سویلي کوریا نن وروسته له هغه پر شمالي کوریا انتقاد وکړ چې دوه مشکوک بالستیک توغندي یې د سمندر پر لور وتوغول.

سیول دا کار په داسې حال کې چې ټوله نړۍ د کرونا ویروس د مخنیوي لپاره هڅه کوي یو ناسم کار بللی دی.

د سویلي کوریا پوځي چارواکو نن د مارچ په ۲۹ مه، نېټه راپور ورکړ چې د لنډ واټن ویشتونکي توغندي د شمالي کوریا له سواحلو څخه توغول شوي او د ۳۰ کیلومترو په لوړوالي ۲۳۰ او د ۲۳۰ کیلومتره په واټن په سمندر کې غورځېدلي دي.

د جاپان دفاع وزارت وايي، ښکاري چې دا بالستیک توغندي وو، خو د جاپان په اوبو یا ځانګړي اقتصادي زون کې نه‌دي راپرېوتلي.

د دې میزایلونو توغول د پیونګ یانګ د هغو اقداماتو یو برخه ده چې له واشنګټن سره د بې نتیجې خبرو له پای ته رسېدو وروسته یې له څو اوونیو راهیسې پیل کړي دي.

سویلي کوریا په پیل کې د کرونا ویروس د سرایت له کبله سخت زیانمن شو خو داسې ښکاري چې د دې ناروغۍ د مخنیوي په برخه کې یې ښه پرمختګ کړی دی.

تر نن ورځې پورې په جنوبي کوریا کې نږدې ۱۰ زره کسان په (کوویډ ۱۹) اخته شوي او ۱۴۴ کسان د دې ناروغۍ له کبله مړه شوي دي.

د اروپايي شورا رئیس انتونیو کوستا ویلي چې د ملکي زیربناوو، په ځانګړي ډول د انرژۍ تاسیساتو په نخښه کول غیرقانوني او د منلو نه دي.

هغه په ایکسپاڼه کې لیکلي:

«د منځني ختیځ له پنځه اوونیزې جګړې وروسته، ښکاره ده چې یوازې ډیپلوماټیک حل کولای شي د دې بحران ریښې ختمې کړي.»

دا څرګندونې په داسې حال کې کېږي چې ډونالډ ټرمپ ایران ته ضرب‌الاجل ټاکلی چې هرمز بېرته پرانیزي، که نه د دغه هیواد برېښناکوټونه به له منځه یوسي.

ویل کېږي چې دا تنګی له څه باندې یوې میاشتې راهیسې د سپاه پاسداران له خوا تړل شوی دی.

کوستا له ایران وغوښتل چې بریدونه ودروي او د سمندري تګ راتګ ازادي بېرته تأمین کړي.

د جرمني د چاپېریال ادارې ویلي چې هغه لېوه چې تېره اوونۍ یې په هامبورګ کې یوه ښځه داړلې او ټپي کړې وه، بېرته طبیعت ته خوشې شوی دی.

دغه حیوان ته د څرک لګولو وسیله (ټریکر) لګول شوې او اوس تر څارنې لاندې دی.

چارواکو خبرداری ورکړی چې که بیا مېشتو سیمو ته نژدې شي، ژر به اقدام وشي.

دغه لېوه تېره اوونۍ په یوه سوداګریز مرکز کې پر یوې ۶۵ کلنې ښځې برید کړی و.

د ایران د سپاه پاسدران د اطلاعاتي سازمان مشر وژل شوی دی.

سپاه پاسدران نن دوشنبه ( د حمل ۱۷مه) اعلان کړی چې د دغو پوځي ځواکونو د اطلاعاتي سازمان مشر تورن جنرال سید مجید خادمي وژل شوی دی.

دوی به له دې چې د پيښې جزییات روښانه کړي ویلي چې خادمي شاوخوا نیمه پيړۍ د سپاه پاسدران انقلاب په اطلاعاتي او امنیتي څانګه کې فعالیت کړی دی.

خادمي تېر کال د ایران او اسراییل د ۱۲ ورځنۍ جګړې پر مهال په دغې څوکۍ وګمارل شو. دا وروسته تر دې چې هغه مهال د سپاه پاسدران د اطلاعاتي څانګې مشر محمد کاظمي ووژل شو.

رویټرز خبري اژانس د ایران او امریکا ترمنځ د داسې طرحې خبر ورکړی چې " اوربند" او " د هرموز تنګي خلاصول" یې دوه پړاونه دي.

