د امریکا متحده ایالاتو ولسمشر ډونالد ټرمپ ویلي چې د دفاع وزارت، پنټاګون د پالېسۍ د برخې لوړ رتبه چارواکی، جان روډ تر دوو کلونو وروسته له خپلې دندې لیرې شوی دی.

د امریکا په سنا کې د جمهور رئیس ډونالد ټرمپ د استیضاح تر بحث وروسته د ټرمپ د حکومت د لوړ رتبه چارواکو د لیرې کېدو لړۍ روانه ده.

د امریکا ولسمشر پرون د فبرورۍ په ۲۰مه، پر ټویټر له جان راده مننه وکړه چې امریکا ته‌یې ښه خدمت وکړ.

خو بلومبرګ خبري اژانس د پټو سرچینو په حواله ویلي چې جان روډ دا باور بایللی و چې د جمهور رئيس اجنډا سمه پر مخ بيولائ شي او له دې امله تر فشار لاندې و چې استعفا وکړي.

جان روډ په ۲۰۱۸ میلادي کال کې د امریکا د دفاع وزارت د پالېسۍ مرستیال ټاکل شوی و.

هغه د مې په میاشت کې کانګرس ته اشاره ورکړه چې ۲۵۰ میلیونه ډالر له اوکراین سره د پوځي مرستو لپاره بېلولائ شي.

دا مرستې باید اوکراین ته د دې لپاره چې په ختیځ کې د روسي پلوه بېلتون غوښتونکو پر ضد مبارزه وکړي، ورکړل شوې وی، خو وروسته د سپینې ماڼۍ په حکم له اوکراین سره دا مرسته وځنډېډه او د جمهور رئيس ډونالد ټرمپ د استیضاح د بحث د پیل یو اساسي دلیل همدا ټکی و.

د ترکیې رسنیو راپور ورکړی چې په استانبول کې د هغې ودانۍ ترڅنګ، چې د اسراییل قونسلګري پکې موقعیت لري، د ډزو په پېښه کې درې تنه وژل شوي او دوه پولیس ټپیان شوي دي.

د دې پېښې خپرې شوې ویډیوګانې ښيي چې د ډزو له پیل سره سم ګڼ شمېر پولیس سیمې ته رسېدلي دي.

ځینو سرچینو رسنیو ته ویلي چې دا مهال په ترکیه کې هېڅ اسراییلي ډیپلومات نه شته.

په ویډیويي تصویرونو کې لیدل کېږي چې پولیس د ډزو د غږ له اورېدو سره سم خپلې وسلې راباسي او پناه اخلي. همداراز په یوه صحنه کې یو کس لیدل کېږي چې په وینو لړلی پر ځمکه پروت دی.

د سعودي عربستان رسنيو د سې‌شنبې په ورځ د دغه هېواد د دفاع وزارت له قوله راپور ورکړی، چې د هوايي دفاع سیستمونو یې د هېواد په ختیځو سیمو کې ۱۱ بالستیک توغندي شنډ او له منځه وړي دي، او د ځینو توغندیو پاتې شوني د انرژۍ تاسیساتو ته نژدې لوېدلي دي.

د دفاع وزارت ویاند ویلي، چې په لومړي سر کې څلور توغندي شنډ شول، او وروسته اووه نور بالستیک توغندي هم، چې همدې سیمې ته توغول شوي وو، له منځه یوړل شول.

چارواکو ویلي چې د احتمالي زیانونو ارزونه روانه ده.

په همدې حال کې، په خواله رسنیو کې د الجبیل په صنعتي سیمه کې د اور لګېدو تصویرونه خپاره شوي دي.

د فرانسې خبري اژانس هم د سعودي د سرچینو په قول ویلي چې د دغه هېواد پر پېټروکیمي (کیمیاوي صنعت) تاسیساتو باندې برید شوی دی.

د الجبیل سیمه د انرژۍ او پېټروکیمي مهم تاسیسات لري.

د تېلو بیې نن (سې شنبې) وروسته له هغه چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ، ایران ته ګواښونه وکړل، یو وار بیا لوړې شوې.

ټرمپ ایران ته خبرداری ورکړی چې که تر ټاکلي ضرب‌الاجل پورې هرمز تنګی نه پرانیزي، نو د دې هېواد ملکي تاسیسات به په نخښه شي.

