د فوټبال نړيوال فډراسيون (فيفا) د افغانستان د فوټبال فډراسيون پخوانى مرستيال محمد حنيف صديقي رستم د پنځو کلونو لپاره د سپورټ له اړوندو فعاليتونو منع کړ.

فيفا په عين حال کې ښاغلى رستم د لس زره ډالرو په ارزښت نقدي جريمه هم کړ.

فيفا پرون سې شنبه ويلي، د افغانستان د فوټبال فډراسيون د پخواني رئيس کرام الدين کريم مرستيال محمد حنيف صديقي رستم د فوټبال د ښځينه لوبغاړو د جنسي ځورونې په تړاو د فيفا له اخلاقي معيارونو په سرغړونې مجرم ګڼل شوى دى.

کرام الدين کريم په تېره جون مياشت کې د څو ښځينه فوټبالرانو د جنسي ځورونې په تور په ټول ژوند کېد فوټبال له اړوندو ټولو فعاليتونو منع کړاى شو.

هغه يو مليون ډالره جريمه شوى هم دى.

فيفا ويلي، د کرام الدين کريم مرستيال محمد حنيف صديقي رستم د دغو جنسي ځورونو مخه نه ده نيولې او چوپه خوله پاتې شوى دى.

د افغانستان د فوټبال د ښځينه ټيم لږ تر لږه پنځو لوبغاړو کرام الدين کريم له ٢٠١٣ څخه تر ٢٠١٨میلادي کاله پورې په جنسي ځورونه تورن کړى دى.

که څه هم افغان چارواکو د ښاغلي کريم د نيولو امر صادر کړى، خو د هغه د ځايځايګي په اړه معلومات نه شته.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ خبرداری ورکړی چې که ایران ژر تر ژره د هرمز تنګی بېرته خلاص نکړي، له سختو پوځي بریدونو سره به مخامخ شي.

ټرمپ له فاکس نیوز ټلوېزیون سره په مرکه کې وویل، که ایران له نوې احتمالي هوکړې څخه بیا پر شا شي، "ډېر سخت ګوزار" به وویني. هغه زیاته کړه چې ایران باید هېڅکله اټومي وسلې ترلاسه نه کړي.

له دې مخکې د اکسیوس ویب ‌پاڼې د سیمه ‌ییزو او امریکایي سرچینو په حواله راپور ورکړ چې د ایران او عمان ترمنځ د هرمز تنګي د بېرته پرانیستلو لپاره د ۶۰ ورځنۍ موافقې د وروستي کېدو احتمال شته او واشنګټن هیله لري چې دغه موافقه د چهارشنبې په ورځ اعلان کړي.

تر دې وړاندې د امریکا د خزانې وزیر هم ویلي وو چې امکان لري تر چهارشنبې پورې د هرمز تنګي د بېرته پرانیستلو او د وضعیت د بیرته عادي کېدو په هدف یوه هوکړه وشي.

د هرمز تنګی د نړۍ د تېلو د لېږد یوه مهمه سمندري لار ده چې له شخړو مخکې د نړۍ شل سلنه تیل له همدې لارې تیریدیل.

یو ۲۶ کلن افغان سوک‌ وهونکی چې په یونان کې یې پناه اخیستې، نن چهارشنبې د یوې سکاټلنډۍ مرستندویه کارکونکې الیزابت جین راس د وژنې په تور محکمې ته وړاندې کېږي.

د یونان پولیس وايي، د ۳۸ کلنې راس مړی د جولای په ۱۸مه په اتن ښار کې په یوه بکس کې وموندل شو. نوموړې د جولای له ۱۵مې راهیسې ورکه وه.

پولیس وايي، تورن د وژنې تورونه رد کړي او ادعا کوي چې مړی یې په یوه اپارتمان کې موندلی، خو د وېرې له امله یې په بکس کې ایښی او د پټولو هڅه یې کړې ده.

یوشمیر رسنیو تورن کس شریف احمدزی ښودلې او ویلي یې دي چې هغه چې په افغانستان کې زیږیدلی، په ځوانۍ کې یونان ته تللی او هلته میشت شوی دی.

