Građani Pljevalja, grada na sjeveru Crne Gore i dio nevladinog sektora traže od Vlade i Ministarstva kulture da im vrate stećke, neprocjenjive vrijednosti, koji su prije dvanaest godina odnijeti iz te opštine u Cetinje.
Tvrde da je nekadašnja Vlada Demokratske partije socijalista u septembru 2012. dislocirala pet stećaka sa vjekovnih pljevaljskih lokaliteta "pod izgovorom" očuvanja tog nacionalnog blaga.
Iz aktuelnog Ministarstva kulture za Radio Slobodna Evropa (RSE) kažu da do sada nijesu dobili zvaničnu inicijativu za vraćanje stećaka u Pljevlja.
Podsjećaju da je nekadašnje Ministarstvo kulture utvrdilo da je stećcima, zbog nebrige, prijetila opasnost od nestajanja te da su ih radi fizičke zaštite izmjestili na Cetinje.
Mitrović: Tražimo da se stećci vrate gdje su vjekovima bili
Za Milorada Mitrovića iz nevladine organizacije Breznica, zaštita stećaka bila je samo izgovor za poharu arheološkog kulturnog blaga Pljevalja.
"Odnijeti su na brutalan način i bez ikakve najave. Tražimo da se vrate gdje su vjekovima bili", rekao je Mitrović za RSE.
Stećci u dvorištu Biljarde za koje Mitrović kaže da je odnijet sa lokaliteta u Cetinju
Ko je i zbog čega izmještao stećke
Ministarstvo kulture podsjeća da su prije 12 godina najreprezentativniji stećci iz Pljevalja i Nikšića, izmješteni u Cetinje, odlukom kulturnih institucija, ne samo zbog zaštite već i zbog manifestacije Dani evropske baštine 2012. koji su se održavali u Cetinju.
"Prezentacija tih stećaka u atrijumu Biljarde, označila je početak formiranja Lapidarijuma Arheološkog muzeja Crne Gore. U njemu su nakon sprovedenih arheoloških istraživanja i saradnje sa drugim institucijama, trajno smješteni, reprezentativni primjerci sa svih važnijih lokaliteta u Crnoj Gori", navode iz Ministarstva.
Tvrdnje nevladinog sektora
Pljevljaci su, podsjeća Mitrović, prethodnih godina uporno apelovali da se stećci vrate u Pljevlja. Ističe i da su se nakon obilaska uvjerili da propadaju u Cetinju.
I Mreža NVO Sjevera optuživala je nadležne da su "oskrnavili, ukrali i odnijeli" na Cetinje stećke iz sela u okolini Pljevalja.
Mitrović kaže da su bivše vlasti to kulturno blago odnijele tokom noći i uz bagere" i bez znanja lokalnih vlasti i Muzeja u Pljevljima.
"Stećci ne pripadaju Cetnju, niti nekoj drugoj lokaciji, već su naslijeđeno blago naroda koji su ih klesali i postavili", kaže Mitrović.
Nakon izmještanja stećaka u septembru 2012. na optužbe je odgovorio Pavle Pejović, tadašnji direktor Narodnog muzeja iz Cetinja
On je ocjenio da su oni vlasništvo države.
"Kulturno blago, ma gdje se nalazilo, je vlasništvo države, ničije drugo. Ako država procijeni da je nešto od interesa za njeno kulturno blago, ima pravo da uradi ovo što je uradila. A ja sam sve ovo organizovao na osnovu ovlašćenja Ministarstva kulture, tj. države Crne Gore", rekao je Pejović .
Steaćak sa jednog od pljevaljskih lokaliteta, koji se od 2012. godine nalazi ispred Biljarde u Cetinju
Poručio je i da nije riječ "o krađi i devastaciji" već o procjeni države da u okviru Muzeja u Cetinju treba sačuvati jedan broj stećaka.
Tada je oštro reagovala opoziciona Socijalistička narodna partija ocijenivši da je riječ o "otvorenoj pljački kulturno-istorijskog nasljeđa pljevaljskog kraja".
Oni su od 2020. dio vladajuće većine pa Mitorvić apeluje na tu partiju da se angažuje kako bi se arheološko blago vratilo u Pljevalja.
