ناټو وايي، په افغانستان کې د تاوتریخوالي اوسنۍ لوړه کچه چې په ځانګړې توګه د افغان امنیتي او دفاعي ځواکونو پر وړاندې د طالبانو د حملو په نتيجه کې ده، د منلو وړ نه‌ده.

ناټو ائتلاف پرون ماخوستن په یوه خبرپاڼه کې ویلي چې تاوتریخوالی د بې‌ثباتۍ لامل کېږي او د سولې پروسه تر پوښتنې لاندې راولي.

په اعلامیه کې له ټولو خواوو غوښتل شوي چې ژر تر ژره هغه مسایل حل کړي چې د سولې د بین‌الافغاني خبرو پر وړاندې خنډ ګڼل کېږي.

ناټو ته د امریکا سفیرې کې بیلي هاچیسن پرون پر خپله ټويټرپاڼه د ناټو ائتلاف د دې دريځ د ملاتړ ترڅنګ ویلي، وخت رارسېدلی چې طالبان نور تاوتریخوالي ته د پای ټکی کېږدي.

دا وايي، امریکا، ناټو او زموږ متحدان له ټولو لورو غواړي چې د بین‌الافغاني خبرو پر وړاندې پاته خنډونه لیرې کړي چې د سولې پروسه پر مخ لاړه شي.

د افغانستان جمهوري ریاست وايي، له طالبانو سره سولې ته‌یې لومړیتوب ورکړی.

خو د ولسمشر د ویاند صدیق صدیقي په وینا، طالبانو له امریکا سره په موافقه کې کړې ژمنې په بشپړه توګه نه‌دي عملي کړي.

ذبیح‌الله مجاهد بیا چې ځان د وسله‌والو طالبانو ویاند معرفي کوي، د سې شنبې په ورځ په یوه اعلامیه کې ویلي، د افغان ځواکونو د عملیاتو په غبرګون کې جګړه زیاته شوې ده.

ده همداراز ادعا کړې چې د فبرورۍ په ۲۹مه د سولې د موافقې تر لاسلیک وروسته امریکايي ځواکونو د افغان ځواکونو له الوتکو په استفاده د دوی پر کسانو او ملکیانو هوايي بمبارۍ کړې دي.

امریکايي ځواکونو دا ادعا نه‌ده تأیید کړې. په وروستي مورد کې د سمنګان ولایت پر ایبک ښار د دوشنبې په ورځ د خونړۍ حملې مسؤلیت وسله‌والو طالبانو واخیست.

په دې حمله کې د افغان چارواکو په وینا د ملي امنیت د ۱۱ کارکوونکو په ګډون ۱۳ کسان ووژل شول او شااوخوا ۷۰ نور ټپيان شول.

په کابل کې ایمرجنسي روغتون اعلان کړی چې یوې افغان مور پنځه‌ګوني ماشومان زېږولي دي.

روغتون ویلي چې دماشومانو، له دې سره سره چې لا یې اووه نیمې میاشتې تېرې شوي، روغتیايي وضعیت ښه دی.

روغتون هیله څرګنده کړې چې دا ماشومان به په سوله او امن کې لوی شي.

له طبیعي پېښو سره د مبارزې ملي اداره وايي، په تېرو ۲۴ ساعتونو کې د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې د طبیعي پېښو له امله ۱۱ کسان مړه او ۶ نور ټپیان شوي دي.

د دې ادارې ویاند محمد یوسف حماد د دوشنبې په ورځ وویل، چې د حمل له ۶مې نېټې راهیسې د قربانیانو شمېر ۱۱۰ مړو او ۱۶۰ ټپیانو ته رسېدلی دی.

هغه زیاته کړه چې ۷ تنه لا هم ورک دي. د ده په وینا زیاتره پېښې د سېلونو او د کورونو د چتونو د نړېدو له امله رامنځته شوي دي.

تر اوسه ۹۵۸ کورونه بشپړ ویجاړ شوي او ۴۱۵ نور ه زیانمن شوي.

چارواکي وايي چې بارانونو او سېلونو کرنیزې ځمکې، لارې، د اوبو کانالونه او مالداري هم زیانمنه کړې ده.

افغانستان له هغو هېوادونو څخه دی چې د اقلیمي بدلونونو له سختو اغېزو سره مخ دی.

د متحده ایالاتو په کلفورنیا کې د پښتون ژغورنې غورځنګ لسګونه غړو د طالبانو تر واک لاندې پر افغانستان د پاکستان وروستي بریدونه غندلي دي.

په دې اعتراضي غونډه کې چې پرون یکشنبه جوړه شوې وه د کلیفورنیا په مرکز سکرمنټو کې د افغانانو د بیلابیلو ټولنو استازو برخه اخیستې وه.