چارواکي وايي، تورن د راس له مړینې وروسته د هغې بانکي کارت د پیسو ایستلو لپاره کارولی او ښايي د هغې له ټیلیفون څخه یې داسې پیغامونه هم استولي وي چې ګواکې نوموړې لا ژوندۍ ده.

د پولیسو په وینا، د قضیې څېړنې روانې دي او د تورونو بڼه کېدای شي د پلټنو له پرمختګ سره بدله شي.

د افغانستان او ایرلنډ د کرکټ ملي لوبډلو ترمنځ د پنځو یو ورځنیو سیالیو لړۍ نن چهارشنبه د اګسټ «په ۵مه» په ایرلنډ کې پیلېږي.

د افغانستان کرکټ بورډ ویلي چې د ملي لوبډلې لوبغاړو د دوشنبې په ورځ له ایرلنډ سره د سیالیو لپاره خپل تمرینات ترسره کړي دي.

د دواړو لوبډلو ترمنځ لومړنۍ لوبه به د افغانستان پر وخت د ماسپښین په ۲:۱۵ بجو د ایرلنډ د «بریډي» کرکټ لوبغالي کې ترسره شي.

ټاکل شوې ده چې د دغو سیالیو لړۍ د اګسټ تر ۱۴مې نېټې پورې دوام وکړي.

دا په داسې حال کې ده چې د افغانستان د بشري حقونو لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي، ریچارډ بنېټ، د یکشنبې په ورځ ویلي و چې د ایرلنډ کرکټ بورډ دا فرصت لري چې د جنسیتي برابرۍ ملاتړ په عمل کې ښکاره کړي او په جلاوطنۍ کې د افغانستان د ښځو د کرکټ ملي لوبډلې ته د لوبې بلنه ورکړي.

د ایرلنډ کرکټ بورډ د شنبې په ورځ اعلان وکړ چې د احتمالي اعتراضونو د اټکل له امله‌یې د افغانستان پر وړاندې د یو ورځنیو سیالیو لپاره مناسب امنیتي تدابیر نیولي او له پولیسو او نورو اړوندو ادارو سره همغږي کوي، ترڅو ډاډ ترلاسه شي چې ټولې پنځه سیالۍ په خوندي ډول ترسره شي.

د دغو سیالیو کوربه‌توب په افغانستان کې د طالبانو تر واکمنۍ لاندې د ښځو پر حقونو د سختو محدودیتونو له امله له نیوکو سره مخ شوی دی.

د امریکا د خزانې وزیر سکاټ بېسنټ وایي چې واشنګټن او تهران ښايي تر چهارشنبې پورې یوې هوکړې ته ورسېږي چې له مخې به‌یې د هرمز تنګی بېرته پرانیستل شي او دا به د انرژۍ د بیو له ثبات سره مرسته وکړي.

بېسنټ «سي اېن بي سي» ته ویلي چې له ایران سره خبرې روانې دي او امکان شته چې د دغې مهمې سمندري لارې د پرانیستلو او د وضعیت د عادي کېدو لپاره هوکړه وشي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو هم ویلي چې واشنګټن د عمان او ایران ترمنځ په هغو خبرو کې ښکېل دی چې د هرمز له تنګي څخه د تګ راتګ د زیاتېدو په اړه روانې دي.

هغه ویلي چې په خبرو کې پرمختګ شوی، خو لا وروستۍ هوکړه نه‌ده شوې.

هرمز تنګی د نړۍ د انرژۍ لپاره یو مهم مسیر دی چې له جګړې مخکې د نړۍ شاوخوا ۲۰ سلنه د تېلو لېږدونه له همدې لارې ترسره کېده.

ایران رد کړې چې له امریکا سره مستقیمې خبرې روانې دي.

بېسنټ ویلي چې د هرمز تنګي بیا پرانیستل به د بېړیو تګ راتګ اسانه کړي او ښايي د انرژۍ بیې بېرته راټیټې کړي.

د هرمز تنګي د احتمالي بیا پرانیستلو په اړه له روانو خبرو سره هم‌مهاله د سې شنبې په ورځ په نړۍ کې د اومه تېلو بیې بیا شاوخوا ۴ سلنه راولوېدې.

