د خوست امنیه قوماندان وايي چې تېر ماښام د موسی خېلو ولسوالۍ ته تازه دمي افغان ځواکونه رسیدلي او جګړه پای ته رسیدلې ده.

ده وویل، د شنبې په ورځ وسلوالو د موسی خېلو د ولسوالۍ پر امنیتي پوستو ډله ییز بریدونه وکړل چې د افغان ځواکونو له کلک ځوابي برید سره مخامخ شول.

جنرال غیرت زیاته کړه په یاده جګړه کې وسلوالو ته درنه مرګ ژوبله اوښتې او د دوی تر دېرشو پورې کسان وژل شوي دي.

فیض الله غیرت وايي پدې جګړه کې دوه افغان سرتیري هم وژل شوي او شپږ نور ټپیان شوي دي.

د ده په وینا د موسی خېلو پر ولسوالۍ برید کې خواوشا اوه سوه وسلوالو برخه درلوده.

د ده په وینا وسلوالو له برید وړاندې موسی خېلو ته د غځیدلي سړک ډیری پلونه په بمونو الوځولي وو او د سړک په اوږدو کې يې بمونه ځای پر ځای کړي ول، تر څو یادې ولسوالۍ ته د کمکي ځواکونو مخه ونیسي، خو افغان ځواکونه وتوانیدل چې تر تېره ورځ ناوخته ماښام یادې ولسوالۍ ته ورسیږي.

خوست امنیه قوماندان زیاته کړه چې په موسی خېلو کې حالات د افغان ځواکونو تر کنټرول لاندې دي او په هغه سیمه کې اوس مهال کوم جدي خطر نشته.

بل لوري ته طالب ویاند ذبیح الله مجاهد رسنیو ته په استول شوي تلیفوني پیغام کې ویلي، چې طالبانو د موسی خېلو ولسوالۍ محاصره کړې او افغان ځواکونو ته يې تلفات اړولي دي.

د یادونې وړ ده موسی خېل د خوست شمال لوري ته پرته ولسوالي ده، چې د وسلوالو فعالیتونه په کې ډېر تر سترګو کیږي.

موسی خېل د پکتیا ولایت سره پوله لري.

د امریکا بهرنیو چارو وزیر وايي ولسمشر ټرمپ نه غواړي هغه افغانان چې اوسمهال په قطر کې بند پاته دي افغانستان ته ستانه کړای شي.

رویترز خبري اژانس د مارکو روبیو له قوله رپورټ ورکړ چې واشنګټن ددغو افغانانو د بیا میشتیدنې لپاره لږ ترلږه ۵ هیوادونوسره خبرې کړي او دغو هیوادونو ورته چمتوالی ښودلی.

روبیو په عین حال کې د کانګرس غړو ته دا هم ویلي چې واشنګټن کې د ملي ګارډ په ځواکونو له برید وروسته د ولسمشر د اجرايي فرمان په اساس هیڅ افغان کډوال اوسمهال امریکا ته نه شي ورتللی.

د ښځو او کوچنیانو په شمول څه دپاسه ۱۱۰۰ تنه افغانان امریکا ته د لیږد په تمه د تیر کال راهیسې د قطر په سیلیه کمپ کې اوسي.

د ایټالیا په جَنوبي سیمه کالبریا کې دری افغان او یو پاکستانی کارګر په یوه موټر کې دننه سوځول شوي.

د ایټالیا دولتي ټلویزیون RAI پرون دا خبر ورکړی خو ډیر جزئیات نه دي ترلاسه شوي.

د کالبریا د کاسترو ویلاري څارنوال الیساندرو دې السیو تایید کړې چې د څلورو کسانو مړي له موټره ایستل شوي او دوه مشکوک کسان له پېښې سره په تړاو نیول شوي.

له پېښې سره تړلې ویډیو هم په خواله رسنیو ډېره لیدل شوې.

پولیسو ویلي چې له پېښې سره په تړاو یې دوه پاکستاني اتباع نیولي دي.

یوه افغان کارګر چې د موټر ښیښه یې ماته کړې او وتلی پولیسو ته ویلي چې د موټر د کرایې پر سر لانجه شوې وه.

د راپورونو له مخې دا کارګران هلته د توت زمیني یا سترا بیري په فارمونو کې کار کوي.

په ملګرو ملتونو کې دافغانستان د دایمي استازولۍ سرپرست نصیراحمد فایق د ملګرو ملتونو د عمومي اسمبلۍ د یو اتیایمې غونډې یو مرستیال وټاکل شو.

ښاغلي فایق چې د تیر جمهوري نظام راهیسې په ملګرو ملتونو کې دافغانستان استازی دی، د سه شنبې په ورځ په خپله ایکسپاڼه ولیکل : " افغانستان خوښ دی چې ددغې غونډې د مرستیالانو څخه ټاکل شوی دی او هیله لري چې له منتخب رئیس او نورو هیوادونو سره په دې مهمه دوره کې د عمومي اسامبلۍ د اهدافو په ترسره کولو کې اغیزناکه ونډه ولري. "

د ملګرو ملتونو لخوا د اعلان شویو نتایجو سره سم د بنګله دیش دایمي استازی خلیل الرحمن د یادې غونډې مشر ټاکل شوی دی.

