پولیسو ویلي، دا کسان د پاکستان په شمالي لودیزو سیمو کې د یو لړ عملیاتو په لړ کې نیول شوي.

پولیس د دې شکمنو کسانو د نیولو خبره داسې مهال کوي، چې د پاکستان په جنوب لودیز کې بلوڅ بېلتون غوښتونکو د پولیسو پر یوې پوستې برید کړی چې دوه پاکستاني پوځیان په کې وژل شوي دي.

د پولیسو په خبره، دا برید د پنج شنبې ماښام د بلوچستان په مرکز کویټه کې د پولیسو پر یوې پوستې شوی دی.

له دې برید څو ساعته مخکې بلوڅ بېلتون غوښتونکو په بلوچستان کې د سه شنبې د ورځ د برید مسولیت منلی وو.

د سه شنبې په ورځ د مسافر پر یوه بس په برید کې اووه تنه وژل شوي وو.

په دې وروستیو کې پر پاکستاني پوځیانو د ډیرو بریدونو مسولیت د بلوڅ بېلتون غوښتونکو غورځنګ په غاړه اخلي.

د پاکستان د خیبر پښتونخوا ایالت په سوات ولسوالۍ کې د پولیسو پریوه ماموریت په ځانمرګي برید کې د وژل شویو کسانو شمیر لږترلږه ۱۷ ته ورسید.

د رویترز د راپورله مخې دا پیښه تیرماښام د دې ولسوالۍ په کبل سیمه کې داسې مهال شوې چې په همدې سیمه کې د یکشنبې په ورځ د سیمې د اوسېدونکو له خوا د پولیسو په ملاتړ یوه غونډه روانه وه. خو سمدستي نده څرګنده چې ایا د دغه برید اصلي هدف همدا غونډه وه که نه.

مخکې په دې پیښه کې د لږترلږه ۱۴ کسانو د وژل کیدو خبر ورکړل شوی و خو چارواکو وروسته وویل چې د دې پیښې درې ټپیانو په روغتون کې ساه ورکړه. د ټپیانو شمیر چې مخکې چارواکو ۱۸ تنه ښودلی و، لږترلږه ۳۴ ته رسیدلی دی. چارواکو مخکې د وژل شویو ۱۴ کسانوپه ډله کې، پنځه یې پولیس، اته یې ملکي وګړي او یویې احتمالي ځانمرګی یاد کړي وخو نده څرګنده چې درې نور چې په روغتون کې یې ساه ورکړې، ملکي وګړي او که پولیس دي.

تحریک طالبان پاکستان یا ټي ټي پي د دغه برید مسولیت په غاړه اخیستی.

د بشري حقونو د څار سازمان (هیومان رایټس واچ) وايي، پنځه کاله وروسته له هغه چې طالبانو واک تر لاسه کړ، افغانستان لا هم په نړۍ کې د بشري حقونو له تر ټولو سختو بحرانونو سره مخ دی، او ښځې او نجونې تر ټولو ډېرې اغېزمنې شوې دي.

دغه سازمان د دوشنبې په ورځ په خپاره شوي راپور کې ویلي، طالبانو د ښځو او نجونو د زده‌ کړې، کار، تګ راتګ او په عامه ژوند کې د ګډون حقونه په پراخه کچه محدود کړي دي. افغانستان لا هم په نړۍ کې یوازینی هېواد دی چې نجونې پکې له شپږم ټولګي پورته زده ‌کړو څخه راګرځول شوي دي.

د بشري حقونو د څارسازمان وايي، طالبانو د رسنیو پر ازادۍ هم محدودیتونه زیات کړي، خبریالان، فعالان او منتقدین یې نیولي او له ناوړه چلند سره یې مخ کړي دي. دغه سازمان زیاتوي چې د طالبانو نوي قوانین د مذهبي لږکیو په وړاندې تبعیض زیاتوي او د ښځو لپاره قانوني خوندیتوب کمزوری کوي، په ځانګړي ډول د کورني تاوتریخوالي او کم عمره ودونو په برخه کې.

