په داسې حال کې چې د امریکا ولسمشر دونالد ټرمپ وايی د ایران په هکله " ډیرو پياوړو " انتخابونو باندې غور کوي، تهران وايي امریکا سره هم خبرو او هم جګړې ته چمتوالی لري.

په عین حال کې رپوټونه وايی په ایران کې د حکومت ضد لاریونونو په ترځ کې سلګونه یا ممکن زرګونه کسان وژل شوي دي.

ټرمپ وړمه ورځ خبریالانو ته وویل چې دامریکا پوځ د لاریون کوونکو دملاتړ په لارو چارو فکر کوي.

بلخوا ، د ټرمپ او نوروامریکايی چارواکو له مکررو ګواښونو وروسته ، دایران بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي پرون وویل چې ایران هم جګړې او هم خبرو ته امادګي لري.

په داسې حال کې چې نا تایید شوي رپوټونه وايی چې په تیرو ۱۵ ورځو کې ددغو مظاهرو په ترځ کې څه دپاسه ۵۰۰ کسان وژل شوي ، دبشري حقوقو سازمانونه وايی د مړو شمیر کیدای شي څو چنده لوړ وي.

دا پاڅون چې د ۱۹۷۹ کال د اسلامي انقلاب راهیسې د ایران د مذهبي واکمنۍ لپاره یو له سترو ننګونو ګڼل کیږي، د انفلاسیون د زیاتوالي او د بهرنیو اسعارو په وړاندې د ایراني ریال د بې ساري لویدلو له کبله پیل شو خو وروسته یې د حکومت ضد پراخ اعتراض بڼه غوره کړه.

د ټایلنډ په شمال ختیځ کې لږ تر لږه ۲۲ کسان هغه مهال ووژل شول چې یوساختماني جرثقیل د مسافر وړونکي اورګاډي پر سر ولوېد. په دې پیښه کې شاوخوا ۷۰ نور کسان ټپیان شول.

د جرمني خبري اژانس د راپور له مخې، دا پېښه د چهارشنبې په سهار، د جدې په ۲۴مه، د ناخون راچاسیما ولایت په سیکیو ولسوالۍ کې، چې د بنکاک څخه شاوخوا ۲۳۰ کیلومتره شمال ختیځ ته پرته ده، رامنځته شوه.

د ځايي رسنیو د وینا له مخې، هغه جرثقیل چې د اورګاډي د پټلۍ د جوړولو لپاره کارول کېده، پر اورګاډي د تېرېدو پر مهال را ولوېده چې له امله یې څو واګونونه له پټلۍ څخه ووتل.

د تایلنډ د دولتي اورګاډي شرکت ویلي چې د پېښې پر مهال ۱۹۵ کسان په اورګاډي کې سپاره وو، او چارواکو د دې پېښې د علت په اړه څېړنې پیل کړې دي.

د طالبانو د حکومت ویاند ذبیح الله مجاهد وايي چې دا مهال د پوهنې وزارت تر چتر لاندې په هیواد کې شاوخوا ۲۱ زره دیني مدرسې فعالې دي. د هغه په وینا، نږدې دوه نیم میلیونه زده ‌کوونکي په دغو مدرسو کې پردیني زده کړو بوخت دي.

ښاغلي مجاهد د کندهار ولایت په یوې جهادي مدرسې کې د وینا پر مهال وویل چې طالبانو دیني او جهادي مدرسو ته ځانګړې پاملرنه کړې ده.

د طالبانو ویاند همدارنګه ادعا وکړه چې عصري علومو ته هم پام شوی او ویې ویل چې ۱۲ میلیونه زده ‌کوونکي په ښوونځیو کې "د عصري علومو په زده‌ کړه بوخت دي." مجاهد زیاته کړه چې ښوونیز نصاب هم "اصلاح" شوی دی.

د طالبانو د حکومت ویاند دغه څرګندونې داسې مهال کوي چې په افغانستان کې له شپږمو ټولګیو پورته نجونې او ښځې له منځنیو، ثانوي او لوړو زده کړو راګرځول شوې دي.

یوشمیر نړیوالو بنسټونو او د بشري حقونو ډلو پرافغانستان د طالبانو له بیاواکمنیدو وروسته د دیني مدرسو د پراخېدو په اړه اندېښنه څرګنده کړې او ویلي یې دي چې په دغو مدرسو کې زده کونکي د افراطیت لورته هڅول کیږي.

د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ وجهي صندوق یونیسف وايي، په ۲۰۲۶ کال کې اټکل کېږي چې په افغانستان کې به ۲۱،۹ میلیونه کسان چې ۱۱،۶ ملیونه یې ماشومان دي، بشري مرستو ته اړتیا ولري.

یونیسف په خپله ویبپاڼه کې په یوه راپورکې ویلي چې په دې هیواد کې د خوندیتوب بحران لا ژور شوی او د زیږون پرعمربرابرې ښځې، ماشومان، ځوانان او منزوي شوې ډلې له زیاتېدونکو خطرونو سره مخ دي.