رویټرز د یوې باخبره سرچینې په حواله ویلي چې متحده ایالتونو د شخړو د پای ته رسولو لپاره دغه طرحه ترلاسه کړې او کیدای شي چې له دوشنبې عملي شي او ورسره د هرموز تنګی خلاص شي.

د سرچینې په وینا، دغه طرحه پاکستان جوړه کړې او یکشنبه ماښام یې امریکا او ایران دواړو ته سپارلې ده.

پرون یکشنبه د لومړي ځل لپاره اکسیسوس ویبپاڼې د امریکایي، اسراییلي او سیمه ییزو سرچینو په حواله ولیکل چې متحده ایالتونه، ایران او سیمه ییز منځګړي د یوه ۴۵ ورځني احتمالي اوربند په ارزونه بوخت دي چې کولای شي شخړې ورسره پای ته ورسیږي.

بل لورته یوه ایراني چارواکي رویټرز ته ویلي چې دوی به د لنډمهالي اوربند په بدل کې د هرموز تنګی خلاص نه کړي.

پر ایران د اسراییلو او امریکا د بریدونو په دوام نن دوشنبه ( د حمل ۱۷مه) په تهران درانه هوایي بریدونه شوي دي.

د ازادې اروپا/ازادۍ راډیو ایراني څانګې راډیو فردا لیکلي چې یو برید په تهران کې پر شریف صنعتي پوهنتون شوی دی او د پوهنتون مشر ویلي چې د پوهنتون یو " علمي بنسټ" په نښه شوی دی.

تېره شپه هم پر تهران بریدونه شوي چې د لږ تر لږه ۶ ماشومانو وژل کېدل په کې تایید شوي دي.

بل لورته اسراییلي چارواکو تایید کړې چې پر شمالي ښار حیفا د ایران په توغندیز برید کې دوه تنه وژل شوي، دوه ورک دي او د یوه ماشوم په ګډون ۴ نور ټپیان شوي دي.

د راپورونو له مخې، ایران نن سهار پر اسراییل لږ تر لږه لس توغندي توغولي دي.

له دې سره همهاله د متحده عربي اماراتو د دفاع وزارت هم ویلي چې هوایي دفاع سیستم یې د ایران د توغندیو او ډرونونو د تعقیب په حال کې دی.

دغه وزارت ویلي، د هېواد په بیلابیلو برخو کې د چاودنو غږونه، د همدې تعقیبي عملیاتو له کبله دي.

کویټ هم نن دوشنبه ورته خبرونه خپاره کړي دي.

د امریکا ولسمشردونالډ ټرمپ وایي، متحده ایالاتو له ایران سره د جګړې په جریان کې په دغه هېواد کې د حکومت ضد معترضینو ته وسلې استولې دي.

فاکس نیوز شبکې د نوموړي له قوله راپورورکړی چې وایي دغه وسلې د کردانو له لارې لېږل شوې دي.

ډونالډ ټرمپ څرګنده کړه: "موږ معترضینو ته ډېرې وسلې ولېږلې. موږ دا د کردانو له لارې ولېږلې او زه فکر کوم چې کردانو دا وسلې له ځان سره ساتلي دي."

د امریکا ولسمشر، چې پرون یکشنبې د ورځې په پیل کې یې ایران ته ګواښ کړی و چې که د هرمز تنګی بند پاتې شي، نو د دې هېواد پر برېښناکوټو او پلونو به برید وکړي، په دې مرکه کې وویل چې دی باور لري چې د دوشنبې په ورځ له ایران سره یوې هوکړې ته د رسیدو "ښه چانس" شته.

هغه ټینګار وکړ: "زه فکر کوم چې سبا(دوشنبې) ښه چانس شته، هغوی همدا اوس په خبرو اترو بوخت دي."

ټرمپ زیاته کړه: "که هغوی ژر تر ژره هوکړه ونکړي، زه دا ارزوم چې هر څه ویجاړکړم او تېل په خپل واک کې واخلم."

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ایران ته خبرداری ورکړی که تر راروانې سه شنبې د هرمز تنګی پراننیزي نو د انرژۍ پر تاسیساتو او پلونو به يې بریدونه وکړي.

هغه نن یکشنبې پر خپلې ټولنیزې پاڼې ټروټ کې لیکي،" د سه شنبې ورځ به د انرژۍ د تاسیساتو او پلونو د ویجاړۍ ورځ وي، داسې یو څه چې هیڅ کله يې مثال نه وو".

هغه وړاندې ایراني چارواکو ته ګواښ وکړ او وویل،"ای لیونیانو د هرمز تنګی خلاص کړئ کنه دوزخ درباندې جوړوو".