راپور خبرداری ورکوي چې په افغانستان کې بشري ناورین مخ په پراخیدو دی او شاوخوا ۴۰ سلنه نفوس، یعنې له ۱۷ میلیونو ډېر کسان، سخت د خوړو له کمښت سره مخ کېدای شي، ځکه نړیوالې مرستې کمې شوې دي.

دې سازمان له نړیوالې ټولنې غوښتي چې پر طالبانو فشار زیات کړي، د بشري حقونو د سرغړونو د حساب ورکولو د هڅو ملاتړ وکړي، د هغو افغانانو جبري ستنول ودروي چې د ځورونې له خطر سره مخ دي او بشري مرستو ته دوام ورکړي.

راپور همداراز د افغانستان او پاکستان ترمنځ د سرحدي تاوتریخوالي له امله د ملکي وګړو د مرګ ژوبلې یادونه کړې او ویلي یې دي چې په مارچ میاشت کې په کابل کې د مخدره موادو د درملنې پر یوه مرکز د پاکستان په هوايي برید کې، د ملګرو ملتونو د معلوماتو له مخې، لږ تر لږه ۲۶۹ ملکي وګړي وژل شوي وو.

د طالبانو حکومت د بشري حقونو د څارسازمان د دغه نوي راپور په اړه څه ندي ویلي خو له دې مخکې یې ویلي چې د شریعت له مخې د افغانستان د ټولو وګړو حقونه خوندي دي.

د طالبانو د ټرانسپورټ او هوایي چلند وزارت د هواپیژندنې اداره نن دوشنبې د افغانستان په ۱۲ ولایتونو کې د سختو بارانونو او تندو بادونو اټکل کړی دی.

دې ادارې نن دوشنبې په خپله ایکسپاڼه کې په یوه بیان کې ویلي چې نورستان، کونړ، لغمان، پنجشیر، کاپیسا، ننګرهار، لوګر، پکتیا، خوست، پکتیکا، غزني او بدخشان کې به د باران اندازه له لسو نه تر ۴۰ملي مترو پورې وي او په ځینو سیمو کې هم د تندو بادونو او خاورو او دوړو اټکل کیږي.

د یوشمیرمرکزي، ختیځو، جنوبي، لویدیځو او شمالي ولایتونو په ځینو سیمو کې د بادونو سرعت له ۵۰ څخه تر۹۵ کیلومتره په ساعت کې اټکل شوی دی.

دغه خبرداری داسې مهال ورکول کیږي چې نورستان او یوشمیرنور ولایتونه په دې ورستیو کې د سختو بارانونو او سیلونو شاهدان وو چې په نتیجه کې په لسګونو کسانو ته مرګ ژوبله اوښتې. افغانستان په وروستیو کلونو کې د سختو سېلابونو او د طبیعي پېښو له امله د پراخو زیانونو شاهد وو.

د افغانستان د بشري حقونو لپاره د ملګروملتونو ځانګړی راپورورکونکي ریچارډ بینیټ وایي، د ایرلنډ کرکټ بورډ دا فرصت لري چې د جنسیتي برابرۍ ملاتړ په عمل کې وښيي او د افغانستان د ښځو د کرکټ ملي لوبډلې ته بلنه ورکړي چې په ایرلنډ کې لوبې وکړي.

بینیټ د یکشنبې په ورځ په خپله ایکسپاڼه کې لیکلي چې دغه بورډ باید له دې فرصته ګټه واخلي او همدارنګه د کرکټ نړیوالې شورا (ICC) له خوا د افغانستان د ښځو د کرکټ لوبډلې د رسمي پېژندنې ملاتړ هم وکړي.

نوموړی دغه څرګندونې داسې مهال کوي چې ټاکل شوې د افغانستان د کرکټ ملي لوبډله به د اګست له ۵مې څخه تر ۱۴مې پورې په ایرلنډ کې د پنځو یوورځنیو (ODI) سیالیو په لړۍ کې له ایرلنډ سره ولوبېږي.

د آیرلنډ د کرکټ ادارې د شنبې په ورځ وویل چې د افغانستان پر وړاندې د راتلونکو یو ورځنیو سیالیو لپاره یې د اعتراضونو احتمال ته په پام مناسب امنیتي تدابیر نیولي او له پولیسو او نورو اړوندو ادارو سره یې همغږي کړې، څو ټولې پنځه لوبې په خوندي ډول ترسره شي.

