмуаҳои шеърии "Соҳиби кӯҳсор", "Шабнам", "Дарав", "Хирмани Маҳтоб", "Тулӯъе дар ғуруб" ва "Меоям аз шигифт" мебошад.

Доро Наҷот ашъори шуморе аз шоирону нависандагони хориҷиро ба тоҷикӣ тарҷума кардааст.

Ҳукумати Кореяи Ҷанубӣ рӯзи 11-уми сентябр хабар дод, ки аввалин нишасти раҳбарони ин кишвар ва Осиёи Марказӣ ҳафтаи оянда ва рӯзи 16-уми сентябр дар шаҳри Сеул баргузор мегардад.

Расонаҳои ин кишвар хабар додаанд, ки раисиҷумҳур Ли Ҷэ Мён пеш аз оғози ин нишасти шашҷониба, силсилаи мулоқотҳои дуҷонибаро бо раҳбарони Қазоқистон, Қирғизистон, Тоҷикистон, Туркманистон ва Ӯзбекистон анҷом хоҳад дод.

Ба иттилои дафтари матбуоти раисиҷумҳури Кореяи Ҷанубӣ, ин аввалин нишасти раҳбарони минтақа ва Сеул мешавад. Муколама миёни ду тараф аз соли 2007 дар қолаби Форуми ҳамкориҳои Кореяи Ҷанубӣ ва Осиёи Марказӣ дар сатҳи вазирон ҷараён дошт ва акнун ин раванд ба сатҳи раҳбарони кишварҳо бардошта мешавад.

Дар назар аст, ки дар анҷоми нишаст, «Эъломияи Сеул» қабул шавад, ки чаҳорчӯби ҳамкориҳои дарозмуддатро муайян мекунад. Рӯзи ҷумъа зимни мулоқот бо мушовиронаш Ли Ҷэ Мён ба имкониятҳои густурдаи панҷ кишвари минтақа таъкид кардааст. Ӯ гуфтааст: «Осиёи Марказӣ дорои захираҳои фаровони энержӣ ва маъданҳои нодир ва имконоти бузург аст.»

Ба навиштаи расонаҳои Кореяи Ҷанубӣ, пеш аз оғози нишасти асосӣ, Ли Ҷэ Мён рӯзи душанбе бо раисиҷумҳури Ӯзбекистон ва рӯзи сешанбе бо раҳбарони Туркманистон ва Қазоқистон мулоқот мекунад. Рӯзи чоршанбе, пеш аз оғози нишасти шашҷониба дар нимаи дувуми рӯз, суҳбати ӯ бо раисиҷумҳури Тоҷикистон ва раисиҷумҳури Қирғизистон дар назар аст. Ба гуфтаи ҳукумати Кореяи Ҷанубӣ, раҳбарони Тоҷикистону Узбекистон, Туркманистон ва Қазоқистон бо сафари давлатӣ ва президентони Тоҷикистон ва Қирғизистон бо сафари расмӣ ба Сеул меоянд.

Пас аз хатми нишаст дар рӯзи чоршанбе, шаш раҳбар дар нишасти тиҷоратии Кореяи Ҷанубӣ ва Осиёи Марказӣ бо ҳузури 500 намояндаи ҳукуматӣ ва ширкатҳои хусусӣ ҳузур хоҳанд дошт. Тоҷикистон яке аз муштариёни таҷҳизоти электронӣ, ба мисли яхдону телевизион ва телефонҳои Самсунги Кореяи Ҷанубӣ аст, вале ба Корея асосан ашёи хом ва маҳсулоти нимтайёр содир мекунад.

Чанде пеш мақомоти расмӣ гуфтанд, ки Кореяи Ҷанубӣ барои омӯзиш ва таҳияи тарҳи нахустин метро дар шаҳри Душанбе 200 000 доллар ихтисос додааст. Дар Душанбе ҳамчунин Марказҳои омӯзиши забони кореягӣ амал мекунанд ва барои донишҷӯёни тоҷик бурсияҳои ройгони таҳсил дар Корея дастрасанд. Байни ду тараф ҳамчунин дар мавриди муҳоҷирати кории тоҷикон ба Кореяи Ҷанубӣ мувофиқа ҳосил шудааст.

