د امریکا د بهرنیو چارو وزیر انتوني بلېنکن وايي امریکا، بریتانیا، جرمني او فرانسه د ۲۰۱۵ کال اټمي تړون ته د ایران د بیا راګرځولو هوډ لري، خو معلومه نه‌ده چې تهران هم غواړي خبرو ته راستون شي که څنګه؟

بلېنکن دا خبره پرون د ایټالیا له پلازمېنې روم نه سي‌اېن‌اېن ټلوېزیون ته په یوه مرکه کې وکړه.

بلېنکن وویل: "جمهور رئیس جو بایډن له خپلو جرمني، فرانسوي، او بریتانوي سیالانو سره دلته په روم کې سره راغونډ شوي او ټول اټمي تړون ته د ایران د راستنولو هوډ لرو. دا ځکه نوې خبره ده چې موږ پخوا په دې اړه سره مخالفه وو په تېره بیا هغه وخت چې امریکا له دې تړون وتلې وه."

یوه ورځ مخکې امریکا، فرانسې، بریتانیا او جرمني له ایران وغوښتل چې د لانجو او د هغو د خطرناکه پایلو د زیاتېدو د مخنیوي لپاره د ۲۰۱۵ کال اټمي تړون کې پابندي له سره پیل کړي.

د امریکا مخکېني ولسمشر ډونالد ټرمپ په ۲۰۱۸ کې له ایران سره له اټمي تړون ووت او په دغه هېواد یې سخت اقتصادي بندیزونه پیل کړل.

د ایران د بهرنیو چارو وزیر حسین عبداللهیان تېره ورځ وویل چې که امریکا د ۲۰۱۵ کال اټمي تړون ته د بیا ستنېدو په برخه کې جدي وي، ولسمشر جو بایډن په دې تړاو یو اجرايي فرمان صادرولی شي.

د پاکستان صدراعظم شهباز شریف وایي، د بالیستیک توغندیو په اړه باید دوه‌ ګونی معیار موجود نه وي او زیاته یې کړه چې ایران هم د نورو هېوادونو په څېر د دې وسلو د درلودلو حق لري.

شهباز شریف چې هیواد یې د ایران او امریکا ترمنځ د جګړې د پای ته رسولو په هڅو کې د منځګړي په توګه رول لوبولی، د سې شنبې په ورځ خبریالانو ته دا هم وویل چې د ایران او متحده ایالاتو ترمنځ د تفاهم لیک لپاره خبرو کې د بالیستیک توغندیو موضوع هېڅکله د بحث په اجنډا کې نه وه، ځکه دا موضوع هېڅکله د دغو خبرو برخه نه وه. تردې مخکې ځینو رسنیو د پاکستان د صدراعظم له قوله ادعا کړې وه چې د ایران د بالیستیک توغندیو موضوع د ایران او متحده ایالاتو ترمنځ د خبرو اترو له مهمو محورونو څخه ده.

ایران د اسراییل او امریکا په وړاندې جګړه کې د بې پيلوټه الوتکو یا ډرونونو ترڅنګ له منځني او لیرې واټن ویشتونکو توغندویو څخه کارواخیست چې پر خلیج هیوادونو سربیره د اسراییل په ډیرو ښارونو کې یې هدفونه په نښه کړل.

په سویس کې د ایران او امریکا تخنیکي خبرې اترې پایته ورسیدې.

د ایران دولتي رسنیو نن سه شنبې راپور ورکړی چې دواړو خواوو هوکړه کړې چې د ایران د اټومي پروګرام او پر دې هېواد د بندیزونو د پای ته رسولو په اړه کاري ډلې جوړې کړي.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت مرستیال کاظم غریب ابادي وايي،" د دوشنبې د ورځې په خبرو کې هوکړه وشوه چې د تهران او واشنګټن مذاکراتي ټیم به څلور کاري ډلې جوړوي".

د هغه په ټکو،" پر ایران د بندیزونو د لیرې کولو، اټومي پروګرام، د ایران بیارغونه او اقتصادي وده او د څار کاري ډلو په جوړیدو هوکړه شوې ده".