Šta kaže aktuelna vlast, a šta struka?
Iz Ministarstva kulture kažu da će nakon dobijanja zvanične inicijative postupiti u skladu sa zakonom, ne precizirajući šta to u konkretnom slučaju znači.
Arhelog Miloš Petričević za RSE kaže da su izmještanju stećaka morala prethoditi obavezna analiza stanja, naučni i stručni konsenzus.
U suprtonom sve ad hoc odluke, kaže, mogu jedino štetiti kulturnim dobrima i naučnoj praksi.
Petričević: Izmještanju stećaka morala je prethoditi analiza stanja
"Odgovor na pitanje u kojem ambijentu su stećci optimalno zaštićeni može jedino dati dugoročno nadgledanje promjena koje su uzrokovane egzogenim faktorima", kazao je Petričević.
On naglašava da ne zna da li je konkretnom slučaju sprovedena analiza stanja.
"Moj stav je da se prezentacija arheoloških ostataka mora vršiti na mjestu (in situ) gdje su bili ako postoje minimalni uslovi za očuvanje integriteta kulturnog dobra".
On kaže da na osnovu informacija koje ima ne može zaključiti da li su u izmještanju stećaka iz Pljevalja ispoštovani zakoni, zaštitna arheološka istraživanja i izrada situacijskih planova lokaliteta.
Petričević kaže da jedino može govoriti sa aspekta arheološkog istraživanja.
"Praksa nalaže da se nakon istraživanja nadgrobni spomenici vrate u izvorni položaj koji se rekonstruiše na temelju rezultata istraživanja", navodi on.
Milorad Mitrović takođe tvrdi da odnošenje stećaka u Cetinje nije jedino.
Najavljuje da će Ministarstvu podnijeti i inicijativu da se utvrdi da li je dio stećaka koji se nalaze ispred Zemaljskog muzeja u Sarajevu, odnijet krajem 19. vijeka iz pljevaljske opštine.
Ministarstvo kulture kaže da nema tih saznanja i pretpostavlja da su proizvoljna.
"Ali svakako treba provjeriti ispravnost tih navoda. Ukoliko se ispostave tačnim, preduzeće se sve zakonske mjere koje štite kulturna dobra", dodaje Ministarstvo.
Skoro zaboravljeni kameni spomenici u Hercegovini
1/21Ukrasi na zadnjoj strani velikog križa na stećku na lokalitetu Smajkića ograda, kod sela Podvelež. Doc. dr Adis Zilić objašnjava da je sačuvano oko 70 hiljada stećaka na širem području Zapadnog Balkana, od čega se preko 90 posto nalazilo u okvirima nekadašnje, srednjevjekovne bosanske kraljevine.
Široj javnosti manje je poznato da se na lokalitetu platoa Podveležja, u podnožju planine Velež, istočno od Mostara, nalazi gotovo 350 stećaka, srednjovjekovnih nadgrobnih, kamenih spomenika, iz vremena Bosanske kraljevine. Oni su raspoređeni u osam nekropola na području cijelog podveleškog platoa, koji je površine do 170 km kvadratnih i nalazi se na oko 800 metara nadmorske visine. Ti stećci i nekropole nisu poznate, ali ni istražene poput, na primjer, nekropole stećaka Radimlja, na ulazu u Stolac. Protežu se od sela Dobrč, na sjeveroistoku, pa sve do sela Rabina, u pravcu jugoistoka. Jedna od većih je nekropola u selu Podvelež.
2/21Druga, manja nekropola stećaka na lokalitetu Smajkića ograda, kod sela Podvelež. Veći broj stećaka na podveleškom platou, njih 347 očuvanih na osam nekropola, svjedoči o ljudskoj prisutnosti na tim prostorima, odnosno o tome da je taj prostor bio gusto naseljen, objašnjava doc. dr. Adis Zilić, profesor srednjovjekovne historije na Fakultetu humanističkih nauka Univerziteta “Džemal Bijedić”.
