د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مایک پامپیو پر ایران تور پورې کړی چې د اټمي انرژۍ له نړیوال اژانس سره په بشپړه توګه همکاري نه‌کوي او دغه چلند د دغه هېواد د نااعلان شویو اټمي موادو او فعالیتونو په اړه پوښتنې راوړلاړوي.

پامپیو د سې شنبې په ورځ (سپټمبر ۱۰مه) پر خپل ټویټر لیکلي، "د اټمي انرژۍ له نړیوالې ادارې سره د ایران نه‌همکاري د دغه هېواد د هغو درواغو له ډلې دي چې په تېرو ۴۰ کلونو کې یې ویلي."

د امریکا د بهرنیو چارو د وزیر په وینا، نړۍ به د ایران په دې کار تېر نه‌وځي او دوی به اټمي وسلې ته د رسېدو ټولې لارې پر تهران وتړي.

پامپیو په داسې حال کې په دې اړه خبرې کوي چې واشنګټن غواړي نور هېوادونه هم وهڅوي چې د ملګرو ملتونو د عمومي اسامبلې په درشل کې چې د سپټمبر په ۱۷مه پیلېږي، پر ایران فشارونه زیات کړي.

وروسته له هغه چې امریکا د ایران د اټمي پروګرام په اړه د نړۍ د شپږو قدرتونو له تړون نه بهر شو او پر دغه هېواد یې بېرته بندیزونه ولګول، د تهران او واشنګټن د اړیکو ترینګلتیا بیا پیل شوه.

ایران په وروستي اقدام کې اعلان وکړ چې له پرمختللو سانټرفیوژونو څخه به کار اخیستل پیل کړي، هغه څه چې د ۲۰۱۵ کال د تړون له مخې ترې منع شوی و.

وړمه ورځ چینايي چارواکو وویل، د ایران اټمي پروګرام په تړاو د راټوکېدلو لانجو اصلي لامل پر دغه هېواد د امریکا متحده ایالاتو د فشارونو زیاتوالی دی. د چین د بهرنیو چارو وزارت له واشنګټن څخه وغوښتل چې پر تهران له فشارونو ډېرولو لاس واخلي.

د امریکا د خزانې وزیر سټیفن منوچین د سې شنبې په ورځ (سپټمبر ۱۰مه) په سپینه ماڼۍ کې له خبریالانو سره خبرو کې د واشنګټن دا خبره تکرار کړه چې ولسمشر ټرمپ چمتو دی له کوم وړاندې شرط پرته، د ایران له ولسمشر حسن روحاني سره وګوري.

په دې ناسته کې د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مایک پامپیو هم و او هغه هم تأیید کړه چې د سپټمبر په ۲۳مه نیویارک کې د ملګرو ملتونو د عمومي اسامبلې ترڅنګ د ولسمشر ټرمپ او ولسمشر روحاني ترمنځ لیدنه ممکنه ده.

خو ښاغلي روحاني وړاندې ویلي، ترڅو چې پر ایران بندیزونه نه‌وي لیرې شوي، امریکايي لوري سره به لیدنه ونه‌شي.

د ولسمشر ټرمپ د ادارې دوو وزیرانو په داسې حال کې دا خبرې کړي چې په همدې ورځ ښاغلي ټرمپ د سپینې ماڼۍ د ملي امنیت سلاکار جان بولتون له دندې لیرې کړ.

د ایران د ولسمشر یوه سلاکار حسام‌الدین اشنا پر خپل ټویټر لیکلي، له دندې د بولتون لیرې کول دا څرګندوي چې امریکا درک کړې پر ایران د فشار راوستلو سیاست اغېزناک نه‌دی.

د اوکراین ولسمشر ولودمیر زلنسکي وایي، پر دغه هېواد د روسیې وروستي بریدونه د " روسیې د هوښیارې او بدبینانه ترهګرۍ" بیلګې دي، ځکه په خبره یې د ژمي په سړه هوا کې یې د انرژۍ سیستم ډېر زیانمن کړی دی.

