فرانسه، بریتانیا او جرمني وايي، ۶ نور اروپايي هیوادونه له هغه بارتري سیستم سره یوځای شول چې دوی جوړ کړی او پر اساس یې شرکتونو ته اجازه ورکول کېږي، بې له دې چې پر ایران د امریکا د بندیزونو سرغړونه وشي، له دغه هېواد سره راکړه ورکړه وکړي.

دریو هیوادونو پرون (شنبه) په یوه ګډه اعلامیه کې وویل، په اینسټیکس (INSTEX) کې د ګډون لپاره د بلجیم، ډنمارک، فنلنډ، هالنډ، ناروې او سویډن د پرېکړې هرکلی کوي.

اینسټیکس د تجارتي مالونو د راکړې ورکړې نوى سیستم دى.

دغه سيسټم اوس تجارتي شرکتونو ته اجازه ورکوي له ایران سره د جنس په بدل کې د جنس معامله وکړي.

د امریکا متحدو ایالتونو د دې سیستم کلک مخالفت کړی او مرستیال ولسمشر مایک پینس ویلي، هغه وخت راغلی چې د امریکا اروپايي شریکان د ایران د وژونکي انقلابي رژیم پر ضد د امریکا د بندیزونو زیانمنول پای ته ورسوي.

اینسټیکس سيسټم چې مقر يې په پاريس کې دى، هدف يې د تجارتي راکړې ورکړې ملاتړ دى او پر اساس یې شرکتونو ته اجازه ورکول کېږي، بې له دې چې پر ایران د امریکا د بندیزونو سرغړونه وشي، له دغه هیواد سره تجارتي راکړه ورکړه وکړي.

دغه ځانګړى مالي سيسټم ايران ته اجازه ورکوي، چې خپل تېل خرڅ کړي او په بدل کې يې له نورو هېوادونو توليدات او خدمات وارد کړي، ايران به تر ډېره د امريکايي ډالرو پرځاى د تجارتي مالونو د راکړې ورکړې همدغه سيسټم کاروي.

فرانسه، بریتانیا او جرمني وايي، ۶ نور اروپايي هیوادونه هم له دغه سیستم سره یوځای شوي دي.

درې واړه هېوادونو پرون په يوه ګډه اعلاميه کې ويلي، دوى د بلجيم، ډنمارک، فنلنډ، هالنډ، ناروې او سويډن د حکومتونو د پرېکړې هرکلى کوي، چې غواړي له انس ټيکس سيسټم سره يوځاى کېږي.

په اعلاميه کې ويل شوي، د تجارتي مالونو د راکړې ورکړې له دغه سيسټم سره د نورو هېوادونو يوځاى کېدل انس ټيکس سيسټم او اروپايي هڅې لا پياوړي کوي، چې د اروپا او ايران ترمنځ په مشروع تجارت کې اسانتيا راولي.

د فرانسې، بريتانيا او جرمني د بهرنيو چارو وزيرانو چې کله په جنورۍ مياشت کې دغه پلان اعلاناوه، ويلي وو:

دغه پلان پر هغو ساحو تمرکز کوي، چې د امريکا بنديزونو نه دي په نښه کړي او تر ډېره به له هغو سکټورونو سره معامله کوي چې د ايران د وګړو لپاره مهم دي، لکه درمل جوړول، طبي خدمات او زراعتي توليدات.

د نړۍ شپږ پياوړي هېوادونه په ٢٠١٥میلادي کال کې له ايران سره پر اټمي موافقه سلا شول، خو امريکا تېر کال له دغه تړون څخه د وتلو او پر ايران بيا د بنديزونو لګولو اعلان وکړ.

له هغې راهيسې د تړون اروپايي لاسليکوونکي فرانسه، جرمني او بريتانيا د تړون د بچ پاتې کېدو هڅې کوي.

دوى له ايران سره د تجارتي مالونو د راکړې ورکړې لپاره د اينس ټيکس سيسټم جوړ کړ، چې د امريکا د بنديزونو له کبله يې تر اوسه ښکاره نتيجه نه ده ليدل شوې.

