په افغانستان کې د زېړي په ناروغۍ اخته ماشومانو لپاره د وينې د تبادلې لومړی پروسيجر ترسره شو.

دغه پروسیجر د بلخ د ابوعلي سینا روغتون د ماشومانو د څانګې مسوول ډاکتر عبدالروف فروغ ترسره کړی.

هغه وايي چې ماشومانو ته د وينې د لېږد پروګرام له يوې مياشتې راهيسې پيل شوى او تر اوسه تر ٢٠ زياتو ماشومانو کې دا پروسيجر سر ته رسېدلی دی.

فروغ وايي، تر دې وړاندې خلک د دې پروسيجر د ترسره کولو لپاره له افغانستانه بهر تلل.

ډاکتر فروغ وايي، د دې ناروغۍ لامل په نويو زېږېدلو ماشومانو کې د مور د وينې له ګروپ سره د هغوی د وينې د ګروپ نه مطابقت دی چې د دغو ماشومانو د وينې د سرو حجرو د تخريب لامل کېږي.

د نوموړي په وينا، هغه ميندې چې EBO لري يا د وينې د ګروپونو نشتوالى لکه صفر هم په نویو زېږېدلو ماشومانو کې د زيړي لامل کېږي.

ډاکتر فروغ ازادي راډيو ته وويل، ځينې نوي زېږېدلي ماشومان زيړی یا يرقان لري، دا داسې يو حالت دی چې د ماشومانو بيليروبين په وينه کې لوړ وي او يا هم د ځيګر خاموالي له امله په طبيعي ډول د وينې زيړی لري.

هغه زیاته کړه: "د نوي زېږېدلي ماشوم د نوم خلاصېدل چې دوه شريانونه او يو وريد لري، د شريان له لارې د صفر يا 0 منفي آر اچ وينه ناروغ ته تطبيقېږي، داسې چې د مور لس لس سي سي وينه له هغې اخيستل کېږي او ماشوم بدن ته داخلېږي. کله چې ۵۰ سي سي وينه د ماشوم بدن ته دننه شي، د يوه وارمر ماشين لاندې چې د اکسيجن مخزن وي او همدا رنګه مانيتور شتون ولري چې د ماشوم حياتې علامې چک شي، په دغه وخت کې يې وينه تعویضېږي، هغه نوې زېږېدلي ماشومان، چې وزن يې له درې نيم کيلو څخه پورته وي، ۱۶۰ سي سي منفي او آر اچ وينه او که د درې نيم کيلو څخه کم وزن ولري ۱۸۰ سي سي ډبل وليوم اکسچينج ترانسفيشن تطبيقېږي چې ماشومان ژوندي پاتې کېږي او ژوند ته دوام ورکوي."

ډاکتر فروغ زياته کړه چې په کابل کې د يوې ازمایشې دورې وروسته د دې پروسیجر په تر سره کولو بريالی شو.

د ظاهر قدیر ورور قهار قدیر وايي چې په ورور باندې یې لګېدلي تورونه سیاسي او غیرعادلانه دي.

عبدالظاهر قدیر چې پخوا د افغانستان د ولسي جرګې لومړی مرستیال و د جمعې په ورځ له کینیا امریکا ته انتقال شوی.

د امریکا عدلیې وزارت د لوی څارنوال تاد بلانچ په حواله لیکلي: «په داسې حال کې چې عبدالظاهر قدیر ځان د افغانستان د یوه سیاسي مشر په توګه معرفي کاوه احتمالاً یې د یوه جرمي تشکیل رهبري کوله او د خطرناکه او روږدوونکو مخدرو او درنو وسلو په کاروبار لګیا و»

خو عبدالقهار قدیر په خپله فیسبوک پاڼه زیاته کړې چې عدالت باید د حقایقو، شواهدو او قانون په اساس تامین شي نه د سیاسي فشار له لارې.

ظاهر قدیر د ۲۰۲۵ کال په مې کې د کینیا په پلازمینه نایروبي کې نیول شوی و او تر څه باندې یو کال وروسته امریکا ته ولیږدول شو.