ټاکل شوې ده چې د ملګرو ملتونو د عمومي اسامبلۍ د یواتیایمې دورې غونډې په سپتمبر میاشت کې پیل شي.

افغانستان کې د طالبانو حکومت په تیرو تقریبا ۵ کلونو کې هڅه کړې چې په ملګرو ملتونو کې د افغانستان کرسۍ وروسپارل شي خو ملګرو ملتونو تراوسه دا غوښتنه نه ده منلې.

د طالبانو د حکومت چارواکو له سیلانیانو غوښتي چې د سیاحت په جریان کې د محلي خلکو کلتور ، دود او دستور ته درناوی او د چاپیریال ساتنې ادارو سره همکاري وکړي.

دا غوښتنه داسې مهال کیږي چې د اختر په شپو ورځو کې د سیلانیانو ګڼه ګوڼه ډېره وه او د ترافیکي پيښو ترڅنګ د سیلانیانو ډزو کې په نورستان کې د یوه کس مړینه هم راپور شوه.

د طالبانو د حکومت د اطلاعاتو او کلتور وزارت ویاند خبیب غفران رسنیو ته په یو صوتي پیغام کې ویلي چې د اختر شپو ورځو کې شاوخوا ۴ ملیونو کورنیو او بهرنیو سیلانیانو د هیواد له تفریحي ، طبیعي ، تاریخي او فرهنګي سیمو لېدنه کړې.

دغه شمېر د پخوانیو کلونو پرتله ډېر بلل شوی دی.

چارواکو له محلي خلکو هم غوښتي چې سیلانیانو سره د میلمه پالنې د فرهنګ سره سم چلند وکړي.

د افغانستان د کرکټ د ملي ټیم شپږ لوبغاړي به د سریلانکا په غوره لیګ کې لوبه وکړي.

ابراهیم ځدراڼ، مجیب الرحمان، رحمان الله ګربز، ظاهر خان، ګلبدین نایب او فضل الحق فاروقي د هغو مراسمو په ترڅ کې چې سه شنبه( د جون دوهمه) په سریلانکا کې جوړ شوي و د سریلانکا غوره لیګ ته جذب شول.

د سریلانکا غوره لیګ سیالیو ته د افغانستان په شمول د دولسو بهرنیو هیوادونو لوبغاړي اخیستل شوې دي. په دې سیالیو کې د ګډون لپاره د نړۍ شپږ سوه پنځوس لوبغاړو غوښتنلیکونه سپارلي وو چې په دې ډله کې افغانستان له څو هغو ګوتو په شمیرو هیوادو څخه دی چې ډیر لوبغاړي یې دې لیګ ته اخیستل شوې دي.

ټاکل شوې ده چې د سریلانکا غوره لیګ د جولای په اوولسمه پیل شي او پایلوبه یې د اګست په اتمه ترسره شي

د اروپايي کمېسیون له لوري بروکسل ته د طالبانود یوه پلاوي د وربلل کیدو په وړاندې غبرګون کې، د اروپايي پارلمان غړې هانا نیومن بیا له دې کار سره خپل مخالفت څرګند کړی دی.

هغې د سې‌ شنبې په ورځ، د غبرګولي په ۱۲مه، په خپله ایکسپاڼه کې لیکلي چې طالبان باید بروکسل ته د خبرو لپاره ور ونه بلل شي او زیاتوي هر څوک چې د بهرنۍ پالیسۍ اصول د مهاجرینو د اخراج د تړونونو قرباني کوي، خپل اعتبار او امنیت له لاسه ورکوي.

میرمن نیومن تر دې مخکې هم ورته مخالفت څرګند کړی او ویلي وو چې له طالبانو سره هر ډول معامله او ورته مشروعیت ورکول د منلو وړ نه ده.

د راپورونو له مخې اروپايي ټولنه غواړي د طالبانو یو پلاوی بروکسل ته د افغان کډوالو د اخراج په اړه د خبرو لپاره ور وبولي.

که څه هم د دې خبرو کره نیټه نده اعلان شوې خو له مخکې دغه اقدام د بشري حقونو د سازمانونو له سختو نیوکو سره مخ شوی دی.

د افغانستان پخواني ولسمشر حامد کرزي د اروپايي ټولنې د بهرني سیاست د مسؤلې کایا کالاس د څرګندونو په غبرګون کې ویلي چې د پاکستان اوسنی وضعیت او امنیتي ستونزې د هغه هېواد د هغو پالیسیو نتیجه ده چې د ده په خبره د افراطیت ملاتړ یې کړی او د افغانستان پر ضد یې ترې کار اخیستی دی.