په مقابل کې، تهران ګواښ کړی چې که دا کار وشي، نو د خلیج په سیمه کې به د انرژۍ تاسیسات په نخښه کړي.

د اتومي انرژۍ د نړیوالې ادارې عمومي رئیس رافائل ګروسي، د دوشنبې په ورځ په ایکسپاڼه کې په یوه پیغام کې د بوشهر اتومي بټۍ (د ایران په جنوب کې) پر شاوخوا سیمو باندې د بریدونو د سمدستي درولو غوښتنه وکړه.

د ښاغلي ګروسي په وینا، پر دې اتومي بټۍ یا د هغې پر شاوخوا سیمو برید «د اتومي خوندیتوب لپاره یو ډېر ریښتینی خطر دی او باید سمدستي ودرول شي».

د راپور له مخې، د متحدم ایالتونو او اسرائیل له خوا پر ایران د ګډو بریدونو له پیل څخه چې تر اوسه شاوخوا ۴۰ ورځې تېرې شوې، د بوشهر د ۱۰۰۰ میګاواټه اتومي بټۍ څلور ځله په نښه شوې ده. وروستی برید د تېرې شنبې په ورځ شوی و.

رافائل ګروسي زیاته کړه چې په دغو بریدونو کې په یوه پېښه کې بم یوازې ۷۵ متره لرې له بټۍ ولګېد. هغه خبرداری ورکړ چې پر دې ځای برید «یوه جدي راډیولوژیکي پېښه رامنځته کولی شي، چې د ایران دننه او له دې هېواد بهر د خلکو او چاپېریال لپاره به زیانمنې پایلې ولري».

د اروپايي شورا رئیس انتونیو کوستا ویلي چې د ملکي زیربناوو، په ځانګړي ډول د انرژۍ تاسیساتو په نخښه کول غیرقانوني او د منلو نه دي.

هغه په ایکسپاڼه کې لیکلي:

«د منځني ختیځ له پنځه اوونیزې جګړې وروسته، ښکاره ده چې یوازې ډیپلوماټیک حل کولای شي د دې بحران ریښې ختمې کړي.»

دا څرګندونې په داسې حال کې کېږي چې ډونالډ ټرمپ ایران ته ضرب‌الاجل ټاکلی چې هرمز بېرته پرانیزي، که نه د دغه هیواد برېښناکوټونه به له منځه یوسي.

ویل کېږي چې دا تنګی له څه باندې یوې میاشتې راهیسې د سپاه پاسداران له خوا تړل شوی دی.

کوستا له ایران وغوښتل چې بریدونه ودروي او د سمندري تګ راتګ ازادي بېرته تأمین کړي.

د جرمني د چاپېریال ادارې ویلي چې هغه لېوه چې تېره اوونۍ یې په هامبورګ کې یوه ښځه داړلې او ټپي کړې وه، بېرته طبیعت ته خوشې شوی دی.

دغه حیوان ته د څرک لګولو وسیله (ټریکر) لګول شوې او اوس تر څارنې لاندې دی.

چارواکو خبرداری ورکړی چې که بیا مېشتو سیمو ته نژدې شي، ژر به اقدام وشي.

دغه لېوه تېره اوونۍ په یوه سوداګریز مرکز کې پر یوې ۶۵ کلنې ښځې برید کړی و.

د ایران د سپاه پاسدران د اطلاعاتي سازمان مشر وژل شوی دی.

سپاه پاسدران نن دوشنبه ( د حمل ۱۷مه) اعلان کړی چې د دغو پوځي ځواکونو د اطلاعاتي سازمان مشر تورن جنرال سید مجید خادمي وژل شوی دی.

دوی به له دې چې د پيښې جزییات روښانه کړي ویلي چې خادمي شاوخوا نیمه پيړۍ د سپاه پاسدران انقلاب په اطلاعاتي او امنیتي څانګه کې فعالیت کړی دی.

خادمي تېر کال د ایران او اسراییل د ۱۲ ورځنۍ جګړې پر مهال په دغې څوکۍ وګمارل شو. دا وروسته تر دې چې هغه مهال د سپاه پاسدران د اطلاعاتي څانګې مشر محمد کاظمي ووژل شو.