دوی پر افغانستان د پاکستان بریدونه تیری بللی او له نړیوالې ټولنې یې غوښتي چې په افغانستان کې د ملکي مرګ ژوبلې پېښې وڅېړي.

دوی دغه راز غوښتنه کړې چې پاکستان باید په دې اړه وضاحت ورکړي ځکه د دوی په وینا هغه هیواد په خپلو بریدونو کې تر ډېره ښځې، ماشومان او ناروغان وژلي او ملکي سیمې یې په نښه کړي دي.

که څه هم پاکستان په وار وار ادعا کړې چې په افغانستان کې یې د تحریک طالبان پاکستان مرکزونه په نښه کړي خو پرون د طالبانو حکومت ادعا وکړه چې د تېرې فبرورۍ له ۲۲ د پاکستان په هوايي او ځمکنیو حملو کې په افغانستان کې له ۷ سوه ډېر ملکي وګړي وژل شوي او دغه راز شاوخوا ۶ سوه نور ټپیان شوي دي.

د بغلان په دوشي ولسوالۍ کې تیره شپه یوې ترافيکي پیښې ۵ تنه مړه کړي دي.

د طالبانو د حکومت تر واک لاندې باختر خبري اژانس لیکلي چې پيښه د دوو ټانکرونو او کرولا موټر د ټکر له کبله شوې ده.

کورنیو رسنیو ویلي چې مړه شوي کسان د کرولا موټر سپرلۍ وه.

خبر کې راغلي چې یوټانکر موټر له پیښې وروسته یومخ سوځیدلی دی.

د پيښې لامل تراوسه معلوم نه دی، خو دا ډول پیښې تل د چلوونکو د بې احتیاطۍ، د ترافیکي قوانینو د نه مراعاتولو او تنګو سړکونو له کبله رامنځته کیږي.

نن دوشنبې د افغانستان د فوټبال تر ۱۷کلنو کم عمره ملي لوبډله د قرغیزستان په وړاندې لوبه کوي.

دا به د مرکزي آسیا د ملتونو د ۲۰۲۶ کال جام لوبو په لړکې چې تاشکند یې کوربه دی، د افغانستان لومړنۍ لوبه وي.

د افغانستان د فوټبال فدراسیون د یکشنبې په ورځ د (حمل۱۶مه) پر خپلې فیسبوک پاڼې کې په یوه بیان کې وویل چې ملي لوبډلې د دې لوبې لپاره تمریناتي لوبه ترسره کړي.

د دې جام په سیالیو کې چې د دوشنبې په ورځ پیلیږي، پر افغانستان سربیره د ازبکستان، قرغیزستان، ترکمنستان او تاجکستان د فوټبال تر ۱۷کلنو کم عمره لوبډلو ګډون کړی دی.

په زابل او کابل ولایتونو کې د یکشنبې په ورځ (د حمل په ۱۶ ) د طالبانو د محکمو د پریکړو له مخې پریوشمیرکسانو د شریعت له مخې تعزیري سزاګانې عملي شوې. د طالبانو سترې محکمې د یکشنبې په ورځ پرخپله ویبپاڼه لیکلي، چې د زابل ولایت د شاه جوی ولسوالۍ ابتدائیه محکمې د پرېکړې له مخې دوو کسانو ته د نا مشروع اړيکو او غلا په تور له یو کال څخه تر درېيو کالو د تنفیذي بند سزا ورکړل شوه او همدارنګه هریو له ۳۰ څخه تر ۳۹ دُرو ووهل شول.

د سترې محکمې په وینا په کابل کې هم پرپنځلس کسانو چې د دې ولایت د نشه ‌یي توکو او مسکراتو څخه د مخنیوي محکمې د نشه‌ یي تابلیتو، شيشې او چرسو د پلور او قاچاق په جرم سزا ورکړې وه، تعزیري سزاوې تطبیق شوې. د خبر له مخې د سترې محکمې د عالي مقام له تائيد وروسته مجرمین چې له اوو میاشتو څخه تر درېيو کالو او درېيو میاشتو پورې په تنفيذي بند محکوم شوي و، هریو له ۱۰ څخه تر ۳۰ دُرو ووهل شول.

د بشري حقونو مدافع ډلې د طالبانو د حکومت لخوا په عام محضر کې د دا ډول سزاګانو تطبیق د انساني کرامت خلاف له بشري حقونو څخه سرغړونه بولي خو طالبان وايی دا کار د شریعت له احکامو سره سم کوي.