غریب ابادي وړاندې وویل، "دغه کاري ډله د مذاکراتو د دوام مسولیت هم لري".

د قطر او پاکستان په منځګړیتوب وړمه ورځ په سویس کې د ایران او امریکا ترمنځ تخنیکي خبرې اترې پیل شوې.

دا خبرې اترې وروسته له هغې وشوې چې امریکا او ایران د تیرې جمعې په ورځ د ۶۰ ورځو لپاره د سولې هوکړه لاسلیک کړه.

ایران او امریکا په خپل مینځ کې د سیاسي مذاکراتو د بهیر دڅارنې لپاره د«یوې سترې کمیټې» په جوړولو موافقه وکړه.

قطر او پاکستان چې د واشنګټن او تهران ترمینځ د خبرو مینځګړیتوب کوي دا خبرد دوشنبې په ورځ اعلان کړ.

د یادو هیوادونو په ګډه اعلامیه کې راغلي: «لوړرتبه مرکچیان به په منظمه توګه دغې کمیټې ته رپوټ ورکوي او مسئولې کاري ډلې به د اټومي مسایلو ، د بندیزونو او دغه راز د اختلافاتو د حل او دڅارنې ډلې ته لارښوونې کوي ترڅو د تفاهم لیک اغیزناک تطبیق او نورمسایل تضمین شي».

د رپوټ په اساس، سترې کمیټې په عین حال کې «په شپیتو ورځو کې نهايي توافق ته رسیدلو لپاره د تګلارې په یوې نقشې موافقه کړې ؛هغه نقشه چې د تخنیکي خبرو دسملاسي پیل لپاره زمینه برابروي».

منځګړي هیوادونه زیاتوي چې ایران او متحدو ایالاتو ددې لپاره چې د هرمز ستراتیژیک تنګی پرانیستی پاته او لبنان کې نښتې ختمې کړای شي داهم سره منلې چې خپل مینځ کې د مستقیم ارتباط کرښې ایجاد کړي.

پاکستاني رسنۍ رپوټ ورکوي چې ، د «بلوچ د یووالي کمېټې» مشره ماهرنګ بلوچ ، او صبغت‌الله شاهجي، د دې ډلې بل مشر، د کوټې د ترهګرۍ ضد محکمې له خوا په عمري بند محکوم شوي دي.

پاکستانۍ ورځپاڼې «ډان» راپور ورکړی چې دغه بلوچ مشران د ۲۰۲۴ کال په اعتراضونو کې د امنیتي ځواک د یوه غړي د وژل کېدو په تړاو محکوم شوي دي.

دغه اعتراضونه د ۲۰۲۴ کال د جولای میاشتې په وروستیو کې د بلوچ فعالانو په وژل کېدو د اعتراض لپاره ترسره شوي وو.

د پاکستان حکومت هغه مهال د دغو اعتراضونو مخه نیولې وه، چې له امله یې د لاریونونو پر مهال تاوتریخوالی رامنځته شو چې نتیجه کې یې دواړو لوریو هم اعتراض کوونکو او هم د پاکستان امنیتي ځواکونو ته مرګ‌ژوبله واوښته.

د ایران او امریکا ترمنځ تخنیکي خبرې اترې به د دوشنبې په ورځ په سویس کې پیل شي. دا خبرې د هغه تفاهم ‌لیک د پلي کېدو د میکانیزمونو او د اړوندو تخنیکي کاري ډلو د جوړولو په اړه دي چې تیره اونۍ د دواړو هیواونو ولسمشرانو په الکترونیکي بڼه لاسلیک کړ.

د رویترز خبري آژانس د راپورله مخې د ایران ایسنا خبري آژانس خبر ورکوي چې د ایران د پلاوي مشري به چې سیاسي، اقتصادي او حقوقي کارپوهان هم پکې شامل دي، د بهرنیو چارو د وزارت مرستیال کاظم غیرت آبادي کوي.

په دې خبرو کې د منځګړو هېوادونو، پاکستان او قطر استازي هم ګډون لري.