Široj javnosti manje je poznato da se na lokalitetu platoa Podveležja, u podnožju planine Velež, istočno od Mostara, nalazi gotovo 350 stećaka, srednjovjekovnih nadgrobnih, kamenih spomenika, iz vremena Bosanske kraljevine. Oni su raspoređeni u osam nekropola na području cijelog podveleškog platoa, koji je površine do 170 km kvadratnih i nalazi se na oko 800 metara nadmorske visine. Ti stećci i nekropole nisu poznate, ali ni istražene poput, na primjer, nekropole stećaka Radimlja, na ulazu u Stolac. Protežu se od sela Dobrč, na sjeveroistoku, pa sve do sela Rabina, u pravcu jugoistoka. Jedna od većih je nekropola u selu Podvelež.
3/21Reljefni ukras na jednom od stećaka na lokalitetu Humčica.
Široj javnosti manje je poznato da se na lokalitetu platoa Podveležja, u podnožju planine Velež, istočno od Mostara, nalazi gotovo 350 stećaka, srednjovjekovnih nadgrobnih, kamenih spomenika, iz vremena Bosanske kraljevine. Oni su raspoređeni u osam nekropola na području cijelog podveleškog platoa, koji je površine do 170 km kvadratnih i nalazi se na oko 800 metara nadmorske visine. Ti stećci i nekropole nisu poznate, ali ni istražene poput, na primjer, nekropole stećaka Radimlja, na ulazu u Stolac. Protežu se od sela Dobrč, na sjeveroistoku, pa sve do sela Rabina, u pravcu jugoistoka. Jedna od većih je nekropola u selu Podvelež.
4/21Autori knjiga o stećcima uglavnom nisu obilazili lokalitet Podveležja. 347 registriranih stećaka s Podveležja u literaturi nisu ušli u sumu od oko 60 hiljada stećaka u današnjim granicama Bosne i Hercegovine, govori doc. dr. Adis Zilić, profesor srednjovjekovne historije na Fakultetu humanističkih nauka Univerziteta “Džemal Bijedić”, autor knjige “Stećci Podveležja” iz 2016. godine.
Široj javnosti manje je poznato da se na lokalitetu platoa Podveležja, u podnožju planine Velež, istočno od Mostara, nalazi gotovo 350 stećaka, srednjovjekovnih nadgrobnih, kamenih spomenika, iz vremena Bosanske kraljevine. Oni su raspoređeni u osam nekropola na području cijelog podveleškog platoa, koji je površine do 170 km kvadratnih i nalazi se na oko 800 metara nadmorske visine. Ti stećci i nekropole nisu poznate, ali ni istražene poput, na primjer, nekropole stećaka Radimlja, na ulazu u Stolac. Protežu se od sela Dobrč, na sjeveroistoku, pa sve do sela Rabina, u pravcu jugoistoka. Jedna od većih je nekropola u selu Podvelež.
5/21U nekropolama na platou Podveležja, nisu svi stećci građeni od kamena istog kvaliteta. Slab kvalitet kamena je u nekropoli kod sela Dobrč. “Vremenom je značajno oštećen, ali ne od ljudske ruke, nego uslijed atmosferskih prilika, te je veliki broj stećaka na tom lokalitetu potonuo u zemlju”, objasnio je za RSE doc.dr. Adis Zilić, profesor srednjovjekovne historije na Fakultetu humanističkih nauka Univerziteta “Džemal Bijedić”, autor knjige “Stećci Podveležja” iz 2016. godine.
Široj javnosti manje je poznato da se na lokalitetu platoa Podveležja, u podnožju planine Velež, istočno od Mostara, nalazi gotovo 350 stećaka, srednjovjekovnih nadgrobnih, kamenih spomenika, iz vremena Bosanske kraljevine. Oni su raspoređeni u osam nekropola na području cijelog podveleškog platoa, koji je površine do 170 km kvadratnih i nalazi se na oko 800 metara nadmorske visine. Ti stećci i nekropole nisu poznate, ali ni istražene poput, na primjer, nekropole stećaka Radimlja, na ulazu u Stolac. Protežu se od sela Dobrč, na sjeveroistoku, pa sve do sela Rabina, u pravcu jugoistoka. Jedna od većih je nekropola u selu Podvelež.
6/21Reljefima ukrašeni stećak u nekropoli na lokalitetu Humčica; u pozadini se vidi selo Podvelež, pored kojeg se nalazi jedna od dvije nekropole.