Вазорати умури дохилии Русия гуфтааст, ки дар ҳар рӯзи ним соли гузашта аз қаламрави ин кишвар тақрибан 400 хориҷӣ ва ё муҳоҷирони кориро берун кардаанд, ки бидуни шак дар байни онҳо муҳоҷирони тоҷик низ ҳастанд.

Ирина Волк, сухангӯи ин вазорат дар канали худ дар Телеграм навиштааст, ки дар нимаи аввали соли 2026 аз қаламрави Русия “72.6 ҳазор шаҳрванди хориҷиро берун ва ё ихроҷ кардаанд ва ҳам ба мақомоти амниятӣ дастур додаанд, ки 7 ҳазору 700 нафарро ба қаламрави Русия роҳ надиҳанд.” Ба ибораи дигар, рӯзона аз Русия 400 муҳоҷир ва ё хориҷиро рондаанд.

Мақомоти худи Тоҷикистон гуфтаанд, ки танҳо дар соли 2025 аз аламрави Русия 36 ҳазор муҳоҷири тоҷикро берун кардаанд.

Ҳар сол даҳҳо ҳазор сокини Тоҷикистон дар ҷустуҷӯйи кору маоши муносиб ба хориҷа мераванд. Бино ба гуфтаи созмонҳои байналмилалии молӣ ба мисли Бонки Ҷаҳонӣ иқтисоди кишвар сахт пойбанди пули муҳоҷирони корӣ аст ва агарчӣ аз ин ҳисоб пешрафти зиёде кардаст, вале барои дарозмуддат ин тамоюли хубе нест.

Баъди ҳамла ба толори "Крокус" дар соли 2024, ки Русия шаҳрвандони Тоҷикистонро дар он гунаҳкор донист, мақомоти Русия назорат аз болои муҳоҷиронро сахтар карданд. Давоми ду соли ахир мақомоти Русия барои муҳоҷирон ва хонаводаҳои онҳо маҳдудиятҳои зиёде ҷорӣ ва зиндагии онҳоро сахт карданд.

Ҳукумати Яман, ки аз сӯи ҷомеаи ҷаҳонӣ ба расмият шинохта шудааст ва қароргоҳаш дар шаҳри Адан мебошад, гузориш дод, ки Ҳусиҳо (гурӯҳи "Ансоруллоҳ"), ки аз сӯи Эрон ҳимоят мешаванд, пас аз тасарруфи бандари Ал-Махо, ба тарафи ҷазираҳои Ҳаниш дар Баҳри Сурх пешравӣ кардаанд.

Чаҳор манбаи низомии ҳукумати Яман дар гуфтугӯ бо хабаргузории "Рейтерз" тасдиқ карданд, ки ҳусиҳо назорати шаҳри таърихии Ал-Махоро ба даст гирифтанд.

Ал-Махо дар ҳудуди 75-километрии шимоли тангаи Бобулмандаб қарор дорад ва ин пешравӣ метавонад нуфузи ин гурӯҳ бар ин тангаро, ки яке аз муҳимтарин масирҳои киштиронии ҷаҳон аст, афзоиш диҳад.

Ҳусиҳо бо оғози ҳамла ба ҷазираҳои Ҳаниш, нерӯҳои давлатӣ ва муттаҳидонашонро ба тарафи ҷануб ва ба сӯи шаҳри Зу Боб ақиб ронданд. Шаҳри Зу Боб дар ҳамсоягии тангаи Бобулмандаб ва дар муқобили ҷазираи Парем воқеъ шудааст.

Ин ҳамла бахше аз талошҳои ин гурӯҳ барои ба даст гирифтани назорати тамоми навори соҳили ғарбии Яман мебошад. Дар рӯзҳои ахир, даргириҳо миёни ҳусиҳо ва нерӯҳои вафодор ба ҳукумати Яман, ки мавриди ҳимояти Арабистони Саудӣ мебошад, авҷ гирифтааст. Садҳо нафар дар ин даргириҳо ба ҳалокат расиданд ва ҳазорон нафар хонаву дари худро тарк карданд.