د راپورله مخې د ایران اصلي مذاکراتي پلاوی چې مشري یې د دې هیواد د پارلمان ریس محمد باقرقالیباف کوله او د یکشنبې په ورځ یې په سویس کې د منځګړو په مرسته د امریکا د مرستیال ولسمشر جي ډي ونس په مشري له امریکایي پلاوي سره خبرې ترسره کړې، بېرته تهران ته ستون شوی دی.

پاکستاني او قطري منځګړو د یکشنبې په ورځ د جون په ۲۲مه وویل چې د امریکا او ایران ترمنځ خبرې اترې پای ته رسېدلې او دواړو ښکېلو لورو د یوه داسې چوکاټ په اړه هوکړه کړې چې هدف یې د ۶۰ ورځو په موده کې د سولې یوې وروستۍ هوکړې ته رسېدل دي. په دې چوکاټ کې د هرمز تنګي له لارې د خوندي تګ راتګ تضمین او په لبنان کې د جګړو پای ته رسول هم شامل دي.

د قطر او پاکستان په ګډه اعلامیه کې ډېر مشخص جزئیات نه دي وړاندې شوي او داسې ښکاري چې دا هوکړه تر ډېره هغه هیلې او موخې منعکسوي چې د یوه تفاهم ‌لیک په بڼه تېرې اوونۍ د امریکا او ایران د ولسمشرانو له خوا لاسلیک شوې و.

د ۱۴ مادو لرونکو دغه تفاهم ‌لیک ګڼ شمېر شرایط د تفسیر لپاره پرانیستي پرېښي وو. سمدستي څرګنده نه وه چې آیا په دې وروستۍ هوکړه کې دغه مبهمې مسئلې روښانه شوې دي او که نه.

په اعلامیه کې ویل شوي چې که څه هم رسمي مذاکرات د سویس په بورګن ‌سټاک تفریحي ښارګوټي کې پای ته رسېدلي دي، خو د دواړو خواوو استازي به د راتلونکې اوونۍ په ترڅ کې نورې تخنیکي خبرې اترې هم ترسره کړي.

دا تخنیکي بحثونه به د هغو جزئیاتو او عملي اقداماتو پر سر متمرکز وي چې د احتمالي وروستۍ هوکړې د پلي کېدو لپاره اړین ګڼل کېږي.

د هسپانیې د فوټبال ملي ټیم په نړیوال جام کې سعودي عربستان ته څلور پر صفر درنه ماته ورکړه.

لامین یامال یو او میکل اویارزابال دوه ګولونه ووهل. څلورم ګول د سعودي د لوبغاړي په تېروتنې ترسره شو.

بل پړاو ته د تګ لپاره دا بریا د هسپانیې په خاطر ډېره مهمه بلل کېږي.

هسپانیه چې د اروپا او نړۍ د فوټبال له پياوړو لوبډلو ده د نړیوال جام په لومړۍ لوبه کې د کیپ وردي په وړاندې لوبه له ګول پرته مساوي پای ته رسولې وه.

قطر د ایران او امریکا ترمنځ په سویس کې د مذاکراتو د پیل خبر ورکړ.

قطر، چې د ایران او امریکا ترمنځ له منځګړو هېوادونو څخه شمېرل کېږي، نن اعلان وکړ چې د واشنګټن او تهران د استازو ترمنځ په منځني ختیځ د جګړې د دایمي پای ته رسولو په هدف په سویس کې خبرې اترې پیل شوې دي.

د قطر د بهرنیو چارو وزارت په یوه خبرپاڼه کې ویلي چې د لوړې کچې کمېټې لومړۍ غونډه د امریکا متحده ایالاتو، د ایران اسلامي جمهوریت او دوو منځګړو هېوادونو، یعنې د قطر او پاکستان د استازو په ګډون پیل شوې ده.

قطر همداراز هیله څرګنده کړې چې د دغو غونډو په نتیجه کې " یو هر اړخیز او دوامداره تړون ترلاسه شي، داسې تړون چې د تفاهم ‌لیک ټول مطرح شوي موضوعات پکې شامل وي."