Široj javnosti manje je poznato da se na lokalitetu platoa Podveležja, u podnožju planine Velež, istočno od Mostara, nalazi gotovo 350 stećaka, srednjovjekovnih nadgrobnih, kamenih spomenika, iz vremena Bosanske kraljevine. Oni su raspoređeni u osam nekropola na području cijelog podveleškog platoa, koji je površine do 170 km kvadratnih i nalazi se na oko 800 metara nadmorske visine. Ti stećci i nekropole nisu poznate, ali ni istražene poput, na primjer, nekropole stećaka Radimlja, na ulazu u Stolac. Protežu se od sela Dobrč, na sjeveroistoku, pa sve do sela Rabina, u pravcu jugoistoka. Jedna od većih je nekropola u selu Podvelež.
7/21Općenito, stećci su uglavnom ukrašeni reljefima. Međutim, u nekropolama na Podveležju na stećcima uglavnom nema nikakvih motiva. Ukrašeno ih je reljefnim motivima svega 12 posto, rekao je za Radio Slobodna Evropa doc. dr. Adis Zilić, profesor srednjovjekovne historije na Fakultetu humanističkih nauka Univerziteta “Džemal Bijedić”, autor knjige “Stećci Podveležja” iz 2016. godine.
Široj javnosti manje je poznato da se na lokalitetu platoa Podveležja, u podnožju planine Velež, istočno od Mostara, nalazi gotovo 350 stećaka, srednjovjekovnih nadgrobnih, kamenih spomenika, iz vremena Bosanske kraljevine. Oni su raspoređeni u osam nekropola na području cijelog podveleškog platoa, koji je površine do 170 km kvadratnih i nalazi se na oko 800 metara nadmorske visine. Ti stećci i nekropole nisu poznate, ali ni istražene poput, na primjer, nekropole stećaka Radimlja, na ulazu u Stolac. Protežu se od sela Dobrč, na sjeveroistoku, pa sve do sela Rabina, u pravcu jugoistoka. Jedna od većih je nekropola u selu Podvelež.
8/21Nedostatak reljefnih motiva može se tumačiti na više načina. Stećci su nastajali uglavnom u srednjovjekovnoj bosanskoj kraljevini u periodu od kraja 12. do kraja 16. stoljeća. Prvi su obično bili u najjednostavnijim oblicima, dok se kasnije javljaju i složeniji oblici. Međutim, to može biti i statusni simbol, jer je izgraditi stećak u to vrijeme bilo jako skupo, pa su reprezentativnije stećke gradili samo imućniji ljudi, objasnio je za RSE doc.dr. Adis Zilić, profesor srednjovjekovne historije na Fakultetu humanističkih nauka Univerziteta “Džemal Bijedić”.
Široj javnosti manje je poznato da se na lokalitetu platoa Podveležja, u podnožju planine Velež, istočno od Mostara, nalazi gotovo 350 stećaka, srednjovjekovnih nadgrobnih, kamenih spomenika, iz vremena Bosanske kraljevine. Oni su raspoređeni u osam nekropola na području cijelog podveleškog platoa, koji je površine do 170 km kvadratnih i nalazi se na oko 800 metara nadmorske visine. Ti stećci i nekropole nisu poznate, ali ni istražene poput, na primjer, nekropole stećaka Radimlja, na ulazu u Stolac. Protežu se od sela Dobrč, na sjeveroistoku, pa sve do sela Rabina, u pravcu jugoistoka. Jedna od većih je nekropola u selu Podvelež.
9/21Na stećcima na platou Podveležja uglavnom nema nikakvih motiva; na fotografiji jedan od stećaka u nekropoli kod sela Dobrč.
Široj javnosti manje je poznato da se na lokalitetu platoa Podveležja, u podnožju planine Velež, istočno od Mostara, nalazi gotovo 350 stećaka, srednjovjekovnih nadgrobnih, kamenih spomenika, iz vremena Bosanske kraljevine. Oni su raspoređeni u osam nekropola na području cijelog podveleškog platoa, koji je površine do 170 km kvadratnih i nalazi se na oko 800 metara nadmorske visine. Ti stećci i nekropole nisu poznate, ali ni istražene poput, na primjer, nekropole stećaka Radimlja, na ulazu u Stolac. Protežu se od sela Dobrč, na sjeveroistoku, pa sve do sela Rabina, u pravcu jugoistoka. Jedna od većih je nekropola u selu Podvelež.