د برینټ اومه تېلو د یوه بېرل بیه نږدې ۸۰ ډالرو ته او د وېسټ ټکزاس اومه تېلو د هر بېرل بیه ۷۶ ډالرو ته رسېدلې.

د ایران ولسمشر مسعود پزشکیان وایي چې د استعفا کولو هېڅ نیت نه‌لري او هغه اوازې یې رد کړې چې په دې وروستیو کې د هغه د استعفا په اړه خپرې شوې دي.

پزشکیان په هغه وېډیو کې چې د ایران څو خبري اژانسونو خپره کړې، ویلي هر کله‌یې چې د استعفا پرېکړه وکړه، نو هغه به په رسمي ډول اعلان کړي.

پزشکیان هغه اوازې هم رد کړې چې ګواکې د ده او د ایران د مشر ایت‌الله مجتبی خامنه‌‌اي ترمنځ اختلافات راپورته شوي دي.

هغه وویل: "هغوی غواړي داسې انګېرنه رامنځته کړي چې ګواکې اختلاف موجود دی. مشر یو څه وايي او دوی ادعا کوي چې زه بل څه وایم."

ټاکل شوې دغه وېډیو چې "خلکو ته راپور" نومول شوې، په راتلونکو ورځو کې په بشپړه بڼه خپره شي.

مجتبی خامنه‌‌اي د خپل پلار ایات‌الله علي خامنه‌اي له وژل کېدو وروسته د هغه د ځای‌ناستي په توګه له اعلانېدو وروسته تر اوسه په عام محضر کې نه‌دی راڅرګند شوی.

د هغه په نوم یو شمېر لیکلي بیانونه خپاره شوي، خو تر اوسه‌یې نه تأیید شوی غږیز پیغام خپور شوی او نه هم تأیید شوې وېډیو.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د بشري چارو د همغږۍ دفتر (اوچا) د سې ‌شنبې په ورځ، د زمري په ۱۳مه، په خپلې اېکسپاڼه کې لیکلي چې د استرالیا له سخاوتمندانه ۹ میلیونه استرالیايي ډالرو چې شاوخوا ۶،۳۴ میلیونه امریکايي ډالره کېږي، مرستې څخه مننه کوي.

اوچا زیاته کړې، په داسې حال کې چې بشري اړتیاوې ورځ تر بلې زیاتېږي او مالي سرچینې محدودې دي، دا مرسته به په ټول افغانستان کې د ژوند ژغورونکو بشري مرستو د دوام لپاره زمینه برابره کړي.

اوچا تر دې مخکې ویلي و چې د ۲۰۲۶ کال له پیل څخه د شپږو میاشتو په تېرېدو سره، دغې ادارې یوازې د خپلې اړتیا وړ بودجې ۱۷ سلنه ترلاسه کړې ده.

د ملګرو ملتونو د دې ادارې په وینا، په افغانستان کې ډېری اړ کسان هره ورځ له سختو انتخابونو سره مخ دي، دا چې خواړه واخلي که درمل او یا د نن ورځې خواړه برابر کړي که د سبا.

دا په داسې حال کې ده چې د خوړو نړیوال پروګرام (ډبلیو اېف پي) هم خبرداری ورکړی و چې دا مهال په افغانستان کې ۱۳،۸ میلیونه کسان د خوړو له بحراني یا بېړني ناامنۍ سره مخامخ دي.

تمه ده چې دافغانستان او ایرلینډ د کریکټ ټیمونو ترمینځ یوې ورځنۍ لوبې سبا د اګست په پنځمه پیل شي.

دواړه ټیمونه ۵ یوې ورځنۍ لوبې کوي.

د افغانستان کریکټ بورډ وايی د افغانستان د ټیم لوبغاړو د د دوشنبې په ورځ دسیالیو لپاره خپل تمرینات ترسره کړل.

ټاکل شوې ده چې دغه لوبلړۍ د اګست تر۱۴ دوام وکړي.

افغانستان کې د طالبانو د حکومت د ترانسپورټ او هوايي چلند وزارت د هوا پېژندنې اداره نن په یو شمېر ولایتونو کې د سختو بارانونو، تندر او برېښنا، زورورو بادونو او ناڅاپي سېلابونو د راوتلو خبرداری ورکوي.

