د وروستیو واورو او توپانونو له کبله د افغانستان یو شمېر بندې شوې لویې لارې نن بېرته پرانیستل شوې.

له پېښو سره د مبارزې ادارې مرستیال محمد اسلم سیاس له ازادي راډیو سره په مرکه کې هیله څرګنده کړه چې ځینې نورې لویې لارې به هم نن بېرته پرانیستل شي.

"له ښه مرغه د کابل-کندهار، کابل-شینوار لارې اوس خلاصې دي. د سالنګونو لار هم پرانیستې ده. ډېرې بندې شوې لارې د فواید عامې، د کلیو پراختیا او له پېښو سره د مبارزې د ادارې په ګډو هڅو بېرته پرانیستل شوې دي."

ولسمشراشرف غني تېره شپه په یوې وېډیويي وینا کې وویل، د سږ کال د جدي له لومړۍ څخه تر اوسه پورې ۱۶۰ تنه د هېواد په بېلابېلو سیمو کې په طبیعي پېښو کې مړه شوي دي.

یو استرالیايي سرتیری په افغانستان کې د جنګي جنایتونو په تور نیول شوی دی.

د استرالیا پولیسو د سه شنبې په ورځ وویل،"بن رابرټس سیمټ د ۲۰۰۹او ۲۰۱۲کالونو ترمنځ د پنځو ملکي افغانانو په وژنه تورن دی".

د پولیسو په ټکو،"دغه ملکیان هغه مهال وژل شوي چې غیر مسلح او د اسټرالیا د پولیسو په واک کې وو".

د سیمټ وکیل ویلي،" تر حضوري محکمې به، هغه په زندان کې وي".

رابرټس سیمټ په اسټرلیا کې یو ملي اتل دی، هغه د "ویکتوریا کراس" پوځي مډال سربیره ډير شمیر پوځي نښانونه او مډالونه يې ترلاسه کړي دي.

پر سیمټ دغه تورنه وروسته له هغه ولګیدل چې د پوځي سرغړونو د څیړنې یو ځانګړي مرکز او د فدرال پولیسو په دې اړه څیړنې پیل کړې.

سیمټ دغه تورونه رد کړي دي.

د چین د بهرنیو چارو وزارت وایي، طالبانو او پاکستان هوکړه کړې چې د دواړو خواوو ترمنځ د روانې شخړې د پایته رسیدو لپاره هر اړخیزې هڅې وکړي.

د رویتز خبري اژانس د راپور له مخې، د چین د بهرنیو چارو وزارت ویاند مایو نینګ نن چهارشنبې په یوې خبرې ناسته کې ویلي،" د اورمچي په ښار کې طالبانو او پاکستان هوکړه وکړه څو هغه اقدامات ونه کړي چې روانه شخړه لاپسې زیاتولی شي".

د افغانستان او پاکستان ترمنځ د تیرې فبرورۍ میاشتې راهیسې جګړه روانه ده.

د نینګ په ټکو، چین به د افغانستان او پاکستان ترمنځ د سولې د مذاکراتو منځګړیتوب ته داوم ورکړي.

د چین په اورمچي ښار کې د حمل میاشتې په ۱۳مه نیټه د طالبانو او پاکستاني پلاوي ترمنځ د سولې مذاکرات روان دي.

د افغانستان د فوټبال تر ۱۷ کلونو کشرې لوبډلې پرون سه شنبې د منځنۍ اسیا د فوټبال د تنکیو لوبډلو د سیالیو په دوام کې له ترکمنستان لوبه مساوي کړه.

دا لوبه چې د کابل پرمهال څلور نیمې بجې پیل شوې وه، دواړه لوبډلې د لوبې ترپایه ونه توانیدلې چې ګول ووهي.

لوبه صفر د صفر پر وړاندې پایته ورسیده.

له دې مخکې افغانستان خپله لومړی لوبه د دوشنبې په ورځ قرغیزستان ته بایللې وه.

دا سیمه‌ییز ټورنمنټ د ازبکستان په پلازمېنه تاشکند کې ترسره کېږي او د منځنۍ اسیا پنځه لوبډلې پکې برخه لري.

افغانستان، ازبکستان، ترکمنستان، تاجکستان او قرغیزستان د منځنۍ اسیا تر اوولس کلونو کشرو لوبډلو په سیالیو کې ګډون لري.