د دغو سیالیو کوربتوب د طالبانو تر واک لاندې په افغانستان کې د ښځو پر حقونو د سختو محدودیتونو له امله له نیوکو سره مخ شوی دی.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وایي، له ایران سره به خبرې د دوشنبې ورځې په ماسپښین، د زمري په ۱۲مه، پیل شي، خو د خبرو د ځای، ګډونوالو او د احتمالي هوکړې لپاره د ټاکل شوې مودې په اړه یې څه ونه ویل.

ټرمپ د یکشنبې په ورځ د ولسمشرۍ په ځانګړې الوتکه ایرفورس ون کې له خبریالانو سره په خبرو کې وویل چې غواړي له ایران سره یوه هوکړه وشي، ځکه د هغه په خبره، دی نه غواړي "خلک ووژل شي."

ټرمپ تر دې مخکې ویلي وو چې پر ایران یې د احتمالي پوځي برید پلان په دې په هیله ځنډولی چې د هرمز تنګي د بېرته پرانیستو او د ایران د اټومي لانجې د حل لپاره ژر یوې هوکړې ته ورسېږي.

په همدې حال کې، د ایران دولتي رسنیو راپور ورکړی چې د دغه هېواد د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي د سعودي عربستان د بهرنیو چارو له وزیر او د پاکستان د پوځ له مشر سره د ډیپلوماټیکو هڅو په تړاو ټلیفوني خبرې کړې دي.

د پاکستان د خیبر پښتونخوا ایالت په سوات ولسوالۍ کې د پولیسو پریوه ماموریت په ځانمرګي برید کې لږترلږه ۱۴ کسان وژل شوي دي.

د رویترز د راپورله مخې دا پیښه تیرماښام د دې ولسوالۍ په کبل سیمه کې داسې مهال شوې چې په همدې سیمه کې د یکشنبې په ورځ د سیمې د اوسېدونکو له خوا د پولیسو په ملاتړ یوه غونډه روانه وه. خو سمدستي نده څرګنده چې ایا د دغه برید اصلي هدف همدا غونډه وه که نه.

په سیمه کې د پولیسو یوه چارواکي فدا حسین رویټرز ته وویل چې په وژل شویو کې پنځه پولیس او اته ملکي وګړي شامل دي. هغه زیاته کړه چې څوارلسم وژل شوی کس ښايي ځانمرګی بریدګر و. د پولیسو د یوې اعلامیې له مخې، لږ تر لږه ۱۸ کسان هم ټپیان شوي دي.

د تحریک طالبان پاکستان (ټي‌ټي‌پي) وسله ‌والې ډلې په یوه اعلامیه کې د دې برید مسؤلیت پر غاړه اخیستی دی.

د پاکستان صدراعظم شهباز شریف په یوه اعلامیه کې د دې ځانمرګي برید له امله "ژوره خواشیني او خفګان" څرګند کړی دی.

د پاکستان په سرحدي سیمو کې په وروستیو میاشتو کې وسله‌ وال بریدونه په څرګند ډول زیات شوي، چې تر ډېره د پوځ او پولیسو ځواکونه په نښه کوي.

د پاکستان حکومت د دغو بریدونو د زیاتوالي پړه پر افغان طالبانو اچوي او تور پورې کوي چې دوی د وسله‌ والو ملاتړ کوي. خو د طالبانو حکومت دا تورونه تل رد کړي دي.

د تاجکستان د ترانسپورت وزارت پرون وویل، په راتلونکې میاشت کې به د دوشنبې – کابل – تهران د نوي ترانسپورتي مسیر لومړنی ازمیښتي سفر پیل شي.

د دې سفر موخه د ګمرکي او سرحدي چارو ارزونه او د تاجکستان، افغانستان او ایران ترمنځ د همغږۍ پیاوړتیا ده، څو وروسته منظم تجارتي ترانسپورټ پیل شي.