د ازادۍ راډیو د خبر مرکزي څانګې پرون یکشنبه د زلنسکي په حواله ویلي، روسیې تېره یوه اونۍ کې پر اوکراین نژدې ۱۱ سوه ډرون وسلې، ۸۹۰ هدایت شوي بمونه او څه باندې ۵۰ بېلابېل توغندي ویشتلي دي.

که څه هم هغه د ژغورونکو او مرسته رسوونکو ټیمونو کارونه ستایلي، خو زیاته کړې ده چې ډېرو سیمو کې د روسیې له بریدونو وروسته وضعیت ستونزمن دی.

دا په داسې حال کې ده چې وړمه ورځ د روسیې د بلګورود والي وویل چې د اوکراین د توغندیو له برید وروسته په دغې سیمه کې د شپږ لکه استوګنو بریښنا قطع شوې ده چې نه مرکزګرمي لري او نه هم اوبه.

په ایران کې د حکومت ضد مظاهرو پرون یکشنبه د ۱۵مې ورځې په مخه هم دوام درلود.

د ازادۍ راډیو ایراني څانګې راډیو فردا د عیني شاهدانو په حواله وویل چې د انټرنیټ د پرې کېدو په فضا کې د اعتراض کوونکو د ځپلو لړۍ روانه ده.

په ناروې کې د ایران د بشري حقونو د څار یوه سازمان پرون وویل چې د اعتراضونو له پېل راهیسې ۱۹۲ تنه وژل شوي چې نهه تنه یې تر ۱۸ کلونو کم عمره دي.

د بشري حقونو د څار نړیوال سازمان او د بښنې نړیوال سازمان هم په یوه ګډه اعلامیه کې ویلي چې ایراني ځواکونو د ۸ ولایتونو په ۱۳ ښارونو کې اعتراض کوونکي په ډزو، فلزي ساچمو، اوښکې بهوونکي ګاز، اوبو او وهلو ډبولو ځپلي دي.

بل لور د امریکا ولسمشر ډونالد ټرمپ د شنبې په ورځ په تروت سوشل کې ولیکل چې «ایران ښايي تر بل هر وخت ازادۍ ته نژدې شوی وي او د امریکا متحد ایالتونه د مرستې لپاره چمتو دي.»

د ایران ولسمشر مسعود پیزشکیان بیا امریکا او اسراییل په ایران کې د ګډوډۍ په هڅو تورن کړي دي.

ایران نن یکشنبه د امریکا د متحد ایالتونو ولسمشر ډونالډ ټرمپ ته خبرداری ورکړ، که پر ایران هر راز برید وشي، تهران به یې په ځواب کې پر اسراییل او په سیمه کې د امریکا پر پوځي اډو حملې وکړي.
د ایران د پارلمان مشر محمد باقر قالیباف نن د پارلمان غونډې ته وویل چې ځوابي برید د ایران مشروع حق دی.

رویټرز اژانس د سرچینو په وینا خبر ورکړ چې په ایران کې د پراخو لاریونونو په ملاتړ د امریکا د احتمالي مداخلې په خاطر اسراییل د تیارسی په حالت کې دی.

د امریکا ولسمشر ډونالد ټرمپ پرون په خپله ټولنیزه شبکه، تروت سوشل کې ولیکل چې «ایران ښايي تر بل هر وخت ازادۍ ته نژدې شوی وي او د امریکا متحد ایالتونه د مرستې لپاره چمتو دي.»

په ایران کې د روانو اعتراضونو په ترڅ کې د وژل شویو کسانو شمیر په امریکا کې د بشري حقونو د میشتې ډلې( هرانا) په وینا یو سل او شپاړسو ته ورسید.

د امریکا پوځ د شنبې په ورځ وویل چې په سوریه کې یې د اسلامي دولت وسله والې ډلې پرضد ګڼ بریدونه ترسره کړې دي.

د امریکا مرکزي قومانداني (سینټکام) په یوه بیان کې وویل، نن یې په ټوله سوریه کې داعش په نښه کړ.