ایران له متحده ایالاتو سره د جګړې د پای ته رسولو لپاره د یوې وړاندیز شوې هوکړې په اړه غور کوي، خو د ایراني رسنیو د راپورونو له مخې له څو ورځو راهیسې تهران له واشنګټن سره اړیکه نه ده نیولې.

د رویترز د راپورله مخې د ایران د مهر خبري آژانس د یوې سرچینې په حواله راپور ورکړی چې تهران د یوې لنډمهالې هوکړې د وروستي متن په اړه واشنګټن ته رسمي ځواب نه دی ورکړی.

همدارنګه نیمه رسمي خبري فارس هم د یوې سرچینې له قوله ویلي چې د احتمالي هوکړې یا د تفاهم ‌لیک په اړه پیغامونه څو ورځې وړاندې درېدلي دي او د تهران وروستی پیغام "روښانه پیغام" و چې د لبنان په اړه یې ورکړی و؛ ایران غواړي چې اسراییل یې د خپل متحد حزب ‌الله پر وړاندې بریدونه ودروي.

د امریکا ولسمشر دونالډ ټرمپ د دوشنبې په ورځ وویل چې له ایران سره د یوې هوکړې په اړه خبرې روانې دي او تمه ده په راتلونکې اونۍ کې د دوی ترمنځ یوه هوکړه وشي. د نوموړي په خبره دغه هوکړه به نافذ شوی اوربند وغځوي او د هرمز تنګی به بیرته د کشتیو د تګ راتګ پرمخ پرانېزي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وايي، هیله مند چې راتلونکې اونۍ له ایران سره هوکړې ته ورسیږي.

هغه امریکايي ای بي سي ټلویزیوني شبکې سره خبرو کې ویلي چې باور لري راتلونکې اونۍ به له ایران سره هوکړې ته ورسیږي چې ورسره به د هرمز تنګی بیرته پرانستل شي.

ای بي سي شبکې د ټرمپ دغه مرکه پرون ناوخته پر ایکس خپره کړې ده.

د ټرمپ په ټکو، " له ایران سره هوکړه له پوځي بریا غوره ده".

له دې مخکې د ایران د بهرنیو چارو د وزارت ویاند اسماعیل بقايي ویلي و چې د امریکا له خوا د هوکړې په شرایطو کې دوامداره بدلون د هوکړې پر وړاندې خنډ ګرځیدلی دی.

افغانستان په رارونه سپټمبر میاشت کې له هند سره د شل اوریزو لوبو د لړۍ کوربتوب کوي.

دغه خبر نن هندي رسنیو خپور کړی خو د افغانستان کریکټ بورډ تراوسه په رسمي توګه په دې اړه څه ویلي نه دي.

دا لوبې په نوي ډیلي کې ترسره کیږي.

له دې مخکې د هند په کوربتوب د افغان او هندي کریکټ لوبډلو د شل اوریزو لوبو لړۍ ترسره کړې وه.

د اوکراین پر پلازمینه کیف د روسیې په تازه بریدونو کې ۴ کسان وژل شوي او ۱۶ نور ټپیان دي.

د کییف ښاروال ویتالي کلیچکو رسنیو ته ویلي چې د نن سهار په بریدونو کې د استوګنې سمیې په نښه شوي.
د راپورونو له مخې، په بریدونو کې ډیر شمیر لوړې ودانۍ زیانمنې شوي دي.

د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زلنسکي پر ټولنیز پاڼو په یو پیغام کې ویلي،" د روسیې د احتمالي بریدونو په اړه امنیتي خبرداری په ځای دی او روسیې د لویو بریدونو لپاره ځان چمتو کړی دی".

له دې وړاندې د روسیې د بهرنیو چارو وزیر سرګي لاوروف د اوکراین پر تصمیم نیونکو او مهم سیمو د بریدونو خبرداری ورکړی و.

وروسته له دې چې د امریکا د ولسمشر دونالد ټرمپ او د اسرائیلو د صدراعظم بنیامین نتنیاهو د تیلفوني مکالمې خبر خپور شو ، ټرمپ په خپله ټولنیزه شبکه کې ولیکل چې اسرائیلي ځواکونه به بیروت ته ولاړ نه شي.