یونیسف ویلي چې په بېړني ډول ۹۴۹،۱ میلیونه امریکايي ډالرو ته اړتیا لري تر څو ۱۲ میلیونه کسانو ته، چې په کې ۶،۵ میلیونه ماشومان شامل دي، د ژوند ژغورنې مرستې او بنسټیز خدمتونه چمتوکړي. د دې ادارې په وینا دا پانګونه به د بېړنیو بشري اړتیاوو د پوره کولو ترڅنګ د ټولنو اوږدمهاله تیاری او مقاومت پیاوړی کړي. یونیسف ویلي، له افغانستان سره دا ملاتړ ځکه ډیرمهم دی چې په دې هیواد کې هر ماشوم ته د ژوندي پاتې کېدو او ودې فرصت برابر شي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وايي، "که ایران معترضین اعدام کړي، له جدي اقداماتو سره به مخ شي".

هغه پرون سه شنبې د سي بی اس خبرې شبکې د یو خبریال د هغه پوښتنې په ځواب کې چې ښايي د ایران حکومت نن چهارشنبې یو شمیر معترضین اعدام کړي؟ وویل،" تراوسه مو د اعدام څه اوریدلي نه دي، خو که ایران دا کار وکړي، له جدي اقداماتو سره به مخ شي".

بل پلو، د ایران حکومت امریکا متحده ایالاتونه او اسراییل په دې هېواد کې د "بې ګناه کسانو" د وژلو مسوول ګڼلي دي.

په ملګرو ملتونو کې د ایران دایمي استازي امیرسعید ایرواني په یو لیک چې د دې سازمان مشر انتوني ګوتریش ته يې استولي د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ او د اسراییلو حکومت په ایران کې وروستیو مظاهرو کې په لاس لرلو او د "د بې ګناه کسانو" په وژلو تورن کړي دي.

نژدې دوه اونۍ کیږي چې په ایران کې د بهرنیو اسعارو پر وړاندې د ایراني ریال د ښکته کیدو پر ضد مظاهرې پیل شوې دي، چې اوس په کې د زرګونو کسانو د وژلو او ټپي کیدو راپورونه ورکړل شوي.

ټاکل شوې ده چې نن چهارشنبې د افغانستان د کرکټ له نولس کلنو کم عمره لوبډله په یوه تمریناني لوبه کې له سریلانکا سره مخامخ شي.

دا لوبه به چې د کابل په وخت د غرمې په دولسو بجود نامیبیا په پلازمینه ویندهوک کې پیل شي، د نولس کلنو لږ عمره کرکټ نړیوال جام ته د چمتوالي په ترڅ کې ترسره کیږي. تردې مخکې افغانستان د یکشنبې په ورځ په تمریناتي لوبه کې اسټرالیا ته ماتې ورکړه.

ټاکل شوې د کرکټ د نولس کلنو کم عمره لوبډلو جام د جمعې په ورځ د مرغومې په ۲۵ د زیمبابوې او نامیبیا په کوربتوب پيل شي.

د روغتیا نړیوال سازمان، WHO وایي، پر شیرینو او الکولي مشروباتو دې مالیه زیاته شي ځکه هغه له حده زیات ارزانه دي او دا د دې سبب شوي چې په خلکو کې د چاغي، شکرې او نورې ناروغۍ زیاتې شي.

د دې سازمان په وینا د غټانو پرتله ماشومان او ځوانان ډیراغیزمن کیږي. د روغتیا نړیوال سازمان سپارښتنه کوي چې پردغو مشروباتو دې مالیې ولګول شي یا دې پرېمالیې زیاتې شي، ترڅو بیې یې ورسره لوړې شي چې په نتیجه کې به یې مصرف کم او په عین حال کې د روغتیا د برخې لپاره عواید زیات شي.

د روغتیا د نړیوال سازمان مشر تیدروس ادهانم ګیبریسوس ویلي،" روغتیایي مالیې یوله هغو پیاوړو وسیلو څخه دي چې موږ یې د روغتیا د ودې او د ناروغیو د مخنیوي لپاره په لاس کې لرو."

د طالبانو د حکومت د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي پرون سې شنبې د افغانستان لپاره د ملګروملتونو د مرستندویه ماموریت له سرپرستې جورجټ ګانیون سره په کتنه کې د دوحې د پروسې د پرمختګونو په اړه خبرې وکړې.

د دې وزارت ویاند عبدالقهار بلخي پرون سې شنبې په خپله ایکسپاڼه کې لیکلي چې په دې کتنه کې د دوحې د پروسې په چوکاټ کې د مخدره توکو په وړاندې د مبارزې او خصوصي سکتور د ملاتړ د کاري ډلو د پرمختګونو او راتلونکو ناستو او نورو اړوندو موضوعاتو خبرې وشوې او د بهرنیو چارو وزیر یادونه وکړه چې د دوی له اړخه د دې پروسې په کاري ګروپونو کې پرمختګ د قناعت وړدی خو مقابل لوري ندي توانیدلي چې د بدیل معیشت او بانکي مشکلاتو اړوند قناع بخښونکې لاسته راوړنې ولري.