Тангаи Бобулмандаб Баҳри Сурхро бо Халиҷи Адан пайваст мекунад ва як масири муҳим барои тиҷорати баҳрии ҷаҳонӣ ба шумор меравад. Ин танга маҷрое барои интиқоли нафт ва маҳсулоти нафтӣ аз кишварҳои ҳавзаи Халиҷи Форс ба Аврупо, Осиё ва дигар минтақаҳои ҷаҳон аст.

Аҳамияти ин оброҳа дар пайи пеш омадани мушкил дар киштиронӣ дар тангаи Ҳурмуз афзоиш ёфтааст. Арабистони Саудӣ дар ҳоли тағйири масири интиқоли рӯзонаи миллионҳо бушка нафт аз тариқи бандари Янбуъ дар Баҳри Сурх аст.

Ин дар ҳоле аст, ки ҳусиҳо аз муҳосираи баҳрӣ алайҳи Арабистони Саудӣ хабар доданд. Пешравии ин гурӯҳ ба тарафи Бобулмандаб таҳдиди бештар барои содироти нафти Арабистони Саудӣ эҷод кардааст.

Дар ҳоле, ки ин даргириҳо боло гирифтааст, хабаргузории "Рейтерз" гузориш додааст, ки Покистон ҳушдори Арабистони Саудиро ба Эрон интиқол дода ва аз Теҳрон хостааст, пеши роҳи ҳусиҳоро бигирад. Як мақоми баландпояи эронӣ ба ин хабаргузорӣ гуфтааст, посухи Эрон ин будааст, ки "Теҳрон контроле бар ҳусиҳо надорад".

Бо ин ҳол, ду манбаи эронӣ ба ин хабаргузорӣ гуфтаанд, Теҳрон ҳафтаи гузашта ҳусиҳоро ба анҷоми ҳамлаҳо алайҳи Арабистони Саудӣ ташвиқ карда ва ваъдаи кӯмаки молӣ ва аслиҳаи бештаре ба ин гурӯҳ додааст. Ба гуфтаи ин манбаъҳо, чанд фармондеҳи Сипоҳи посдорон низ барои кӯмак ба ҳамоҳангии ҳамлаҳо ба Яман сафар кардаанд.

Ин иддаоҳо ба таври мустақил тасдиқ нашуда ва Эрон борҳо ҳусиҳоро гурӯҳи мустақил муаррифӣ кардааст. Исмоли Бақоӣ, сухангӯи Вазорати корҳои хориҷии Эрон, рӯзи 10 сентябр низ гуфт, ҳусиҳо "на аз касе дастур мепазиранд ва на намояндаи дигарон" ҳастанд.

Ҳусиҳо дар соли 2014 шаҳри Санъо, пойтахти Яманро тасарруф карданд. Дар соли 2015 Арабистони Саудӣ дар ҳимоят аз ҳукумати барасмиятшинохташуда дар сатҳи байналмилалӣ, раҳбарии як эътилофи низомиро бар ӯҳда гирифт. Оташбасе, ки дар соли 2022 бо миёнҷигарии СММ барқарор шуд, даргириҳоро ба таври чашмрас коҳиш дод, аммо боиси як тавофуқи сиёсӣ нашуд.

Созмони Афви Байналмилал ё Amnesty International эълон кард, Русия барои ҷалби шаҳрвандони хориҷӣ ба ҷанги Украина, дар мавридҳое аз фиреб, зӯр ва ваъдаҳои дурӯғин истифода карда ва ин раванд дар бисёре аз ҳолатҳои "намунаи қочоқи инсон" аст.

Ин созмони мудофеи ҳуқуқи башар дар гузорише, ки рӯзи 10 сентябр нашр шуд, эълон кард, бо беш аз 12 шаҳрванди хориҷӣ аз кишварҳои гуногун, аз ҷумла, Колумбия, Куба, Миср, Сомали, Африқои Ҷанубӣ, ки дар ду урдугоҳи асирони ҷангӣ дар Украина нигаҳдорӣ мешуданд, мусоҳиба кардааст.

Ба гуфтаи созмони Афви Байналмилал, танҳо се нафар аз мусоҳибашудагон ҳангоми имзои қарордод медонистанд, ки қарор аст барои ҷангидан дар Украина фиристода шаванд.