10/21Veliki broj stećaka na lokalitetu kod sela Dobrč potonuo je u zemlju.
Široj javnosti manje je poznato da se na lokalitetu platoa Podveležja, u podnožju planine Velež, istočno od Mostara, nalazi gotovo 350 stećaka, srednjovjekovnih nadgrobnih, kamenih spomenika, iz vremena Bosanske kraljevine. Oni su raspoređeni u osam nekropola na području cijelog podveleškog platoa, koji je površine do 170 km kvadratnih i nalazi se na oko 800 metara nadmorske visine. Ti stećci i nekropole nisu poznate, ali ni istražene poput, na primjer, nekropole stećaka Radimlja, na ulazu u Stolac. Protežu se od sela Dobrč, na sjeveroistoku, pa sve do sela Rabina, u pravcu jugoistoka. Jedna od većih je nekropola u selu Podvelež.
11/21Panorama sela Dobrč, pored kojeg se nalazi jedna od osam nekropola stećaka na platou Podveležja.
Široj javnosti manje je poznato da se na lokalitetu platoa Podveležja, u podnožju planine Velež, istočno od Mostara, nalazi gotovo 350 stećaka, srednjovjekovnih nadgrobnih, kamenih spomenika, iz vremena Bosanske kraljevine. Oni su raspoređeni u osam nekropola na području cijelog podveleškog platoa, koji je površine do 170 km kvadratnih i nalazi se na oko 800 metara nadmorske visine. Ti stećci i nekropole nisu poznate, ali ni istražene poput, na primjer, nekropole stećaka Radimlja, na ulazu u Stolac. Protežu se od sela Dobrč, na sjeveroistoku, pa sve do sela Rabina, u pravcu jugoistoka. Jedna od većih je nekropola u selu Podvelež.
12/21Nekoliko stećaka kod sela Dobrč;
Široj javnosti manje je poznato da se na lokalitetu platoa Podveležja, u podnožju planine Velež, istočno od Mostara, nalazi gotovo 350 stećaka, srednjovjekovnih nadgrobnih, kamenih spomenika, iz vremena Bosanske kraljevine. Oni su raspoređeni u osam nekropola na području cijelog podveleškog platoa, koji je površine do 170 km kvadratnih i nalazi se na oko 800 metara nadmorske visine. Ti stećci i nekropole nisu poznate, ali ni istražene poput, na primjer, nekropole stećaka Radimlja, na ulazu u Stolac. Protežu se od sela Dobrč, na sjeveroistoku, pa sve do sela Rabina, u pravcu jugoistoka. Jedna od većih je nekropola u selu Podvelež.
13/21S lokaliteta nekropole stećaka kod sela Dobrč pruža se pogled na dolinu rijeke Neretve.
Široj javnosti manje je poznato da se na lokalitetu platoa Podveležja, u podnožju planine Velež, istočno od Mostara, nalazi gotovo 350 stećaka, srednjovjekovnih nadgrobnih, kamenih spomenika, iz vremena Bosanske kraljevine. Oni su raspoređeni u osam nekropola na području cijelog podveleškog platoa, koji je površine do 170 km kvadratnih i nalazi se na oko 800 metara nadmorske visine. Ti stećci i nekropole nisu poznate, ali ni istražene poput, na primjer, nekropole stećaka Radimlja, na ulazu u Stolac. Protežu se od sela Dobrč, na sjeveroistoku, pa sve do sela Rabina, u pravcu jugoistoka. Jedna od većih je nekropola u selu Podvelež.
14/21Nekropola stećaka kod sela Dobrč, najzapadnija od nekropola na platou Podveležja; na slici se u pozadini vidi nedavno izgrađeni vjetropark Podveležje.