دی د جمعې په ورځ په نیویارک کې محاکمې ته حاضر کړای شو چېرته چې پرېکړه وشوه تر بلې محکمې په بند کې وي.

که چېرته په هغه لګېدلي تورونه ثابته شي لږ تر لږه په لس کاله بند محکومېدی شي.

د طالبانو د حکومت د مالیې وزارت پر حکمي، معنوي او حقیقي اشخاصو لس سلنه مالیات راکم کړي دي.

د طالبانو د حکومت د ریاست‌الوزرا اقتصادي مرستیال مولوي عبدالسلام حنفي نن په کابل کې په یوې خبرې ناسته کې د دغو مالیاتو د کمیدو خبر ورکړ.

د مالیې وزارت د نوې پریکړې له مخې،" له کانونو پرته نور ټول معنوي او حکمي اشخاص، روغتونونه او روغتیایي مرکزونه اړ دي چې د خپلو عایداتو لس سلنې مالیه حکومت ته ورکړي".

دا ټاکلې اندازه له دې مخکې شل سلنه وه.

د طالبانو د حکومت مالیه وزارت د هغوو کسانو مالیه هم دې وروسته معافوي چې کلنۍ عاید يې ۱۲۰ زره افغانۍ وي.

پخوا دا اندازه ۶۰ زره افغانۍ وه.

مالیې وزارت د ملکیتونو د لېږد مالیه هم له یو سلنې صفر اعشاریه پنځه سلنې ته راښکته کړې ده.

سلام حنفي د مالیاتو کمیدل د خصوصي سکتور وده او د خلکو د ژوند د شرایطو بهتره کیدل یاد کړل.

د افغانستان د احصایې او معلوماتو ملي اداره وايي چې د هیواد نفوس ۳۷،۲ ملیونو ته رسیدلی چې دا د تیرکال په پرتله ۲،۲ سلنه زیاتوالی ښیي.

د دې ادارې ویاند محمد حلیم رفیع ویلي چې د ټول نفوس۵۱ سلنه نارینه او ۴۹ سلنه یې ښځې جوړوي. دغې ادارې د افغانستان د وګړو شمیر د جولای د یولسمې د نفوسو د نړیوالې ورځې په مناسبت خپورکړی خو هغه د ملګروملتونو د نفوسو د ادارې له شمیرو سره توپیرلري. دغې ادارې تیر۲۰۲۵ کال د افغانستان د نفوسو شمیرڅه کم ۴۴ ملیونه ښودلی خو د ملګروملتونو د اټکل له مخې د روان ۲۰۲۶ کال ترنیمایي پورې د افغانستان د نفوسو شمیر۴۵ ملیونو ته رسیدلی.

د افغانستان د احصایې او معلوماتو د ملي ادارې په خبره شاوخوا ۷۰ سلنه وګړي، چې نږدې ۲۶ میلیونه کسان کېږي، په کلیوالو سیمو کې ژوند کوي، په داسې حال کې چې ۲۶ سلنه یعنې ۹،۸ میلیونه کسان په ښاري سیمو کې مېشت دي او پاتې ۴ سلنه یې کوچيان دي.

کابل لا هم د هېواد تر ټولو ګڼ مېشتی ولایت دی، چې نفوس یې ۶،۴ ملیونه ښودل شوی. ورپسې هرات د شاوخوا ۲و۴ میلیونه اوسېدونکو په لرلو سره دویم تر ټولو ګڼ مېشتی ولایت بلل کېږي.

د ملګروملتونو عمومي منشي انتونیو ګوتیریش په یوه بیان کې ټینګارکړی چې ځوانان د نړۍ د نفوسو لویه برخه جوړوي او د بشر راتلونکې هم په دې پورې تړلې چې د هغوی پر روزنې، روغتیا، کار او پیاوړتیا څومره پانګونه کیږي. افغانستان هم یو له هغو هیوادونو دی چې د نفوس زیاته برخه یې ځوانان دي.

