Presidenti amerikan, Donald Trump, tha se SHBA-ja ka pranuar një armëpushim dyjavor me Iranin, të ndërmjetësuar nga Pakistani, për t’u dhënë kohë palëve që të negociojnë një marrëveshje paqeje.
Trump, i cili më 7 prill paralajmëroi se “një qytetërim i tërë do të vdesë sonte” nëse Irani nuk bën marrëveshje, tha se ka marrë nga Teherani një propozim me 10 pika dhe se e konsideron atë një bazë të mirë për negociata.
Agjencia e lajmeve Tasnim, e afërt me forcat e Gardës Revolucionare Islamike të Iranit (IRGC), konfirmoi se është “vendosur” një armëpushim midis dy palëve, “me kushte të caktuara”.
Ajo nuk dha detaje shtesë, duke thënë se ato do të shpallen së shpejti.
Pesë javë luftë përmes fotove
![Disa iranianë duke pritur në një stacion autobusi në Teheran më 31 mars.<br><br>Në këtë stacion është vendosur një bilbord që shfaq [duke nisur nga ana e djathtë] portretet e ajatollahëve të Iranit, Ruhollah Khomeinit, që vdiq më 1989, Ali Khameneit, që u vra gjatë sulmeve ajrore të SHBA-së dhe Izraelit më 28 shkurt dhe Mojataba Khameneit, sundimtarit aktual të vendit.](https://gdb.rferl.org/cd40332b-cdd1-4bff-d3f4-08de3c914337_w1024_q10_s.jpg)
Trump, gjithashtu, nuk dha detaje për propozimin iranian, por tha se marrëveshja varet nga lejimi i lëvizjes së lirë të anijeve në Ngushticën e Hormuzit - një rrugë shumë e rëndësishme për transportin e naftës dhe gazit.
“… pas kërkesës së tyre që unë t’i ndalja sulmet shkatërruese që ishin planifikuar për sonte ndaj Iranit, dhe me kusht që Republika Islamike e Iranit të pajtohet për hapjen E PLOTË, TË MENJËHERSHME dhe TË SIGURT të Ngushticës së Hormuzit, unë pranoj t’i pezulloj bombardimet dhe sulmet ndaj Iranit për një periudhë dyjavore”, shkroi Trump në rrjetet sociale.
Analistët e përshkruajnë këtë kusht si çelës të marrëveshjes, duke shtuar se stabiliteti i armëpushimit do të varet nga Teherani.
“Tani të gjithë sytë janë tek Irani, pasi presidenti e ka kushtëzuar armëpushimin me hapjen e Ngushticës nga ana e Iranit”, thotë për Radion Evropa e Lirë Alex Plitsas, bashkëpunëtor i lartë në Këshillin Atlantik dhe ish-zyrtar i Pentagonit.
Izraeli tha se e mbështet vendimin e Trumpit për t’i pezulluar sulmet kundër Iranit, por shtoi se “armëpushimi dyjavor nuk e përfshin Libanin”.
Anne Dreazen, nënkryetare e Qendrës për një Lindje të Mesme të Re pranë Komitetit Hebre Amerikan, thotë për Radion Evropa e Lirë se, ndonëse armëpushimi përfaqëson një “ulje taktike të tensioneve”, kushtet detare mbeten shumë të brishta.
Ajo thotë se, për shkak se kalimi vazhdon të koordinohet përmes ushtrisë iraniane, marrëveshja përfaqëson një “regjim të kontrolluar dhe të kushtëzuar të qasjes”, dhe jo një rikthim të vërtetë te normat ndërkombëtare.
“Në terma praktikë, Irani po ruan aftësinë për të rregulluar, kufizuar apo politizuar trafikun detar, duke e përdorur Ngushticën si mjet presioni, në vend që të rikthejë parimin e lundrimit të lirë”, thotë Dreazen.
Sipas saj, barra bie mbi Teheranin për të dëshmuar se është i gatshëm të “ndryshojë kurs”.
“Arsyeja për ta bërë këtë është se ne tashmë i kemi përmbushur dhe tejkaluar të gjitha objektivat ushtarake dhe jemi shumë larg një marrëveshjeje përfundimtare në lidhje me PAQEN afatgjate me Iranin dhe PAQEN në Lindjen e Mesme”, shtoi Trump.
Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araqchi, shkroi në X se nëse sulmet kundër Iranit ndalen, forcat e armatosura iraniane do t'i ndërpresin sulmet e tyre kundër objektivave në të gjithë Lindjen e Mesme.
“Për një periudhë prej dy javësh, kalimi i sigurt nëpër Ngushticën e Hormuzit do të jetë i mundur nëpërmjet koordinimit me Forcat e Armatosura të Iranit dhe duke marrë në konsideratë kufizimet teknike”, tha ai.
Ky zhvillim pason paralajmërimet e Trumpit se Shtetet e Bashkuara do t'i sulmojnë termocentralet dhe urat e Iranit - deklarata që zyrtarët iranianë i përshkruan si kërcënime për ‘krime lufte’, edhe pse disa ekspertë të së drejtës ndërkombëtare i kontestuan këto vlerësime.
Ai vjen gjithashtu vetëm disa orë pasi sulmet ajrore të SHBA-së dhe Izraelit goditën vende të shumta në të gjithë Iranin, duke përfshirë infrastrukturën dhe ishullin strategjik, Harg.
Zyrtarë të lartë të administratës së Trumpit e cilësuan marrëveshjen si “një fitore”, ndërsa Jason Brodsky, drejtor i politikave në organizatën Të Bashkuar kundër Iranit, e përshkruan atë si “një pauzë taktike” nga ana e Shteteve të Bashkuara për të parë nëse Irani do t’i përmbahet marrëveshjes.
“Mendoj se presidenti Trump e ka ende opsionin e përshkallëzimit. Planet për sulm janë përgatitur. Kërcënimi i besueshëm ushtarak mbetet”, thotë ai për Radion Evropa e Lirë.
Paraprakisht kishte shqetësime globale për deklaratat e Trumpit për shkatërrimin e civilizimit iranian.
Papa Leoni, amerikan, e konsideroi këtë “vërtet të papranueshme”, ndërsa të tjerë paralajmëruan kundër sulmeve ndaj infrastrukturës civile.
Derisa konflikti, që filloi me sulmet ajrore amerikane dhe izraelite ndaj Iranit më 28 shkurt, vazhdonte, kishte pak shenja që palët ishin gati për kompromis, dhe propozimet e Uashingtonit dhe Teheranit rrallë përputheshin.