Široj javnosti manje je poznato da se na lokalitetu platoa Podveležja, u podnožju planine Velež, istočno od Mostara, nalazi gotovo 350 stećaka, srednjovjekovnih nadgrobnih, kamenih spomenika, iz vremena Bosanske kraljevine. Oni su raspoređeni u osam nekropola na području cijelog podveleškog platoa, koji je površine do 170 km kvadratnih i nalazi se na oko 800 metara nadmorske visine. Ti stećci i nekropole nisu poznate, ali ni istražene poput, na primjer, nekropole stećaka Radimlja, na ulazu u Stolac. Protežu se od sela Dobrč, na sjeveroistoku, pa sve do sela Rabina, u pravcu jugoistoka. Jedna od većih je nekropola u selu Podvelež.
15/21Jedan od stećaka iz nekropole kod sela Dobrč;
Široj javnosti manje je poznato da se na lokalitetu platoa Podveležja, u podnožju planine Velež, istočno od Mostara, nalazi gotovo 350 stećaka, srednjovjekovnih nadgrobnih, kamenih spomenika, iz vremena Bosanske kraljevine. Oni su raspoređeni u osam nekropola na području cijelog podveleškog platoa, koji je površine do 170 km kvadratnih i nalazi se na oko 800 metara nadmorske visine. Ti stećci i nekropole nisu poznate, ali ni istražene poput, na primjer, nekropole stećaka Radimlja, na ulazu u Stolac. Protežu se od sela Dobrč, na sjeveroistoku, pa sve do sela Rabina, u pravcu jugoistoka. Jedna od većih je nekropola u selu Podvelež.
16/21Detalj mača i štita sa stećka u nekropoli na lokalitetu Humčica.
Široj javnosti manje je poznato da se na lokalitetu platoa Podveležja, u podnožju planine Velež, istočno od Mostara, nalazi gotovo 350 stećaka, srednjovjekovnih nadgrobnih, kamenih spomenika, iz vremena Bosanske kraljevine. Oni su raspoređeni u osam nekropola na području cijelog podveleškog platoa, koji je površine do 170 km kvadratnih i nalazi se na oko 800 metara nadmorske visine. Ti stećci i nekropole nisu poznate, ali ni istražene poput, na primjer, nekropole stećaka Radimlja, na ulazu u Stolac. Protežu se od sela Dobrč, na sjeveroistoku, pa sve do sela Rabina, u pravcu jugoistoka. Jedna od većih je nekropola u selu Podvelež.
17/21Ukrasi na stećku na lokalitetu Humčica.
Široj javnosti manje je poznato da se na lokalitetu platoa Podveležja, u podnožju planine Velež, istočno od Mostara, nalazi gotovo 350 stećaka, srednjovjekovnih nadgrobnih, kamenih spomenika, iz vremena Bosanske kraljevine. Oni su raspoređeni u osam nekropola na području cijelog podveleškog platoa, koji je površine do 170 km kvadratnih i nalazi se na oko 800 metara nadmorske visine. Ti stećci i nekropole nisu poznate, ali ni istražene poput, na primjer, nekropole stećaka Radimlja, na ulazu u Stolac. Protežu se od sela Dobrč, na sjeveroistoku, pa sve do sela Rabina, u pravcu jugoistoka. Jedna od većih je nekropola u selu Podvelež.
18/21Podveleški plato nalazi se između Mostara i Nevesinja. Površine je oko 170 km kvadratnih i nalazi se na nadmorskoj visini između 700 i 800 metara. Na slici je jedan od zaselaka podveleškog platoa, a u pozadini se vidi planina Velež.
Široj javnosti manje je poznato da se na lokalitetu platoa Podveležja, u podnožju planine Velež, istočno od Mostara, nalazi gotovo 350 stećaka, srednjovjekovnih nadgrobnih, kamenih spomenika, iz vremena Bosanske kraljevine. Oni su raspoređeni u osam nekropola na području cijelog podveleškog platoa, koji je površine do 170 km kvadratnih i nalazi se na oko 800 metara nadmorske visine. Ti stećci i nekropole nisu poznate, ali ni istražene poput, na primjer, nekropole stećaka Radimlja, na ulazu u Stolac. Protežu se od sela Dobrč, na sjeveroistoku, pa sve do sela Rabina, u pravcu jugoistoka. Jedna od većih je nekropola u selu Podvelež.