هغه وویل : "د اسرائیل صدراعظم نتانیاهو سره مې ډیر ګټور تماس درلوده، بیروت ته به ځواکونه ولاړ نه شي، او کوم ځواکونه چې په لار وو هغه هم بیرته ستنول کیږي. »

ټرمپ وړاندې ولیکل : «د لوړو استازو له لارې یې د حزب الله سره هم ښې خبرې ترسره کړي» او دغې ډلې منلې چې ډزې به نه کوي.

اکسیوس ویبسایت د دوشنبې په سهار د خپلو سرچینو په حواله رپوټ ورکړی وو چې د اسرائیلو او لبنان ترمینځ د اوربند لپاره د امریکا نوی زیار «ناکام» شوی دی.

د ایران د بهرنيو چارو وزارت وایي، په اوس وخت کې له متحدو ایالتونو سره د ایران د اټومي پروګرام د جزئیاتو په اړه هېڅ ډول خبرې نه دي روانې.

د دې وزارت ویاند اسماعیل باقري نن دوشنبې په تهران کې په خبري غونډه کې وویل: "موږ پوهېږو چې د اټومي مسایلو په اړه کله اقدام ضروري دی. د اټومي موضوع د جزئیاتو په اړه هېڅ ډول خبرې نه دي شوې. په اوس وخت کې زموږ لومړیتوب د جګړې پای ته رسول دي."

د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند دغه څرګندونې وروسته له هغې کوي چې د امریکا ولسمشردونالډ ټرمپ وایي، له تهران سره د واشنګټن د احمتالي هوکړې لویه برخه د ایران پر اټومي فعالیتونو راڅرخي.

هغه په خپله ټولنیزه شبکه تروټ سوشال کې په یوه پوسټ کې د CNN شبکې هغه راپور رد کړ چې ګواکې د ټرمپ او ایران ترمنځ احتمالي هوکړه د دغه هېواد اټومي موضوع نه رانغاړي.

ټرمپ لیکلي چې دغه هوکړه "ډېرپه واضحو ټکو بیانوي چې ایران به هېڅکله اټومي وسلې تر لاسه نه کړي. بیا په ډېر تفصیل او قوي ډول د اټومي موضوع د بېلابېلو اړخونو په اړه خبرې کوي. په حقیقت کې، د هوکړه ډېره برخه همدا موضوع ده."

په داسې حال کې چې د تهران او واشنګټن ترمنځ د جګړې د پای ته رسولو لپاره خبرې له دریدلي حالت سره مخ شوي، دواړو لورو د دوشنبې په ورځ وویل چې یو ځل بیا یې پر یو بل بریدونه کړي دي.

د امریکا پوځ اعلان وکړ چې د اوونۍ په پای کې یې د ایران په جنوبي برخه کې د رادار او د ډرون د کنټرول پر مرکزونو "د ځان دفاعي بریدونه" ترسره کړي دي. دا په څه باندې یوه اونۍ کې د دې ډول بریدونو دریمه پیښه ده.

پوځ ویلي چې دغه بریدونه د امریکا د MQ-1 Predator ډرون د راغورځولو په ځواب کې ترسره شوي دي.

تر دې لږ وروسته، د ایران سپاه پاسداران انقلاب ځواک وویل چې هغوی هغه "هوايي اډه چې برید ترې شوی و" په نښه کړې، کومه چې د امریکا پوځ ترې کار اخلي. د ایران دولتي رسنۍ (IRIB) د دوشنبې په ورځ دا خبر ورکړ، خو د اډې ځای یې مشخص نه کړ. په عین حال کې کویټ چې د امریکا د یوې سترې پوځي اډې کوربه توب کوي، وویل چې د هوایي مدافعې ځواکونو یې څو توغندي او ډرونونه چې د دې هیواد هوايي قلمرو ته داخل شوي و، له منیځه وړي دي.