د افغانستان پخواني ولسمشر حامد کرزي پر افغان خاوره د پاکستان وروستي بریدونه غندلي او د دې هېواد کړنې يې له نړیوالو قوانیو غړونه بللې ده.

د افغانستان د کورنیو رسنیو د راپورونو له مخې، ښاغلي کرزي د ملګرو ملتونو سرمنشي انتونیو ګوترش ته په یو لیک ویلي،" پاکستان پر افغان خاوره بریدونو کې د ملکیانو د مرګژوبلې سربیره د افغانستان تاسیسات په نښه کړې دي".

د هغه په ټکو،" دا ډول بریدونه په سیمه کې بې ثباتي زیاتولی شي".

ښاغلی کرزی په داسې حال کې ملګرو ملتونو ته په لیک کې د پاکستان له بریدونو او په کې د ملکیانو د مرګژوبلې شکایت کړی چې لا هم د چین په منځګړیتوب د طالبانو او پاکستان ترمنځ د سولې مذاکرات په اورمچي ښار کې روان دي.

د افغانستان او پاکستان ترمنځ جګړه د تیرې فبرورۍ میاشتې له ۲۲ مې راهیسې پیل شوې ده.

د افغانستان د خصوصي سکتور او ازبکستان ترمنځ د څه باندې ۴۰۰ میلیونو ډالرو په ارزښت هوکړه لیکونه لاسلیک شوي.

د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې پرون سه شنبې پر خپلې ایکس پاڼې لیکلي،" د خامو موادو، دواجوړونې او نساجۍ په برخو کې شل هوکړه لیکونه د څه باندې ۴۰۰ سوه میلیونو ډالرو په ارزښت پرون د ازبکستان په فرغانه ښار کې د دواړو هېوادونو د سوداګرو له خوا لاسلیک شول".

له دې وړاندې د طالبانو د حکومت د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي له خپل ازبکستاني سیال سره د افغانستان او ازبکستان ترمنځ د سوداګرۍ پر پراختیا خبرې کړې وې.

که څه هم د ازبکستان په ګډون د منځنۍ اسیا هېوادونه د طالبانو حکومت په رسمیت نه پیژني، خو د سوداګرۍ په برخه کې ورسره پراخې اړیکې پالي.

په کابل کې د جاپان سفیر او د ملګرو ملتونو پراختیا اداره (یو این ډي پي) وايي،" په تیرو څلورو کلونو کې د جاپان تمویل شویو پروژو د افغانانو په ځانګړې توګه د ښځو د ژوند په پیاوړتیا کې مهم رول لرلی دی".

په کابل کې د جاپان سفیر کن ایچي ماساموتو پرون سه شنبې په یوې خبرې ناسته کې وویل،" جاپان په افغانستان کې نژدې لس زره کاري فرصتونه رامنځه کړي، ۸سوه کوچنۍ زیربنايي پروژې يې پلي کړې او څه باندې زرو کروندګرو سره يې په بیلابیلو برخو کې مرستې کړي دي".

په دې خبرې ناسته کې د یواین ډي پي استازي سټیفن رودریګز وویل،"په ټول افغانستان کې د جاپان هېواد د پروژو پلي کیدو سره د افغانانو په ژوند کې د پام وړ بدلون راغلی دی".

د ننګرهار ولایت د طالبانو سیمه‌ییز چارواکي وایي چې د بارانونو او د کورونو د چتونو د نړېدو له امله ۱۳ تنه مړه شوي او ۱۹ نور ټپیان دي.

د ننګرهار د اطلاعاتو او کلتور ریاست د اطلاعاتو آمر قریشي بدلون د سې‌شنبې په ورځ (۱۸ حمل) ویلي چې دا پېښې د تېرې شپې او ورځې په ترڅ کې رامنځته شوې دي.

هغه زیاته کړه چې په شیرزاد ولسوالۍ کې د یوه کور د چت د نړېدو له امله یوه ښځه او درې ماشومان مړه شوي دي.

د بدلون په وینا، په هسکه مېنه او شیرزاد ولسوالیو کې په ورته پېښو کې یو ماشوم او یو بل کس مړه شوي دي.

