ترکیه وايي، ښايي پناه غوښتونکي په راتلونکو ورځو کې د یونان او اروپايي اتحادیې خوا ته د تګ هڅې زیاتې کړي.

د ترکیې د کورنیو چارو وزیر سلیمان سویلو پرون شنبه وویل، اوس لا وختي دی خو د سوریې د امنیتي حالاتو د لا خرابېدو په صورت کې به د اروپايي هېوادونو لور ته د پناه غوښتونکو سېل مات شي.

د سویلو په وینا، تر یو لکو ۴۱ زره زیات پناه غوښتونکي له ترکیې څخه یونان ته اوښتي دي.

خو خبریالان او متخصصان وايي چې ترکیه له خپلې خاورې یونان ته د تللو پناه غوښتونکو په شمېر کې له مبالغې کار اخلي.

یونان هم ټینګار کوي چې له ترکیې څخه به ورتلونکي پناه غوښتونکي پرې نږدي.

انقرې پر يونان تور لګولى چې پر سرحد يې د پناه غوښتونکو په وړاندې له ځواک څخه کار اخيستى دى.

خو د يونان رسنيو بيا راپور ورکړى چې د ترکيې سرتېري پناه غوښتونکي په زور او فشار سره د سرحد خوا ته پورې وهي.

د ترکيې ولسمشر رجب طيب اردوغان غوښتنه کړې، چې اروپا دې په سوريه کې د انقرې د هڅو ملاتړ وکړي او د پناه غوښتونکو د بحران په تړاو دې ترکيې ته نوره مالي مرسته هم ورکړي.

ترکيې يوه اوونۍ مخکې په خپل قلمرو او يونان ته څېرمه په خپلو سرحدونو کې د پناه غوښتونکو مخه پرانيستله.

انقره وايي د سوريې په ادليب ولايت کې د جګړې له عمده ساحې د نورو پناه غوښتونکو جوپه نه شي سمبالولاى.

د ترکيې ولسمشر رجب طيب اردوغان د زرګونو پناه غوښتونکو په وړاندې د لارو د پرانيستلو موضوع توجيه کړه او پر اروپايي ټولنې يې تور ولګاوه چې د سوريې ٤ میليونه کډوالو ته د پناه ورکولو په خاطر ترکيې ته ٦ مليارده يورو نه ورکوي.

اردوغان ويلي ترکيې تر ٤٠ مليارده يورو ډېرې پيسې لګولي، خو بروکسل هغه ٦ مليارده يورو چې ژمنه يې کړې وه، ترکيې ته نه دي ورکړي.

د بلغاريا صدراعظم بوى-کو بوريسوف چې هېواد يې له ترکيې سره سرحد لري، په دې لانجه کې د انقرې ملاتړ کړى او ويلي يې دي، اروپايي ټولنې ترکيې ته د دغو پيسو د ورکړې په پلوي رايه ورکړې وه، خو نه پوهېږو دوى ولې دا پيسې نه دي ورکړي؟

اروپايي کمېسيون بيا ټينګار کړى، چې دوى دا پيسې په مستقيم ډول د ترکيې دولت ته نه، بلکې په پوره ډول مرستندويو سازمانونو ته ورکړي.

د ترکيې او جرمني رسنيو راپور ورکړى چې د ترکيې ولسمشر رجب طيب اردوغان به پر دې موضوع د اروپايي ټولنې له چارواکو سره د بحث لپاره سبا دوشنبه بروکسل ته سفر وکړي.

په امریکا کې د قانون د تنفیذ چارواکي وايي، هغه سړی يې په ډزو وژلی چې غوښتل يې د ولسمشر ډونالډ ټرمپ مارالاګو استوګنځای ته په غیرقانوني توګه ننوزي.

رویترز خبري اژانس د سرچینو په حواله ویلي،"دغه کس استین تاکر مارتین نومیږي او ۲۱کلن دی".

د رویترز په ټکو، تاکر چې د شمالي کارولینا څخه دی، د یکشنبې په غرمه يې غوښتل د فلوراید ایالت په پالم بیج کې د ولسمشر ټرمپ استګنځای ته داخل شي.

هغه مهال ټرمپ په واشنګټن کې و.

تراوسه د برید انګیزه معلومه نه ده او د پېښه په اړه څیړنې روانې دي.

له دې وړاندې په ۲۰۲۴کال کې دوه ځلې پر ولسمشر ټرمپ د ورته بریدونو هڅه شوې وه.

د کرکټ په روان نړیوال شل اووریز جام کې نن دوشنبې زیمبابوه او ویسټ انډیز لوبډلې سیالۍ لري.

دغه لوبه د کابل په وخت د ماښام ۶ بجې پیلږي.