په بیان کې دا یادونه نه ده شوې چې په بریدونو کې څوک وژل شوي دي.

د داعش وسله والو د ډسمبر په دیارلسمه د سوریې په پالمیرا کې دوه امریکایي پوځیان او د هغوی یو ژباړونکي وژلي و. د سینټکام په وینا نني عملیات د هغه برید د غچ اخیستونکو عملیاتو یوه برخه وه.

په سوریه کې شاوخوا زر امریکایي سرتیرې پاتې دي.

د روسیې د بلګورود والي نن وویل چې د اوکراین د توغندیو له برید وروسته په سیمه کې د شپږ لکه استوګنو بریښنا قطع شوې ده، نو نه مرکزګرمي لري او نه هم اوبه.

ویاچسلاو ګلادکوف په ټیلګرام کې لیکلي دي چې د دې ستونزې د مخنیوي لپاره هڅې روانې دي خو وضعیت ډیر کړکیچن دی.

بلګورود د اوکراین له خارکیف سره سرحد لري، د دوه زره دوه ویشتم کال په فبروري میاشت کې چې کله روسیي ځواکونو پر اوکراین برید وکړ، په بلګورود کې یو نیم میلیون کسانو ژوند کاوه، خو پر دې سیمې په منظم ډول اوکرایني ځواکونه حملې کوي.

بل لور ته په تیرو نژدې څلورو کلونو کې چې روسیې پر اوکراین یرغل کړی دی، روسیي ځواکونو په مکرر ډول په ژمي کې د اوکراین د تودوخي سیستمونه په نښه کړي دي چې وروستی برید یې د پنجشنبې په شپه وکړ چې له امله یې د پلازمینې کییف په شاوخوا نیمایي اپارتمانونو کې د مرکز ګرمي سیستمونه له کاره ولویدل.

د سوریې پوځ نن وویل چې د حلب ښار د شیخ مقصود سیمه یې له کردي وسله والو نیولې ده.

د سوریې په دوهم ستر ښار کې جګړې د دغه هیواد د ولسمشر احمد الشرع هغه ژمنه ټکنۍ کړې ده چې له څوارلس کلنې جګړې وروسته به سوریه یو موټې او متحده ساتي.

د امریکا متحد ایالتونو او نورو نړیوالو له کردي وسله والو سره د سوریې د حکومت د تیرې اونۍ د اوربند هرکلی کړی و، خو کردي وسله والو دا ونه منله چې د شیخ مقصود سیمه به د شوې موافقې له مخې پریږدي.

د کردانو له مخالفت وروسته د جمعې په ورځ ناوخته د سوریې پوځ وویل چې دوی به په دې سیمه کې عملیات پيل کړي.

د سوریې پوځ په خپاره کړي بیان کې نن وویل چې سیمه یې نیولې ده خو لاهم په ځینو ځایونو کې کردي وسله وال پټ دي. کردي وسله وال بیا د حکومتي ځواکونو له لورې د شیخ مقصود سیمې د نیولو خبرونه ردوي، خو رویټرز اژانس له سیمې راپور ورکوي چې اوس ډزې نه اوریدل کیږي.

د امریکا د متحد ایالتونو د بهرنیو چارو وزیر نن په یوه پيغام کې د ایران د خلکو ملاتړ څرګند کړ. دا وروسته له دې چې ایراني چارواکو انټرنټ بند کړی او هڅه کوي چې په ټول هیواد کې د حکومت ضد سوله ییز لاریونونه وځپي.

مارکو روبیو نن په ایکسپاڼه کې لیکلي دي چې د ایران د زړورو خلکو ملاتړ کوي.

یوه ورځ مخکې تر دې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د ایران چارواکو ته یو نوی خبرداری ورکړ او ویې ویل، غوره ده چې پر لاریون کوونکو ډزې ونه کړئ، ځکه چې بیا به موږ هم ډزې پيل کړو.

په ایران کې اعتراض کوونکو تیره شپه د پلازمینې تهران د ځینو سیمو په ګډون په ګڼو ښارونو کې د حکومت ضد شعارونه ورکړل او د یوشمیر مظاهرو په ترڅ کې یې د ایران د شهزاده رضا پهلوي حمایت وکړ.