تېره اوونۍ امریکا او ایران یو تفاهم ‌لیک لاسلیک کړ چې له مخې یې اوربند وغځول شو او دواړو لورو هوکړه وکړه چې د ۶۰ ورځو لپاره د نورو موضوعاتو په اړه، لکه د ایران د اټومي پروګرام او د بډایه شویو یورانیمو د زېرمو د برخلیک په اړه خبرې اترې وکړي او وروستۍ هوکړې ته ورسېږي.

خو د ایران د پلاوي ویاند اسماعیل بقایي تر دې وړاندې ویلي وو چې د یکشنبې د ورځې د مذاکراتو اصلي اجنډا به په لبنان کې په روانې جګړې متمرکزه وي.

د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زیلنسکي ګاونډي هېواد بلاروس ته چې د روسیې نږدې متحد بلل کېږي خبرداری ورکړی چې هغه سیګنالي تجهیزات دې لرې کړي چې د ده په خبره روسیه یې د اوکراین پر هدفونو د برید لپاره کاروي، که نه نو کییف به پخپله اقدام وکړي.

زیلنسکي د جمعې په ورځ په کیف کې په یوه خبري کنفرانس کې وویل: "د دې خبرې معنی څه ده، هغه (د بلاروس واکمن الکساندر لوکاشینکو) نه غواړي په جګړه کې ښکېل وي؟ نو دا تجهیزات دې لرې کړي، یا دې بند کړي. زما په اند یوه اوونۍ ورته کافي ده."

زیلینسکي زیاته کړه: "که دا کار ونه کړي، موږ به یې وکړو." خو هغه د دې خبرې نور جزیات ورنه کړل.

زیلنسکي ویلي چې دا سیګنال لېږدونکي سټېشنونه د بلاروس په دوو سرحدي سیمو کې دي او د روسي ځواکونو له خوا د اوکراین د بریدونو پر مهال د هدف ټاکلو او مسیرښودلو لپاره کارول کېږي، په ځانګړي ډول د ملکي کسانو پر ضد بریدونو کې.

مینسک د اوکراین د ولسمشرد دغه خبرداري په اړه تراوسه غبرګون ندی ښودلی.

د امریکا د پوځ مرکزي قوماندانۍ سینټکام وایي چې د هرمز تنګی پرانیستی او د کشتیو خوندي تګ راتګ له دې سمندري لارې نه دی درېدلی. تردې مخکې د ایران د خاتم الانبیا مرکزي قرارګاه د شنبې په ورځ په یوه اعلامیه کې ویلي و چې د اسرائیل له خوا د لبنان په جنوب کې د بریدونو د دوام په غبرګون کې، د هرمز تنګی به یو ځل بیا د کشتیود تګ راتګ پرمخ وتړل شي.

د دې اعلامیې له مخې، چې د ایران د اسلامي جمهوریت دولتي خبري اژانس (صدا و سیما) د شنبې ورځې له غرمې وروسته، خپره کړې، ویل شوي چې دغه پرېکړه د جګړې د پای ته رسېدو د تفاهم ‌لیک د لومړۍ مادې په پلي کولو کې د امریکا د "ښکاره ژمنې ماتونې او بد ژمنۍ" او همدارنګه د لبنان په جنوب کې د اسرائیل له خوا د اوربند د "پرله‌ پسې سرغړونو" په غبرګون کې شوې ده.

یوې ډیپلوماتیکې سرچینې سي بي اس ته ویلي چې په سویس کې د ایران او امریکا ترمنځ په پیلیدونکو خبرو کې د اسراییل او حزب الله ترمنځ د شخړو د موضوع په اړه به هم د دواړو لورو پلاوي یوه بیړنۍ غونډه وکړي. د دې سرچینې په خبره د اسراییل، لبنان او حزب الله استازي به په دې غونډه کې حضورونه لري خو هغه د دې خبرې ښکارندويي کوي چې د دغې جګړې د پرمخ وړلو په اړه د واشنګټن دریځ بدل شوی دی.