ښاغلي کرزي د سې ‌شنبې په ورځ، د غبرګولي په ۱۲مه، په خپله ایکسپاڼه کې له میرمن کالاس وغوښتل چې د سیمې د روان بحران اصلي او بنسټیز عوامل د عیني واقعیتونو پر بنسټ په پام کې ونیسي؛ هغه عوامل چې د ده په وینا په افغانستان کې د ډیرو انساني تلفاتو او د عامه تاسیساتو د ویجاړېدو لامل شوي دي.

د اروپايي ټولنې د بهرني سیاست مسؤلې کایا کالاس د دوشنبې په ورځ په اسلام‌آباد کې د پاکستان د صدراعظم له مرستیال او د بهرنیو چارو له وزیر اسحاق ډار سره په ګډه خبري غونډه کې، د پاکستان او د طالبانو د حکومت ترمنځ وروستیو نښتو ته په اشارې ویلي وو چې پاکستان حق لري د نړیوالو قوانینو له مخې له ځان او خپلو خلکو څخه دفاع وکړي، خو په اوسنیو شرایطو کې تر ټولو غوره حل لاره خبرې اترې دي، نه هوايي بریدونه.

د افغانستان او پاکستان ترمینځ تاو تریخوالی د روان کال په فبرورۍ میاشت کې هله زیات شو چې دواړو لورو د ډیورند کرښې په اوږدو کې پراخو نښتو ته مخه کړه. که څه هم اوس لویې شخړې دریدلې خو بیاهم کله ناکله د کرښې په اوږدو کې د نښتو راپورونه ورکول کیږي.

د ملګرو ملتونو د بشري چارو د همغږۍ دفتر اوچا وايي، له اړمنو افغانانو سره د بشري مرستو لپاره يې د خپلې بودیجې یوازې ۱۶سلنه ترلاسه کړې.

اوچا پرون دوشنبې پر ایکس پاڼه ولیکل چې د تیرې میاشتې تر پایه يې د اړتیا وړ د ۱،۷۱ میلیاردو ډالرو بودیجې څخه یوازې ۲۶۹ میلیونه ډالره ترلاسه کړې ده.

د اوچا په ټکو، د بشري مرستو کمښت په افغانستان کې د ژوند ژغورنې مرستې له جدي ګواښ سره مخ کړي.

اوچا خبرداری ورکړی که چیرته بودیجه ترلاسه نه کړي په میلیونو افغانان به له بشري مرستو محروم شي.

له دې وړاندې ملګرو ملتونو خبرداری ورکړی و چې په افغانستان کې نژدې ۲۸میلیونه کسان د فقر تر کرښې لاندې ژوند کوي.

د کوچنیانود حقوقو لپاره د ملګرو ملتونو کمیټه د طالبانو لخوا "د زوجینو د تفریق اصولنامې" ځینې برخې له بشري حقوقو څرګنده سرغړونه ګڼي.

د کمیټې د دوشنبې ورځې اعلامیې وویل چې دغه اصولنامه د کوچنیانو واده ته جواز ورکوي چې له نړیوالو قوانینو څرګنده او سیستماتیکه سرغړونه ګڼل کیږي.

کمیټه زیاتوي چې "دکوچنیانو ودول نه یواځې دا چې یو زیانمن کار دی بلکه له بشري حقوقو یوه اساسي سرغړونه هم ده. "

اعلامیه زیاتوي چې د کوچنیانو ودول په ځانګړې توګه نجونې د زور زیاتي ، استثمار، له وخته مخکې او اجباري امیدواري، له زده کړو محرومیت او بدني او رواني زیانونو سره مخ کوي.

د " زوجینو د تفریق اصولنامه" چې څو اونۍ مخکې د طالبانو د حکومت لخوا صادره شوه له پراخو غبرګونونو سره مخ شوې ده. دنورو ترڅنګ افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندوی ماموریت، یوناما، ویلي چې دغه اصولنامه دافغان ښځو او نجونو حقوق کمزوري کوي او سیستماتیک تبعیض په قانون او عمل کې نور هم ټینګوي.

امنیت شورا دوه اونۍ وروسته افغانستان کې د ملګرو ملتونو د مرستندوی ماموریت ، یوناما ،د تمدید لپاره غونډه کوي.

یوناما د دوشنبې په ورځ وویل چې امنیت شورا به د جون په ۱۶ ددغه ماموریت دغځولو لپاره غونډه وکړي.

د امنیت شورا غړو هیوادونو په تیرې کب میاشت کې د یوناما ماموریت دمعمول خلاف د دریو میاشتو لپاره تمدید کړ.

تردې مخکې د یوناما ماموریت دیوه کال لپاره تمدید کیده.

یوناما دغه راز ویلي دي چې د جون په اتمه هم امنیت شورا د افغانستان په اړه غونډه کوي.