رویټرز خبري اژانس د ایران او امریکا ترمنځ د داسې طرحې خبر ورکړی چې " اوربند" او " د هرموز تنګي خلاصول" یې دوه پړاونه دي.

رویټرز د یوې باخبره سرچینې په حواله ویلي چې متحده ایالتونو د شخړو د پای ته رسولو لپاره دغه طرحه ترلاسه کړې او کیدای شي چې له دوشنبې عملي شي او ورسره د هرموز تنګی خلاص شي.

د سرچینې په وینا، دغه طرحه پاکستان جوړه کړې او یکشنبه ماښام یې امریکا او ایران دواړو ته سپارلې ده.

پرون یکشنبه د لومړي ځل لپاره اکسیسوس ویبپاڼې د امریکایي، اسراییلي او سیمه ییزو سرچینو په حواله ولیکل چې متحده ایالتونه، ایران او سیمه ییز منځګړي د یوه ۴۵ ورځني احتمالي اوربند په ارزونه بوخت دي چې کولای شي شخړې ورسره پای ته ورسیږي.

بل لورته یوه ایراني چارواکي رویټرز ته ویلي چې دوی به د لنډمهالي اوربند په بدل کې د هرموز تنګی خلاص نه کړي.

پر ایران د اسراییلو او امریکا د بریدونو په دوام نن دوشنبه ( د حمل ۱۷مه) په تهران درانه هوایي بریدونه شوي دي.

د ازادې اروپا/ازادۍ راډیو ایراني څانګې راډیو فردا لیکلي چې یو برید په تهران کې پر شریف صنعتي پوهنتون شوی دی او د پوهنتون مشر ویلي چې د پوهنتون یو " علمي بنسټ" په نښه شوی دی.

تېره شپه هم پر تهران بریدونه شوي چې د لږ تر لږه ۶ ماشومانو وژل کېدل په کې تایید شوي دي.

بل لورته اسراییلي چارواکو تایید کړې چې پر شمالي ښار حیفا د ایران په توغندیز برید کې دوه تنه وژل شوي، دوه ورک دي او د یوه ماشوم په ګډون ۴ نور ټپیان شوي دي.

د راپورونو له مخې، ایران نن سهار پر اسراییل لږ تر لږه لس توغندي توغولي دي.

له دې سره همهاله د متحده عربي اماراتو د دفاع وزارت هم ویلي چې هوایي دفاع سیستم یې د ایران د توغندیو او ډرونونو د تعقیب په حال کې دی.

دغه وزارت ویلي، د هېواد په بیلابیلو برخو کې د چاودنو غږونه، د همدې تعقیبي عملیاتو له کبله دي.

کویټ هم نن دوشنبه ورته خبرونه خپاره کړي دي.

د امریکا ولسمشردونالډ ټرمپ وایي، متحده ایالاتو له ایران سره د جګړې په جریان کې په دغه هېواد کې د حکومت ضد معترضینو ته وسلې استولې دي.

فاکس نیوز شبکې د نوموړي له قوله راپورورکړی چې وایي دغه وسلې د کردانو له لارې لېږل شوې دي.

ډونالډ ټرمپ څرګنده کړه: "موږ معترضینو ته ډېرې وسلې ولېږلې. موږ دا د کردانو له لارې ولېږلې او زه فکر کوم چې کردانو دا وسلې له ځان سره ساتلي دي."

د امریکا ولسمشر، چې پرون یکشنبې د ورځې په پیل کې یې ایران ته ګواښ کړی و چې که د هرمز تنګی بند پاتې شي، نو د دې هېواد پر برېښناکوټو او پلونو به برید وکړي، په دې مرکه کې وویل چې دی باور لري چې د دوشنبې په ورځ له ایران سره یوې هوکړې ته د رسیدو "ښه چانس" شته.

هغه ټینګار وکړ: "زه فکر کوم چې سبا(دوشنبې) ښه چانس شته، هغوی همدا اوس په خبرو اترو بوخت دي."

ټرمپ زیاته کړه: "که هغوی ژر تر ژره هوکړه ونکړي، زه دا ارزوم چې هر څه ویجاړکړم او تېل په خپل واک کې واخلم."