په دغه نړیوال شل اووریز جام کې پرون یکشنبې انګلستان د ۵۱منډو په توپیر سریلانکا او سویلي افریقا۷۶منډو په توپیر هند ته ماتې ورکړه.

هند او سریلانکا د سږکال د شل اووریز نړیوال جام کوربه هېوادونه دي.

پر اوکراین د روسیې په تازه هوایي برید کې یو تن وژل شوی او د یوه ماشوم په ګډون ۸ تنه ټپان شوي دي.

د اوکراین ولسمشر ولودمیر زلنسکي نن یکشنبه ( د کب ۳مه) ویلي، پر کیف د دغه برید اصلي هدف د انرژۍ تاسیسات وو.

هغه ویلي چې تیره شپه روسیې پر اوکراین ۳ سوه ډرون وسلې او ۵۰ توغندي توغولي دي.

زلنسي ویلي، مسکو دا مهال د ډيپلوماسۍ پر ځای پر جګړې ډېره پانګونه کوي.

د امریکا په نوښت په اوکراین کې د روسیې د جګړې پای ته رسیدو ته هڅې ګړندۍ شوي، خو تراوسه یې عملي پایله نه ده ورکړې.

سربیا او سویډن له خپلو اتباعو غوښتي چې له ایرانه ووځي.

د سربیا د بهرنیو چارو وزارت په یوه بیان کې د شنبې په ورځ ویلي: "د امنیتي وضعیت د خرابیدو له امله، د سربیا جمهوریت اتباعو ته توصیه کېږي چې ایران ته سفر ونه کړي. ټولو هغو کسانو ته چې په ایران کې دي هم سپارښتنه کیږي چې ژر تر ژره له هغه هیواده ووځي."

سربیا مخکې هم له خپلو اتباعو څخه د جنوري په نیمایي کې له ایرانه د وتلو غوښتنه کړې وه.

په جلا توګه، د سویډن د بهرنیو چارو وزیرې ماریا مالمو سټرنګارډ په ایکس پاڼه لیکلي چې "موږ په ایران کې د سویډني اتباعو څخه په کلکه غوښتنه کوو چې له هغه هیواده را ووځي."

یوه ورځ وړاندې، د جرمني د بهرنیو چارو وزارت هم یو ځل بیا له ټولو جرمني اتباعو څخه وغوښتل چې د امریکا د احتمالي برید د خطر له امله له ایران څخه را ووځي. په ایران کې د راجستر شویو جرمني اتباعو شمیر په سلګونو کې دی.

ایران د جمعې په ورځ وویل هیله لري په چټکۍ سره د تهران د اټومي پروګرام په اړه له متحده ایالاتو سره یو تړون ته ورسیږي.

خو د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي که خبرې ناکامې شي، نو د یوه محدود پوځي برید په اړه غور کوي.

د کرکټ د نړیوال جام په اتو غوره پړاو کې د پاکستان او نیوزیلنډ لوبه د باران په سبب ونه شوه.

دغو دواړو لوبډلو ته یو یو امتیاز ورکړل شو.

یکشنبه به د نړیوال جام په لوبو کې لومړی سریلانکا له نیوزیلنډ او بیا به ماښام مهال هند له جنوبي افریقا سره مخ شي.

د کرکټ د نړیوال جام په اتو غوره پړاو کې د هند، جنوبي افریقا، ویست اندیز او زمبابوې ټیمونه په اول ګروپ کې دي.

د نیوزیلنډ، پاکستان، انګلستان او سریلانکا ټیمونه په دویم ګروپ کې دي.

دا وار په ګروپي دور کې د افغانستان او اسټرالیا په څېر ځینې لوبډلې چې مخکې ښې ځلېدلې وې حذف شوې.

ډونالډ ټرمپ وروسته له هغه چې د امریکا د متحد ایالتونو سترې محکمې د هغه د مخکنیو تعرفو یوه برخه غیرقانوني اعلان کړه؛ نوي اجرایي فرمانونه صادر کړل.

د دې فرمانونو له مخې د امریکا د تجارتي شریکانو پر ټولو وارداتو د یو سل او پنځوس ورځو لپاره لس فیصده تعرفه وضعه شوه.

د امریکا سترې محکمې د جمعې په ورځ په شپږو موافقو او دریو مخالفو راییو سره د ولسمشر ټرمپ هغه تعرفې رد کړې چې د بیړنیو حالاتو د قانون پر بنسټ لګول شوې دي. سترې محکمې وویل چې ولسمشر دا واک نه لرې چې د امریکا پر تجارتي شریکانو تعرفې ولګوي.

د سترې محکمې د رییس جان رابرټس په بیان کې د همدې تعرفو په اړه راغلې دي چې د امریکا په اساسي قانون کې دا واک کانګرس ته ورکړل شوی دی.