د ننګرهار د عامې روغتیا ریاست هم په یوه خبرپاڼه کې ویلي چې د جلال‌اباد ښار د «انګورباغ» په سیمه کې د یوه کور د چت د نړېدو له امله پنځه کسان مړه شوي او دوه نور ټپیان شوي دي.

همداراز، پرون په خوست ښار کې د یوه کور د دېوال د نړېدو له امله درې ښځې مړې شوې او دوه ماشومان ټپیان شوي وو.

د افغانستان د بشري حقونو لپاره د ملګروملتو ځانګړي راپورورکوونکي نن د روغتیا د نړیوالې ورځې په مناسبت په یوه پیغام کې ویلي چې افغان ښځې او نجونې د روغتیايي خدماتو په ترلاسه کولو کې له جدي خنډونو سره مخامخ دي.

ریچارډ بینیټ په خپله ایکسپاڼه کې لیکلي چې پر تګ راتګ، زده‌کړو او د ښځینه روغتیايي کارکوونکو پر فعالیتونو محدودیتونه روغتیايي نظام کمزوری کوي او د مخنیوي وړ کړاو او د ژوند بایللو سبب کېږي.

نن د اپریل اوومه د روغتیا د نړیوال سازمان د جوړېدو ۷۸ کالیزه ده. د ملګروملتو د روغتيا نړيوال سازمان (WHO) په ۱۹۴۷ م کال د عامې روغتیا د وضعیت د ښه کېدو لپاره د نړیوالو همکاریو د لا زیاتېدو په هدف جوړ شو.

د هواپېژندنې ادارو نن د افغانستان په ۳۲ ولایتونو کې د ورښتونو اټکل کړی دی.

د افغانستان د هواپېژندنې ادارې د ختیځو، مرکزي، جنوبي او جنوب ختیځو ولایتونو لپاره په ساعت کې له ۵۰ تر ۸۵ کیلومتره چټکو بادونو، په سړو او لوړو سیمو کې د واورې د اورېدو، او له ۱۰ تر ۶۵ میلی متره پورې د ورښت اټکل کړی دی.

په همدې حال کې د ملګرو ملتونو د خوړو او کرنې ادارې (فاو) ویلي چې په افغانستان کې پرله پسې بارانونه لا هم دوام لري، او تمه ده چې په مرکزي، ختیځو او جنوب ختیځو سیمو کې تر راتلونکې یوې اوونۍ پورې په همدې ډول نسبتاً شدید ورښتونه وشي.

له بلې خوا د طالبانو تر کنترول لاندې د ټولګټو وزارت اعلان کړی چې د سالنګ لویه لاره تړل شوې ده.

د دې وزارت ویاند محمد اشرف حق‌شناس په ایکس کې لیکلي چې د سالنګ لویه لاره د واورې ورېدو او طوفان له امله له تېرې شپې (۱۷ حمل) راهیسې د مسافرو او بار وړونکو موټرو پر مخ تړل شوې ده.

هغه له خلکو غوښتنه کړې چې تر بلې خبرتیا پورې د سالنګ پر لور سفر ونه کړي.

په همدې حال کې، د کابل–جلال‌آباد لویه لاره لا هم د ترافیکو پر مخ نه ده پرانیستل شوې.

دغه لویه لاره څو ورځې وړاندې د بارانونو او سېلونو له امله تړل شوې وه.

په خوست کې د طالبانو سیمه‌ییز چارواکي وایي چې د دې ولایت په مرکز کې د یوه کور د دېوال د نړېدو له امله درې ښځې مړې شوې او دوه ماشومان ټپیان شوي دي.

د باختر دولتي خبري اژانس د راپور له مخې، دا پېښه د دوشنبې په ماسپښین (۱۷ حمل) د خوست ښار په ګنګیني کلي کې شوې ده.

د طالبانو چارواکو ویلي چې دېوال د بارانونو له امله زیانمن شوی و او وروسته راپرېوتی دی.

له پېښو سره د مبارزې د ملي ادارې د شمېرو له مخې، د وروستیو طبیعي پېښو لکه درنو بارانونو او سېلونو له امله د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې لږ تر لږه ۱۱۰ کسان مړه شوي او ۱۶۰ نور ټپیان دي.