Бархеи дигар гуфтаанд, бо ваъдаи маоши баланд, подош ва ҳатто имкони дарёфти шаҳрвандии Русия ҷалб шудаанд, аммо ин ваъдаҳо ба таври комил амалӣ нашудааст.

Асирони ҷангӣ аз Бразилия ва Шриланка низ гуфтаанд, пас аз имзои қарордод, гузарномаҳо ва телефонҳои ҳамроҳашон гирифта шуд ва қарордодҳо фақат ба забони русӣ будааст. Онҳо ҳамчунин гуфтаанд, пеш аз фиристодан ба ҷабҳаҳои ҷанг, танҳо ду ҳафта омӯзиши низомӣ дидаанд.

Агнес Калламард, дабири кулли созмони Афви Байналмилал гуфт, мизони "истисмор ва иҷбор" дар ин мавридҳо боис шудааст, ин созмон натиҷа бигирад, ки бисёре аз онҳо бар асоси санадҳои ин созмон, намуна ва гувоҳи қочоқи инсон аст.

Афви Байналмилал гуфтааст. бинобар мамнуъ шудани фаъолиятҳои ин созмони мудофеи ҳуқуқи башар дар Русия аз моҳи майи соли 2025, имкони анҷоми таҳқиқ дар дохили ин кишварро надоштааст.

Додгоҳи шаҳри Бишкек ҳукми чанде аз мансабдорони собиқи Қирғизистон аз ҷумла ҳукми зиндони шартии Қамчибек Тошиев, раиси собиқи Кумитаи амнияти миллии ин кишварро сабуктар кардааст. Номи Қамчибек Тошиев барои тоҷикон ҳам бисёр ошност, зеро ӯро яке аз сабабгори асосии муноқишаи хунин байни Тоҷикистону Қирғизистон бар сари марз медонанд.

Дар мурофиаи паси дарҳои баста дар рӯзи 10-уми сентябр додгоҳи шаҳрӣ ҳукми тамоми 8 муттаҳамон ба “омодагӣ барои ғасби ҳукумат”- ро тағйир дода ва онҳоро ба ду солии зиндони шартӣ маҳкум кардааст.

Дар ин парванда бар иловаи Қамчибек Тошиев, номи Қурмонбек Зулушев, додситони собиқи кулл, Нурланбек Турғунбекулу, раиси собиқи порлумон, Курсан Асанов, муовини собиқи вазири корҳои дохилӣ, Олӣ Қарашев муовини собиқи нахуствазир ва номи сиёсатмадорони дигар Эмилбек Узакбоев, Бекболот Талгарбеков ва Қурмонбек Диканбоев низ ҳаст.

Ду моҳ пештар аз ин дар рӯзи 2-уми июл додгоҳи ноҳияи Якуми майи шаҳри Бишкек 8 мансабдори собиқро ба се соли зиндони шартӣ маҳкум карда буд. Қисме аз муттаҳамонро, ки ба сӯистифода аз мақом муттаҳам мешуданд, бегуноҳ эълон карданд.

Додгоҳи шаҳри Бишкек иттиҳоми “омодагӣ ба ғасби ҳукумат аз роҳи зӯр”-ро беасос дониста, онҳоро ба “монеъ шудан истифода аз ҳаққи раъйдиҳӣ” гунаҳкор донистааст. Дар бораи тағйири ҳукм вакилони дифои муттаҳамон ба ҷиноят хабар доданд.

Ҷомарт Ашӯрбоев, вакили дифои Қурмонқул Зулушев, ба бахши қирғизии Радиои Озодӣ гуфт, аз ин ҳукм ба Додгоҳи олии Қирғизистон шикоят мебаранд. Додситонии кулл рӯзи 3-уми август аз додгоҳ тақозо кардааст, ки ҳукми муттаҳамон ба ҷиноятро сахттар ва онҳоро то 9 солӣ аз озодӣ маҳрум кунад.

Вакилони дифоъ исрор меварзанд, ки зерҳимояҳои онҳо ҳеч гуноҳе накардаанд ва ҳукмҳо беэътибор карда шаванд. Ҳамаи ин афрод баъди он ба ҷавобгарӣ кашида шуданд, ки бо имзои як муроҷиатнома ба раиси ҷумҳур Содир Ҷабборов, хостанд интихоботи зудрас баргузор кунад. Баъди ин теъдоде аз онҳое, ки зери муроҷиатнома имзо гузошта буданд, ба омодагӣ барои ғасби ҳукумат муттаҳам ва ба ҷавобгарии ҷиноӣ кашида шуданд.