ولسمشر ټرمپ وړاندې لیکي، د اېف ۱۵جنګي الوتکې ژغورل شوی پیلوټ "سخت ټپي" دی.

ټرمپ نن سهار د دغه راپرځیدلې الوتکې د دویم پیلوټ د ژغورل خبر تایید کړی و.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ په ایران کې د راپرځیدلې ایف ۱۵جنګي الوتکې د دویمې عملې د ژغورلو خبر تایید کړ.

هغه نن یکشنبې پر خپل سوشل اکونټ ټروټ کې لیکي،" امریکايي ځواکونو په تیرو څو ساعتونو کې د امریکا د پوځ په تاریخ کې د پلټنې تر ټولو زړور عملیات د دغه پیلوټ د موندلو او ژغورلو لپاره ترسره کړل".

د هغه په ټکو،" دغه زوړ جنګیالی د ایران په خطرناکو غرونو کې د دښمن لومړۍ کرښې ته نژدې و او موږ دښمنان شیبه په شیبه ورته نژدې کیدل، هغه تر څارنې لاندې و خو هیڅ کله یوازې نه وه، ځکه زموږ پوځ د هغه موقعیت څاره او په دقیقه توګه يې د ژغورلو پلان جوړ کړ".

له دې مخکې رویتز خبري اژانس د دوو امریکايي چارواکو په حواله راپور ورکړی و چې د اېف ۱۵جنګي الوتکې دویم پیلوټ په ایران کې ژغورل شوی دی.

د امریکا اېف ۱۵ جنګي الوتکه وړمه ورځ د ایران د تور غره په کهګیلویه سیمه کې سقوط شوې وه.

ایران ویلي و چې دغه جنګي الوتکه يې راپرځولې ده.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وايي،"که ایران تر راتلونکو ۴۸ساعتونو جوړجاړي ته غاړه کېنیږدي او د هرمز تنګۍ خلاص نه کړي دوزخ به پرې جوړ کړو".

هغه دا څرګندونې د شنبې په ورځ پر خپل سوشل اکونټ ټروټ کې لیکي.

د هغه په ټکو،"په یاد مو دي چې ایران ته مو لس ورځنۍ فرصت ورکړ و څو جوړجاړی وکړي یا هرمز تنګۍ پرانیږي، وخت پای ته په رسیدو دی، ۴۸ساعتونه پاتې دي څو پر دوی دوزخ جوړ کړو".

ولسمشر ټرمپ د حمل میاشتې په شپږمه نیټه ویلي و،" د اسلامي جمهوریت په غوښتنه پر ایراني ځواکونو برید تر لسو ورځو ځنډو".

هغه ویلي و،"د اپریل تر شپږمې به برید نه کیږي".

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ په وروستیو کې ایران ته سخت خبرداری ورکړی او ویلي دي،" که ایران جوړجاړی ونه کړي نو حجر وخت به ور وګرځي".

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت وايي، د قاسم سلیماني خورزه او د خور لمسۍ يې نیول شوي دي.

دغه وزارت د شنبې په ورځ په یو بیان کې وویل،"اوسمهال حمیده سلیماني افشار او د هغې لور د امریکا د کډوالۍ او ګمرکي ادارې په توقف کې دي".

په بیان کې حمیده د ایران د "ترهګر رژیم" له سرسختو پلویانو څخه بلل شوې ده.

د بیان په ټکو،"حمیدې پر خپلو ټولنیزو رسنیو داسې مطالب خپاره کړي چې د ایران د رژیم په پلوۍ وو".

دغه وزارت حمیده د ایران حکومت ته په "تبلغ" تورنه کړې ده.

د قاسم سلیماني خورزه وروسته له هغې نیول کیږي چې د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو په امریکا کې د حمیدې او د هغې د لور د میشتیدو اسناد "ګرین کارډونه" لغوه اعلان کړل.

قاسم سلیماني د ایران د قدس ځواکونو پخوانی قومندان و چې په عراق کې د امریکا په برید کې ووژل شو.

د بهرنیو چاور وزارت په بیان کې وړاندې راغلي، د حمیدې او د هغې د لور د اسناد د لغوه کیدو سربیره، امریکا ته د هغې د خاوند په داخلیدو هم بندیز لګول شوی دی.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د بیان له مخې، مارکو روبیو د روانې میاشتې لومړیو کې د ایران د ملي امنیت عالي شورا د مخکیني مشر علي لاریجاني د لور فاطمې اردشېر لاریجاني او د هغې د خاوند سید کلانتر معتمدي د اوسېدو اسناد هم لغوه کړي وو.