په بیان کې همدارنګه ویل شوي چې میرمن جورجیټ د دوحې د پروسې د دوو کاري ډلو د مخکینیو ناستو پایلې مثبتې وبللې او یادونه یې وکړه چې په دې برخه کې به لا نوره توجه وشي. د ملګروملتونو مرستندویه مامویت یا یوناما د دې خبر ترچمتو کیدو پورې د دغې کتنې په اړه څه ندي ویلي.

د دوحې د پروسې په چوکاټ له ښکلیو اړخونو د طالبانو د حکومت یوه عمده غوښتنه داده چې نړیواله ټولنه دې په افغانستان کې د کوکنارو د له منځه وړلو د هڅو په بدل کې له بزګرو سره د بدیل معیشت په برخه کې زیاته مرسته وکړي.

ترکیه غواړي د افغانستان په شمال کې د سمنټو د تولید یوه نوې فابریکه جوړه کړي.

د راپورونو له مخې دا خبره په جوزجان کې د طالبانو د والي دفتر د سې شنبې په ورځ کړې او ویلي یې دي چې دا ژمنه په مزارشریف کې د ترکیې جنرال قونسل مراد دیکمن د جوزجان له والي مولوي عبدالله سرحدي سره په کتنه کې کړې ده.

د ترکیې جنرال قونسل په جوزجان کې د خپل هیواد د اوسنیو فعالیتونو او د راتلونکو انکشافي پروګرامونوپه اړه خبرې وکړې او ژمنه یې وکړه چې په نژدې راتلونکې به په دې ولایت کې له ۱۵۰ نه تردوه سوه ملیون ډالرو پانګونې د سمنټو د تولید یوه فابریکه جوړه کړي چې په سلګونو کسانو ته به د کارزمینې برابرې شي. د هغه په خبره ترکیې په تیرو کلونو کې په جوزجان کې د زده کړې، روغتیا او دوامداره پرمختګ په برخوکې اغیزمن اقدامات کړي او په راتلونکې به هم دغو هڅو ته دوام ورکړي.

ترکیه سره له دې چې د طالبانو له حکومت سره نژدې اړیکي پالي خو د هغوی حکومت یې تراوسه په رسمیت ندی پیژندلی.

د متحدوایالاتو ولسمشر، دونالدټرمپ، دسه شنبې په ورځ وویل چې ایرانیان باید خپلو پراخو مظاهرو ته دوام ورکړي، دولتي تاسیسات ونیسي او د« ځپونکو عاملانو او قاتلانو» نومونه ثبت کړي.

ټرمپ په خپله خواله رسنۍ ،تروث سوشال کې ولیکل: «ایراني وطنپالو ! ،اعتراضونو ته دوام ورکړئ.»

ټرمپ زیاته کړه: « د معترضینو د بې معنی وژنې تر درولو پورې یې ایراني چارواکو سره ټولې لیدنې لغوه کړي، مرسته په لار ده.»

د امریکا ولسمشر وروستیو ورځو کې د ایراني لاریونوالو دملاتړلپاره ګڼ پیغامونه خپاره کړي دي. د شنبې په ورځ یې ولیکل چې« ایران ازادي ته سترګې په لار دی؛ کیدای شي تیر هروخت ته په کتو. متحد ایالات مرستې ته چمتودي. »

ښاغلي ټرمپ ایراني چارواکو ته څو ځلې خبرداری ورکړ که چیرې لاریونوال ووژني ، نو متحد ایالات به یې مرستې ته وردانګي.

په ورستیو ورځو کې دایران دامنیتي ځواکونو په لاس د لاریونوالو د وژنې ویروونکي رپوټونه خپاره شوي دي، ګڼو خلکو ددغو وژنو د درولولپاره د امریکا د عملي اقداماتو غوښتنه کړې.

ټرمپ ته نږدې مخکښ سناتور لیندسي ګراهام وویل اوس د عملي اقدام وخت رارسیدلی دی.

اوکرایني چارواکي وايي په دغه هیواد باندې د روسیې د تیرې شپې بریدونو کې ۴ کسه مړه او څو تنه نور ټپیان شوي دي.

ددغو بریدونو په نتیجه کې د برښنا او تودوخې شبکې هم زیانمنې شوي او په ملیونو خلک د ژمې په دې سړه هوا کې له برښنا او د تودوخې له خدماتو بې برخې شوي دي.

ولسمشر ولودیمیر زیلنسکي وویل چې روسي ځواکونو داوکراین په اتو سیمو دغو بریدونو کې تقریبا ۳ سوه ډرون ، ۱۸ بالیستیک توغندي او ۷ کروز توغندي کارولي دي.

زیلنسکي په ټیلیګرام کې ولیکل چې په دغو بریدونو کې د انرژي او برښنا تاسیسات په نښه شوي دي.

روسي چارواکو تراوسه په دې هکله څه نه دي ویلي.

په اوکراین کې د روسیې د جګړې د درولو لپاره خبرو تراوسه کومه نتیجه نه ده ورکړې.