Идораи ҳавошиносии Тоҷикистон аз ҳаракати хокбориш ба самти кишвар ва олудагии эҳтимолии ҳавои кишвар ҳушдор додааст.

Дар огаҳии расмие, ки ҳавошиносон дар вебсайти худ нашр кардаанд, омадааст, “Нимаи дуюми рӯзи 11 сентябр то 13 сентябри соли ҷорӣ дар шаҳру ноҳияҳои вилояти Хатлон, ноҳияҳои тобеи марказ ва шаҳри Душанбе бинобар хокборише, ки аз самти минтақаҳои ҷанубу ғарбӣ ва ҷанубу шарқӣ ба кишвар ворид мегардад, баланд шудани ҳолати ифлосшавии ҳаво... дар назар аст.”

Ҳавошиносони тоҷик ба мардум ҳушдор додаанд, ки дар ин рӯзҳо аз сайругашти зиёд, бахусус дар маҳаллаҳои пур аз мошин худдорӣ кунанд ва дар хона бимонанд. Табибони тоҷик ҳам дар чунин рӯзҳо тавсия медиҳанд, ки кӯдакон, наврасон, пиронсолон, занони бордор, гирифторони бемориҳои роҳҳои нафас бе зарурат аз хона набароянд.”

Дар Тоҷикистон хокбориш солҳои ахир зиёдтар шудааст ва ба гуфтаи мақомоти расмӣ танҳо дар соли гузашта 216 рӯз давом кардааст. Ба иттилои Кумитаи ҳифзи муҳити зист, соли 2025 дар кишвар 63 мавриди олудагии ҳаворо сабт кардаанд, ки дар муқоиса бо соли 2024 тақрибан як баробар бештар будааст.

Хабаргузории "Рейтерз" ба нақл аз як мақоми исроилӣ гузориш дод, ки ин кишвар ба консулгарии Бритониё дар Байтулмуқаддас иттилоъ додааст, ки бояд тайи 30 рӯзи оянда баста шавад ва дипломатҳои бритониёӣ дар ин ниҳоди дипломатӣ эътиборномаи худро аз даст медиҳанд.

Ҳамчунин Исроил ба намояндагони Бритониё дар Ҳайати сулҳи Ғазза ба раҳбарии ИМА ва дипломатҳои бритониёии ҳозир дар Ромуллоҳ дастур додааст, давоми ҳафт рӯз онҷоро тарк кунанд.

Бритониё рӯзи 8 август бо интиқод аз афзоиши хушунати шаҳракнишинҳои яҳудӣ дар Каронаи Бохтарӣ, аз манъи тиҷорати колоҳои тавлидшуда дар ин шаҳракҳо хабар дод ва эълон кард, ин иқдом бо ҳамоҳангии Фаронса ва Канада анҷом мешавад.

Ҳамзамон бо Бритониё, Фаронса ва Канада эълон карданд, ки воридоти коло аз шаҳракҳои исроилиро мамнуъ хоҳанд кард.

Вазири корҳои хориҷии Бритониё дар як суханронӣ дар порлумони ин кишвар бо интиқод аз хушунати шаҳракнишинҳо, аз ончӣ "поксозии қавмӣ" тавассути онҳо номид, интиқод кард.

Рӯзи 8 август, 12 кишвар, аз ҷумла, Бритониё, Дания, Финландия, Исландия, Ирландия, Норвегия, Лаҳистон, Португалия, Испания ва Шведсия эълон карданд, ки дар пайи афзоиши ҳамлаҳои шаҳракнишинони яҳудинишин ба деҳаҳои фаластинӣ, таҳримҳоеро алайҳи тиҷорат бо ин шаҳракҳо дар Каронаи Бохтарӣ ҷорӣ хоҳанд кард.

Фаронса ва Шведсия низ, ки аз иқдоми Бритониё ҳимоят кардаанд, дар Байтулмуқаддас консулгариҳо доранд, ки назди Ташкилоти худгардони Фаластин ба расмият шинохта шудаанд.