ښاغلي ټرمپ وويل، له نورو لارو او قوانينو به د تعرفو د عملي کولو لپاره کار واخلي او زياته یې کړه چې د هغه سياست پلي کولو ته به دوام ورکړی چې د امریکا د اقتصاد لپاره ګټور دی.

ولسمشر ټرمپ بیا د سترې محکمې دا پریکړه وغندله، هغه یې له شرمه ډکه وبلله او ویې ویل چې هغه تعرفې به په خپل ځای پاتې شي چې د ملي بیړنیو قوانینو تر چتر لاندې نه دي.

د امریکا د متحد ایالتونو ولسمشر وویل، د دې ارزونه کوي چې پر ایران محدود پوځي عملیات ترسره کړي.

له ډونالډ ټرمپ څخه چې کله د جمعې په ورځ په سپینه ماڼۍ کې د خبرې غونډې پرمهال پوښتنه وشوه چې دا محدود عملیات پر ایران د فشار لپاره ترسره کوئ چې یوې موافقې ته غاړه کیږدي؟

ښاغلي ټرمپ په ځواب کې وویل چې داسې ویلی شم چې دا موضوع تر غور لاندې ده.

د امریکا ولسمشر تر دې مخکې د پنجشنبې په ورځ ویلي و چې په راتلونکو لس-پنځلس ورځو کې به څرګنده شي چې د ایران په اړه څه پریکړه کوي.

د کرکټ د شل اورونو د نړیوالې اتلولۍ دوهم پړاو لوبې سر له جمعې پيلیږي.

د دې نړیوال جام له دوهم ګروپه، لومړۍ لوبه د نیوزیلنډ او پاکستان تر منځ ده.

دا نړیوال جام د فبروري په اوومه د سریلانکا او هند په ګډ کوربتوب پيل شو او د نړۍ شل لوبډلو برخه پکې واخیسته چې د دوهم پړاو لوبې د اتو مخکښو لوبډلو ترمنځ په دوو ګروپونو کې ترسره کیږي.

افغان لوبډله ونه توانیده چې له لومړي پړاو څخه دوهم ته لاره وکړي.

ټاکل شوې ده چې د دې نړیوالې اتلولۍ پایلوبه د مارچ په اتمه د هند په حیدراباد کې ترسره شي.

د امریکا ولسمشر، ډونالډ ترمپ د پنجشنبې په ورځ (د سلواغې ۳۰مه) وویل چې متحد ایالتونه باید له ایران سره یوې معنادارې هوکړې ته ورسېږي.

هغه زیاته کړه چې په راتلونکو ۱۰ تر ۱۵ ورځو کې به څرګنده شي چې د ایران په اړه څه پرېکړه کوي.

هم‌مهاله، په ملګرو ملتونو کې د ایران استازي د واشنګټن د ګواښونو په غبرګون کې خبرداری ورکړ چې که پوځي برید وشي، په سیمه کې د امریکا اډې او شتمنۍ به د تهران لپاره «مشروع هدفونه» وي.

ټرمپ د «غزې د سولې پلاوي» په لومړنۍ غونډه کې د وینا پر مهال وویل چې له ایران سره یوې معنادارې هوکړې ته رسېدل اسانه نه دي، خو ټینګار یې وکړ چې امریکا باید دې هوکړې ته ورسېږي، که نه نو «بدې پېښې به رامنځته شي».

هغه خبرداری ورکړ چې که هوکړه و نه شي، واشنګټن «ښايي اړ شي یو ګام نور هم مخکې ولاړ شي» او زیاته یې کړه چې ښايي په راتلونکو لسو ورځو کې پایله روښانه شي.

یو ترک خبریال چې له دویچه‌وله سره همکاري کوي، د «ناسمو خبرونو خپرولو» او «د ولسمشر د سپکاوي» په تور نیول شوی دی.

د ترکیې څارنوالۍ ویلي چې علیجان اولوداغ د پنجشنبې په ورځ په انقره کې په خواله رسنیو کې د خپلو لیکنو له امله ونیول شو.

د هغه وکیل ویلي چې دا نیونه د هغه له هغو راپورونو سره تړاو لري چې په داعش پورې د تړلو وګړو د بېرته ستنولو په اړه یې چمتو کړي وو. د دویچه‌وله د راپور له مخې، دا تورونه په ایکسپاڼه (پخوانی ټویټر) کې له یوې پخوانۍ لیکنې سره تړاو لري چې پکې د ترکیې پر حکومت نیوکه شوې وه.

پولیس هغه په خپل کور کې نیولی او شخصي وسایل یې هم ضبط کړي دي. ټاکل شوې ده چې هغه نن محکمې ته حاضر شي.

د «بې سرحده خبریالانو» ټولنې او د دویچه‌وله مشر دا نیونه غندلې او د نوموړي خبریال د سمدستي خوشې کېدو غوښتنه یې کړې ده.