ټاکل شوې چې د ملګرو ملتونو امنیت شورا نن دوشنبې په لبنان کې د جګړې په اړه بېړنۍ غونډه وکړي. دا وروسته له هغې چې د اسرائیل پوځ د لبنان په جنوب کې روان عملیات پراخ کړل او په سیمه کې یې د منځنۍ پیړۍ اړوند یوه تاریخي کلا ونیوله.

د فرانسپرس خبري آژانس د راپورله مخې ډیپلوماتیکو سرچینو ورته ویلي چې دا غونډه د فرانسې په غوښتنه رابلل شوې او د فرانسې ولسمشرایمانویل مکرون ویلي چې "هیڅ شی د لبنان په جنوب کې روان ستر پوځي عملیات نشی توجیه کولای". نوموړي د جګړې د پای ته رسېدو غوښتنه کړې ده.

د اسرائیل صدراعظم بینامین نتنیاهو ژمنه کړې چې په لبنان کې به نور هم وړاندې لاړ شي او د یکشنبې عملیات یې د حزب‌ الله پر ضد په روان کمپاین کې "یو ډراماتیک بدلون" بللی دی.

د اسرائیل او حزب ‌الله ترمنځ د جګړې د درولو لپاره اوربند د اپرېل په ۱۷مه نافذ شوی و خو هېڅکله هم په بشپړه توګه نه دی عملي شوی. دواړه خواوې هره ورځ یو بل د اوربند په ماتولو تورنوي او خپل بریدونه د مقابل لوري د ادعا شویو سرغړونو په پلمه توجیه کوي.

د هند د کرکټ د غوره لیګ پایلوبه د رویال چلنجرز بنګلور او ګجراټ ټایټنز تر منځ وشوه.
په دې لوبه کې د ګجرات ټیم د ۱۵۶ منډو هدف ورکړی وو.
په ځواب کې یې د بنګلور ټیم وتوانېد یاد هدف په اتلسم اوور کې پوره او اتلولي ته ورسیږي.
دا دویم وار دی چې د رویال چلنجرز بنګلور ټیم اتلولي ګټي.
تېر ۲۰۲۵ کال هم دغه ټیم د هند په غوره لیګ کې اتلولي خپله کړې وه.
د نن شپې په لوبه کې د هند او نړۍ پيژندل شوي کرکټر ویراټ کوهلي ۷۵ چټکې منډې وکړې او تر پایه ناسوځېدلی پاتې شو. هغه په دې لوبې سره د غوره لوبغاړي جایزه هم واخیسته.
د ګجرات لوبډلې په ترکیب کې افغان ستوری لوبغاړی راشدخان هم وو. راشدخان که څه هم د سیال ټیم دوه لوبغاړي وسوځول او د ټولو بالرانو په نسبت یې کمې منډې ورکړې خو خپل ټیم یې له ماتې ونه شو ژغورلی.

د ایران سترمرکچي او د دې هیواد د پارلمان ریس محمد باقر قالیباف وایي، تهران به له متحدو ایالتونو سره هیڅ یوه هوکړه ونه مني که د ایران ټول حقونه پکې خوندي شوي نه وي. قالیباف دغه څرګندونې داسې مهال کوي چې د امریکایي رسنیو د راپورونو له مخې واشنګټن د سختو شرایطو وړاندیز بیرته تهران ته استولی دی. نیویارک ټایمز اواکسیوس رسنیو د باخبره سرچینو له قوله د شنبې په ورځ د دې موضوع خبر ورکړ، خو داچې په دغه نوي وړاندیز کې څه سخت شرطونه وضع شوي، نورجزیات ندي په ډاګه شوي. ښاغلي قالیباف په خپلو څرګندونو کې چې د ایران دولتي ټلویزیون نن خپرې کړې وویل: "موږ به ترهغو هېڅ یوه هوکړه ونه مني تر څو پورې ډاډه شوي نه وي چې د ایران د ولس حقوق خوندي شوي دي."

ولسمشرټرمپ ویلي چې د ده په لومړیتوبونو کې د ایران له خوا اټومي وسلو ته د نه پراختیا ورکول او د کشتیو پرمخ د هرمز تنګي بیرته پرانیستل شامل دي.