د دې دهلېز له لارې به د تاجکستان او ایران ترمنځ سوداګریز توکي د افغانستان له خاورې تېرېږي، چې د افغانستان لپاره به د ترانزیټي عوایدو د زیاتېدو او د سوداګرۍ د پراختیا فرصت برابر کړي.

افغاني سره میاشت ټولنې پرون (یکشنبې) په کابل کې د ماشومانو د زړه د مورزادي ناروغیو د درملنې لپاره یو ځانګړی روغتون پرانیست، چې د چارواکو په وینا هر کال به د شاوخوا ۲ زره ناروغانو درملنه وکړي.

سره میاشت ټولنې ویلي، په دغه روغتون کې به ټولې طبي او جراحي چارې په وړیا توګه ترسره کېږي.

د طالبانو د حکومت د ريیس الوزرا د اداري چارو مرستیال مولوي عبدالسلام حنفي د دې روغتون د پرانیستنې په مهال وویل، تر اوسه په افغانستان کې تر ۳۶ زره ډېر د زړه په مورزادي ناروغیو اخته ماشومان ثبت شوي، چې ډېری یې د درملنې وس نه لري. هغه زیاته کړه چې له دې وروسته به دا ماشومان په نوي روغتون کې وړیا درملنه ترلاسه کړي.

د امریکا د عدلیې وزارت غواړي یوه ۴۷ کلنه افغانه، نذیره حاجي‌زاده، د بهرنیو ترهګرو د ایستلو ځانګړې محکمې (ATRC) له لارې له امریکا وباسي.

دا لومړی ځل دی چې دا محکمه د یوه داسې بهرني وګړي د ایستلو لپاره کارول کېږي چې د چارواکو په وینا، د داعش پلوي کورنۍ د ترورویستي برید په پلان کې یې مرسته کړې ده.

د امریکا د چارواکو په وینا، نذیره حاجي‌زاده او د هغې د کورنۍ غړي په ۲۰۲۴ کال کې د انتخاباتو په ورځ د داعش په ملاتړ د ډله‌ییز برید په پلان کې ښکېل وو. د هغې زوی عبدالله حاجي‌زاده او زوم ناصر احمد توحیدي مخکې په همدې قضیه کې مجرم پېژندل شوي دي.

د عدلیې وزارت وایي، کورنۍ د برید د تمویل لپاره د خپل کور او نورې شتمنۍ د پلورلو هڅه کړې وه، او نذیرې حاجي‌زاده هم پلان درلود چې د کورنۍ نور غړي له برید مخکې افغانستان ته ولېږدوي.

امریکايي چارواکي وایي، د ترهګرۍ په قضیو کې د بهرنیو وګړو لپاره په امریکا کې ځای نشته، او د همدې دلیل له مخې غواړي نوموړې د ځانګړې محکمې له لارې له هېواده وباسي.

پاکستاني رسنیو پرون (یکشنبې) د پنجاب د ایالني حکومت د چارواکو په قول وویل چې د بې اسناده بهرنیانو پر ضد د روان کمپاین په ترڅ کې یې نژدې ۱۴۰ زره افغان کډوال نیولي او له قانوني مراحلو وروسته یې افغانستان ته ستانه کړي دي.

د پنجاب د کورنیو چارو وزارت د معلوماتو له مخې، تر اوسه ۱۳۹ زره او ۹۰۲ افغانان بېرته افغانستان ته ایستل شوي، او ۲۴۸ نور لا هم په ۳۹ توقیف‌ځایونو کې ساتل کېږي، چې د دوسیو تر بشپړېدو وروسته به د تورخم له لارې ولېږدول شي.

پاکستان وايي، په تېرو درېیو کلونو کې یې شاوخوا ۲.۶۶ میلیونه بې اسناده افغان کډوال بېرته افغانستان ته ستانه کړي دي.

له بلې خوا، بشري بنسټونو خبرداری ورکړی چې د افغان کډوالو پراخ جبري ایستل ښايي ګڼې زیانمنې کورنۍ له جدي ستونزو سره مخ کړي، او له پاکستانه یې غوښتي چې د ایستلو پرېکړې د نړیوالو بشري معیارونو له مخې ترسره کړي.