د افغانستان د پرځیدلي جمهوري نظام د ولسي جرګي پخوانی مرستیال مشر عبدالظاهر قدیر چې د نشه‌يي توکو د قاچاق او د وسلو د ناقانونه ساتنې په تور نیول شوی و، امریکا ته وسپارل شو.

د امریکا د عدلیې وزارت په یوه خبرپاڼه کې ویلي،" ظاهر قدیر د جمعې په ورځ د نیویارک یوې فدرال محکمه کې حاضر شوی و او پریکړه شوې چې د محکمې تر مهاله به په توفیف کې ساتل کیږي".

ښاغلی قدیر د ۲۰۲۵کال په مې میاشت کې د کېنیا په پلازمینه نایروبي کې له یوه هوټله ونیول شو.

د امریکا د عدلیې وزارت وايي" عبدالظاهر قدیر په افغانستان کې یوه جنايي شبکه رهبري کوله، هغه د خطرناکو نشه‌يي موادو او درنو وسلو په قاچاق کې ښکیل و".

که پر ظاهر قدیر لګیدلي تورونه ثابت شي نو تر لسو کلونو پورې د زندان سزا یا لږترلږه د عمري بند سزا ورکول کېدای شي.

د طالبانو د حکومت د سوداګرۍ او صنایعو وزارت وايي، یوریشیا اقتصادي ټولنې افغاني صادراتو لپاره ترجیحي تعرفه ټاکلی ده.

د دغه تعرفي ټاکل کیدل په سوداګرۍ او کمرګي چارو کې د اسانتیاوو رامنځته کول ښودل شوي.

روسیه، قزاقستان، بیلاروس، ارمنستان او قرغزستان د یوریشیا اقتصادي ټولنه غړي دي.

د طالبانو تر واک لاندې باختر خبري اژانس وايي،" د سوداګرۍ وزیر نورالدین عزیزي د دغه ټولنې له استازو سره په کتنه کې ویلي چې هڅه کوي په کابل او نورو زونونو کې د صادراتو د پروسس لپاره مرکزونه جوړ کړي".

د عزیزي په ټکو، د دغه مرکزونو په جوړیدو سره به له افغانستانه د صادراتو بهر منظمه او اسانه شي.

د امریکا د ملي ګارډ پر دوو سرتیرو د ډزو په تور نیول شوی افغان وګړی رحمن الله لکڼوال په زندان کې د خوړو له اعتصاب وروسته روغتون ته انتقال شوی.

واشنګټن پوسټ ورځپانې راپور ورکړی چې دغه افغان وکړی اوسهال د جورج واشنګټن پوهنتون په روغتون کې تر درملنې لاندې دی.

لکڼوال په زندان کې له څه مودې راهیسې د نه خوړو اعتصاب کړی و.

۳۰کلن لکڼوال تیرکال د واشنګټن په فاراګاټ وسټ میټرو سیټشین کې د امریکا د ملي ګارډ پر دوو سرتیرو سارا بکسټروم او اندرو وولف د ډزو په تور ونیول شو.

په هغه برید کې سارا د ژور ټپونو له کبله په روغتون کې ساه ورکړه.

رحمن الله لکڼوال د افغانستان د پخواني جمهوري نظام پر مهال د صفري قطعاتو غړی و.

د ځینو امریکايي رسنیو د راپورونو په اساس رحمن الله چې امریکا کې د کار په لټه کې و له ډېره وخته له رواني پلوه ښه نه و.
لکڼوال د لومړي درجې قتل له تور سره مخ دی.

سپینه ماڼۍ د هغه لپاره د تر ټولو سختې سزا غوښتنه کړې وه.

د افغانستان د سولې لپاره د امریکا پخوانی ځانګړی استازی زلمی خلیل زاد وايي،" دا خواشینونکې او لویه تیروتنه ده چې افغان نجونو ته د کانکور په ازموینه کې د ګډون اجازه نه ورکول کیږي".

هغه د جمعې په ورځ د (جولای لسمه) پر خپلې ایکس پاڼې ولیکل،" د طالبانو حکومت دې افغان نجونو ته اجازه ورکړي چې ښوونځیو او پوهنتونونو کې زده کړو ته ستنې شي".