یادې ادارې د دوشنبې ورځې، د اسد په ۱۲مه، په اېکس (پخواني ټویټر) خبرپاڼه کې ویلي، چې د سې شنبې په ورځ، د اسد په ۱۳مه، په نورستان، کونړ، لغمان، ننګرهار، لوګر، پکتیا، پکتیکا او خوست ولایتونو کې د سختو بارانونو، تندر او برېښنا او ناڅاپي سېلابونو احتمال شته.

د خبرپاڼې له مخې، په دغو ولایتونو کې د باران اندازه له ۱۰ تر ۳۵ میلی‌مترو پورې اټکل شوې ده.

د هوا پېژندنې ادارې همدارنګه ویلي، چې د هېواد په مرکزي، ختیځو، سوېل ختیځو او لوېدیځو ولایتونو کې د دوړو او خاورو سره د سختو بادونو د لګېدو احتمال هم شته، چې سرعت یې په بېلابېلو سیمو کې له ۵۰ تر ۹۵ کیلومترو په ساعت پورې رسېږي.

دا خبرداری داسې مهال خپرېږي، چې په وروستیو ورځو کې په نورستان او یو شمېر ګاونډیو ولایتونو کې سېلابونو خلکو ته درنه مرګ ژوبله او مالي زیانونه اړولي دي.

د ملګرو ملتونو د ادارو د شمېرو له مخې، د دغو سېلابونو له امله لږ تر لږه ۲۳ کسانو خپل ژوند له لاسه ورکړی دی.

تیره شپه زابل کې د یومسافر وړونکي موټر د چپه کیدو په پیښه کې ۴۹ کسان ټپیان شوي دي.

د طالبانو ترکنټرول لاندې باختر دولتي خبري اژانس رپوټ ورکوي چې یو ۵۸۰ ډوله بس قلات ښار کې له سړک اوښتی او چپه شوی دی.

د زابل د عامې روغتیا رئیس ډاکټر میرویس افغان پرته له جزییاتو ویلي چې ټپیان د درملنې لپاره ولایتي روغتون ته استول شوي دي.

سره لدې چې د پیښې لامل نه دی څرګند خو افغانستان کې اکثر ترافیکي پیښې د لارو دخرابوالي، د موټرچلوونکو د بې احتیاطۍ او د ترافیکي مقرراتو د نه مراعاتولو څخه رامینځ ته کیږي.

د روغتیا وزیر نورجلال جلالي د سه شنبې په ورځ دعامې روغتیا د پنځه کلنې ملي ستراتیژي د اعلان په مناسبت غونډې ته وویل چې یاده ستراتیژي د روغتیايي خدماتو د لا پیاوړي کولو او خلکو ته د اوسني عصر د اړتیا وړ روغتیايي خدمتونو د وړاندې کولو لپاره ده.

هغه زیاته کړه چې د داخلي تولیداتو ملاتړ ددغې ستراتیژي بله اساسي موضوع ده چې په پلي کیدلو سره به یې د درملو ، طبي ملزمو او واکسینونو تولیدات حمایه شي او په دې برخه کې په نورو ملکونو اتکا راکمه شي.

ښاغلي جلالي سره لدې چې وویل په هیواد کې زیات شمیر تخصصي او مسلکي کدرونه شته خو له هیواده بهر ډاکټرانو باندې غږ وکړ چې "که چیرې علاقه ولري او وغواړي نوی علم او هنر په دې رشته کې افغانستان ته راوړي نو دافغانستان دروغتیايي سکتور دروازې ورته خلاصې دي."

دغه ستراتیژي په داسې مهال اعلانیږي چې د افغانستان د روغتیايي خدماتو سیستم د بهرنیو مرستو په کمیدو او هیواد ته د ملیونو کډوالو په ستنیدو سره ترسخت فشار لاندې دی ، په لیرې پرتو سیمو کې خصوصا د ښځینه ډاکټرانو کمی محسوس دی اوپه عین حال کې نجونه او ښځې د طبي زده کړو په عالي موسساتو د تحصیل څخه هم منع شوي دي.