د ایران د بشري حقونو سازمان چې په ناروې کې میشت دی، د جمعې په ورځ چې د لاریونونو دیارلسمه وه، د اعتراضونو پرمهال د نهو ماشومانو په ګډون د لږ تر لږه یو پنځوس کسانو د وژل کیدو او د سلګونو نورو د ټپي کیدو خبر ورکړ.

اروپایي ټولنې په ایران کې له لاریون کوونکو سره هر ډول تاوتریخوالی غندلی او انټرنټ ته یې د خلکو د لاسرسي غوښتنه کړې ده.

د اروپایي ټولنې ویاند انور العنوني د جمعې په ورځ وویل چې ایرانیان د ښه ژوند لپاره خپله مشروع غوښتنه کوي او د دوی د سوله ییزو مظاهرو پرضد هر ډول تاوتریخوالی د منلو نه دی.

ښاغلي العنوني له ایراني چارواکو همداراز وغوښتل چې د بیان د ازادۍ او سوله ییزو غونډو درناوی وکړئ او ټولو ته بیرته انټرنټ فعاله کړئ.

د ازادي اروپا د ازادي راډیو فردا څانګه چې ایران ته خپرونې کوي، خبر ورکړ چې په ایران کې د پنجشنبې له شپې راهیسې انټرنټ قطع شوی دی او دا ځکه چې لاریونونه پراخ شوې دي.

په ایران کې د مرغومې په اوومه وروسته له هغه لاریونونه پیل شول چې د ریال ارزښت د ډالر په وړاندې په بیسارې ډول ښکته شو.

روسیې د اوکراین د لوېدیځ پر لور یو نوی اټومي وړتیا لرونکی بالستیک توغندی، چې څو جنګي سرګلولې لري، توغولی دی.

دا برید د توغندیو او بې‌پیلوټه الوتکو د هغو پراخو حملو برخه وه چې ګڼ اوکرایني ښارونه، په ځانګړي ډول پلازمېنه کیف، یې وځپل.

په دې بریدونو کې لږ تر لږه څلور کسان وژل شوي او لسګونه نور ټپیان شوي دي.

د روسیې دفاع وزارت د جنورۍ په ۹مه وویل چې د «اورېشنیک» په نوم دا توغندويي حمله د اوکراین د یوې ادعا شوې ډرون حملې په غبرګون کې شوې، چې ګواکې د تېر دسمبر په وروستیو کې یې د ولسمشر ولادیمیر پوتین استوګنځای په نښه کړی و. کیف دا ادعا رد کړې ده او د امریکا د استخباراتو مرکزي ادارې (CIA) هم دا تور ناسم بللی دی.

د اوکراین هوايي ځواک تر نیمې شپې لږ مخکې خبرداری ورکړی و چې ښايي د روسیې له «کاپوستین یار» ازمیښتي مرکز څخه توغندی وتوغول شي. وروسته یې په یوه خبرپاڼه کې وویل چې روسیې یو ډېر چټک بالستیک توغندی توغولی دی.

د امریکا ولسمشر د پنجشنبې په ماښام د مشهد ښار د اعتراضونو یو ویډیویي راپور بیا خپور کړ او ویې لیکل: «د ایران دوهم لوی ښار د معترضانو تر کنټرول لاندې دی.»

ډونالډ ټرمپ دا راپور په خپلې ټولنیزې شبکې «ټروت سوشل» کې شریک کړ او ویې لیکل: «له یو میلیون څخه زیات خلک راټول شوي دي. د ایران دوهم لوی ښار د معترضانو تر ولکې لاندې دی؛ حکومتي ځواکونو ښار پرېښی دی.»

د پنجشنبې په ماښام (۱۸ جدی) د پلازمېنې تهران ترڅنګ، د ایران په لسګونو لویو او وړو ښارونو کې خلکو پراخ او بې ساري اعتراضونه وکړل.