د امریکا د بهرینو چارو وزارت ویاندې الیزابت استیکني ازادي راډيو سره په یوې ځانګړې مرکه کې وویل،" طالبان دې د افغانو ښځو د بشري حقونو نقض ته د پای ټکی کېدي".

د روان ۱۴۰۵کال د کانکور ازموینې د تیرې دوشنبې په ورځ اعلان شوې.

دا پنځم پرله پسې کال و چې افغانو نجونو ته د کانکور په ازموینه کې د ګډون اجازه نه وه ورکړل شوې.

د شنبې په ورځ د سرطان ۱۹مه په کونړ او نورستان ولایتونو کې د پولیو ضد واکسینو کمپاین پیلږي.

"له پولیو پاک افغانستان" په نوم بنسټ پر خپلې ایکس ویلي،" دغه کمپاین په کونړ او د نورستان په پنځو ولسوالیو برګ مټال، کامدیش، پارون، واما او وایګل کې پیلږي چې تر پنځو کلونو کم عمره ماشومانو ته به کې د پولیو ضد څاڅکي ورکړل شي".

افغانستان او پاکستان د نړۍ هغه دوه هېوادونه دي چې لا هم په کې د پولیو یا ګوزڼ ناروغۍ مثبتې پېښې ثبت شوي.

پولیو یوه ساري ناروغي چې درملنه نه لري او د دایمي فلج سبب ګرځي.

یوازې واکسین د دغه ناروغۍ مخه نیولی شي.

افغانستان کې د طالبانوحکومت وايي د پنجشنبې په ورځ تقریبا ۳ زره افغان کډ‌وال دتورخم، سپین بولدک ، بهرامچې او اسلام کلا له لارو افغانستان ته ستانه شوي دي.

د کډوالو ستونزو ته در سیدنې کومیسیون وايي راستنوشویو کسانو ته نقدې مرستې ، سیم کارټونه ، روغتیايي او خوراکي خدمات برابر شوي دي.

دا کډوال په داسې حال کې افغانستان ته ستنیږي چې پاکستان سرله ننه د هغو افغانانو دنیولو لپاره چې په دغه هیواد کې د پاته کیدو د اعتبار وړاسناد نلري نوې هلې ځلې پیل کړې.

بلخوا ملګري ملتونه وايي له ۲۰۲۳ کال راهیسې شاوخوا ۶ ملیونه افغانان خپل هیواد ته ستانه شوي دي.

یاد سازمان زیاتوي چې په روان ۲۰۲۶ میلادي کال کې تراوسه ۷۵۰ زره افغانان خپل هیواد ته ستانه شوي دي.

ټاکل شوې ده چې د پولیو ضد واکسین کمپاین د شنبې په ورځ، (د چنګاښ په ۲۰مه)، د کونړ ولایت په ټولو ولسوالیو او د نورستان ولایت په پنځو ولسوالیو؛ برګ‌مټال، کامدېش، پارون، واما او وایګل کې ترسره شي.

د "له پولیو پاک افغانستان" ادارې د پنجشنبې په ورځ ، په خپلې ایکسپاڼې وویل چې دا ګډ کمپاین د پولیو د پیچکارۍ (تزریقي) او په خوله کې د څاڅکو له لارې ترسره کیږي. د دې کمپاین موخه د پنځو کلونو څخه د کم عمره ماشومانو د معافیت سیستم پیاوړی کول او د پولیو ویروس د خپرېدو مخنیوی دی.

د نړیوال روغتیا سازمان د شمېرو له مخې، د ۲۰۲۶ میلادي کال له پیل راهیسې په افغانستان کې د پولیو شپږ مثبتې پېښې ثبت شوې دي.

پولیو یا د ماشومانو ګوزڼ یوه ساري او دایمي معلولوونکې ناروغي ده چې درملنه نه لري، او د هغې د مخنیوي یوازینۍ اغېزمنه لار د واکسین پر وخت تطبیق دی.