19/21Ukras na prednjoj strani velikog križa na stećku na lokalitetu Smajkića ograda, kod sela Podvelež.
Široj javnosti manje je poznato da se na lokalitetu platoa Podveležja, u podnožju planine Velež, istočno od Mostara, nalazi gotovo 350 stećaka, srednjovjekovnih nadgrobnih, kamenih spomenika, iz vremena Bosanske kraljevine. Oni su raspoređeni u osam nekropola na području cijelog podveleškog platoa, koji je površine do 170 km kvadratnih i nalazi se na oko 800 metara nadmorske visine. Ti stećci i nekropole nisu poznate, ali ni istražene poput, na primjer, nekropole stećaka Radimlja, na ulazu u Stolac. Protežu se od sela Dobrč, na sjeveroistoku, pa sve do sela Rabina, u pravcu jugoistoka. Jedna od većih je nekropola u selu Podvelež.
20/21Reljef na jednom od stećaka u nekropoli na lokalitetu Humčica.
Široj javnosti manje je poznato da se na lokalitetu platoa Podveležja, u podnožju planine Velež, istočno od Mostara, nalazi gotovo 350 stećaka, srednjovjekovnih nadgrobnih, kamenih spomenika, iz vremena Bosanske kraljevine. Oni su raspoređeni u osam nekropola na području cijelog podveleškog platoa, koji je površine do 170 km kvadratnih i nalazi se na oko 800 metara nadmorske visine. Ti stećci i nekropole nisu poznate, ali ni istražene poput, na primjer, nekropole stećaka Radimlja, na ulazu u Stolac. Protežu se od sela Dobrč, na sjeveroistoku, pa sve do sela Rabina, u pravcu jugoistoka. Jedna od većih je nekropola u selu Podvelež.
21/21Stećci na lokalitetu Humčica, pored sela Podvelež, su prilično očuvani, na njima se još uvijek prepoznaju reljefni motivi. Tu nekropolu su mještani očistili, rekao je doc.dr. Adis Zilić, profesor srednjovjekovne historije na Fakultetu humanističkih nauka Univerziteta “Džemal Bijedić”.
Široj javnosti manje je poznato da se na lokalitetu platoa Podveležja, u podnožju planine Velež, istočno od Mostara, nalazi gotovo 350 stećaka, srednjovjekovnih nadgrobnih, kamenih spomenika, iz vremena Bosanske kraljevine. Oni su raspoređeni u osam nekropola na području cijelog podveleškog platoa, koji je površine do 170 km kvadratnih i nalazi se na oko 800 metara nadmorske visine. Ti stećci i nekropole nisu poznate, ali ni istražene poput, na primjer, nekropole stećaka Radimlja, na ulazu u Stolac. Protežu se od sela Dobrč, na sjeveroistoku, pa sve do sela Rabina, u pravcu jugoistoka. Jedna od većih je nekropola u selu Podvelež.
Prethodni slajd
Naredni slajd
Iz Federalnog Ministarstva kulture Bosne i Hercegovine su RSE kazali da je za stećke nadležan Zemaljski muzej BiH, koji posjeduje informacije "o historijatu svojih eksponata".
Iz Zemaljskog muzeja u Sarajevu za RSE tvrde da im je poznato porijeklo svih stećaka ispred muzeja i onih u Botaničkom vrtu.
"Svi su doneseni sa lokaliteta sa područja BiH. Mogli bi reći da je najjužnije sa lokaliteta Bileće (Radimilovića Dubrave) i Neuma (Vranjevo selo). Ta kolekcija je formirana od 1913. do 80 -ih godina prošlog stoljeća", piše u odgovoru koji potpisuje viši kustos, Adisa Lepić.
Prema dosadašnjim istraživanjima, u Crnoj Gori ima više od 107 lokaliteta sa više od 3.000 stećaka.
Stećci sa dva lokaliteta Žabljaka i jednog Plužina, su upisani na UNESCO-ovu Listu svjetske baštine 2016. kroz zajednički projekat četiri države, Bosne i Hercegovine, Crne Gore, Hrvatske i Srbije.
Tada je ukupno upisano 28 nekropola iz ovih država.