د ملګروملتونو د بشري چارو د همغږۍ اداره، اوچا وایي، په افغانستان کې په ملیونو کسان هره ورځ د چاودیدونکو موادو او وسیلو له ګواښ سره مخامخ دي.

اوچا د یکشنبې په ورځ (د حمل په ۱۶ ) پرخپله ایکس پاڼه ولیکل، د دې هیواد دوه دریمه برخه د یوډول چاودیدونکو موادو له امله اغیزمنه ده چې د چادونو په نتیجه کې یې په میاشت کې له پنځوسو زیات ملکي وګړي خپل ژوند له لاسه ورکوي. د دې ادارې په وینا د قربانیانو اکثره یې ماشومان دي. د ملګروملتونو دې ادارې ویلي چې په ۲۰۲۶ کال کې ۱۴،۵ ملیونه ډالرو ته اړتیا دي چې د ژوند ژغورنې لپاره د ماین پاکۍ او له خطرونو یې د پوهاوي هڅې مخ ته یووړل شي.

د ملګروملتونو د بشري حقونو څانګې د تیرې پنجشنبې په ورځ د ماینونو د پوهاوي او عمل د نړیوالې ورځې په مناسبت چې د اپریل څلورمه نومول شوې، په خپله ویبپاڼه کې لیکلي چې په افغانستان کې په ۲۰۲۵ کال کې د ماین چاودنو له امله ۴۷۱ کسانو خپل ژوند له لاسه ورکړی چې ۶۷ سلنه یې ماشومان و. په ماشومانو کې هم اکثریت یې هلکان و.

د طالبانو د حکومت د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي وايي،" د چین په ارومچي ښار کې د طالبانو او پاکستاني پلاوي ترمنځ د سولې خبرې اترې روانې دي".

متقي دا خبره نن یکشنبې د "افغانستان او منځنۍ اسیا هېوادونو د مشورتي خبرو اترو" په ناسته کې کړې ده.

د هغه په ټکو،" طالبانو په صداقت او د حل لار موندنې په موخه په دې مذاکراتو کې ګډون کړی دی".

متقي وړاندې وویل،"د خبرو اترو او متقابل احترام له لارې د ستونزو د حل په لټه یوو، خو له خپلو خلکو او د هېواد له ځمکنۍ بشپرتیا څخه دفاع مو حق ده".

د چین په اورمچي ښار کې د تیرې پنجشنبې په ورځ د طالبانو او پاکستاني پلاوي ترمنځ د سولې مذاکرات پیل شول.

تراوسه د دغو مذاکراتو نور جزیات خپاره شوي نه دي.

د پاکستان د بهرنیو چارو د وزارت ویاند طاهر اندرابي د تیرې اونۍ په پای کې ویلي و،"په دغو مذاکراتو کې د پاکستاني پلاوي ګډون د پاکستان د حکومت د اندېښنو پر بنسټ دی".

د هغه په ټکو،" د مذاکراتو د پرمختګ مسولیت د طالبانو حکومت ته ورګرځي".

تمه ده سبا دوشنبې د افغانستان د فوټبال د ۱۷کلنو کم عمره ملي لوبډله د قرغیزستان پر وړاندې د لوبې ډګر ته ښکته شي.

د فوټبال فدراسیون نن یکشنبې د (حمل۱۶مه) پر خپلې فیسبوک پاڼې لیکلي،" ملي لوبډله د ازبکستان په پلازمینه تاشکند کې د سبانۍ لوبې لپاره تمرینات ترسره کوي".

د منځنۍ اسیا د فوټبال د ټولنې د معلومات له مخې په دې سیالیو کې د افغانستان سربیره د ازبکستان، قرغیزستان، ترکمنستان او تاجکستان د فوټبال له ۱۷کم عمره لوبډلو ګډون کړی دی.

دغې لوبې سبا د حمل په ۱۷مه پیلږي.

د طالبانو د حکومت د بهرنیو چارو وزارت نن یکشنبې د "افغانستان او منځنۍ اسیا د مشورتي خبرو اترو" کوربه دی.

د دې وزارت د اطلاعاتو او عامه اړیکو رییس حافظ ضیا احمدتکل پر خپلې ایکس پاڼې لیکي،" دغه ناسته د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي په مشرۍ د منځنۍ اسیا هېوادونو د استازو په ګډون پیل شوې ده".

د هغه په ټکو،" په ناسته کې د افغانستان د سیاسي، اقتصادي او امنیتي مسایلو سربیره په سیمه کې د سوداګریزو او ترانزیتي اړیکو پر پراختیا هم خبرې کیږي".

که څه هم د منځنۍ اسیا هېوادونه د طالبانو حکومت په رسیمت نه پیژنې خو نژدې اړیکې ورسره پالي.