پس از ممنوعیت کشت کوکنار از سوی حکومت طالبان در اپریل ۲۰۲۲، برخی دهقانان در شماری از ولایت ها به کشت هنگ (انغوزه) به‌عنوان یک محصول قانونی و درآمدزا روی آوردند، به این امید که این کشت بتواند جایگزین مناسبی برای کوکنار باشد و مشکلات اقتصادی‌شان را کاهش دهد.
اما اکنون به گفته آنان بهای نهال، تخم و شیره هنگ به‌شدت کاهش یافته و هم‌زمان هزینه‌های انتقال و صادرات آن افزایش یافته است؛ وضعیتی که به افزایش تولید، محدودماندن تقاضا در بازار هند و بالا رفتن هزینه‌های ترانزیت نسبت داده می‌شود.
توریالی سخی زاده یکی از دهقانان در ولایت پروان می گوید حدود چهار سال قبل زمانی که بازار فروش هنگ رونق داشت، تصمیم گرفت پول قرض کند و این گیاه را پرورش دهد تا درآمد بیشتری به دست آورد.
او به رادیو آزادی گفت حدود ۱۵ جریب زمین را به اجاره گرفت و هنگ کاشت؛ اما اکنون با خطر ورشکستگی مالی روبه‌رو است.
«تخم های هنگ را بین پانزده تا ۲۰ لک افغانی از دکانداران قرضه گرفتم، اما از این که تقریبا چهارسال می شود هنگ در زمین مانده و آن را فروخته نتوانستم، دکانداران که از آنان قرضدار بودم پول خود را خواستند مجبور شدم یک زمین و یک چهاردیواری که داشتم بفروشم و قرض ها را بپردازم، اما باآنهم نتوانستم تمام قرضه ها را بپردازم.»
به گفته سخی‌زاده، بهای نهال هنگ نوع تاجیکی که پیش‌تر قیمت آن بین ۱۵ تا ۱۸ افغانی بود، به یک تا دو افغانی کاهش یافته است.
مسئولان وزارت زراعت، آبیاری و مالداری حکومت طالبان در مورد این مشکلات و نگرانی ها به تماس های رادیو آزادی پاسخ ندادند.
اما مسئولان این وزارت گفته اند که در سال‌های اخیر کشت هنگ را به‌عنوان بدیل کوکنار ترویج کرده و برای تشویق دهقانان، برنامه‌های توزیع نهال این گیاه را در شماری از ولایت‌ها اجرا کرده است.
مصباح‌الدین مستعین، سخنگوی وزارت زراعت، آبیاری و مالداری حکومت طالبان در فبروری ۲۰۲۵ به برخی رسانه های داخلی گفته که افزایش جهانی تولید هنگ باعث کاهش قیمت آن شده و این وزارت برای بهبود جایگاه افغانستان در بازار جهانی این محصول تلاش می‌کند.
در این میان، تاجران هنگ نیز از تغییرات بازار و تأثیر آن بر قیمت این محصول سخن می‌گویند.
یکی از آنان که نخواست نامش در گزارش ذکر شود و می گوید که از حدود یک دهه در بخش صادرات هنگ فعالیت کرده به رادیو آزادی گفت: «افغانستان سالانه حدود دو صد تن هِنگ حاصلات داشت و همین مقدار را ما صادر می کردیم، حالا همان چهار برابر حدود هشتصد تن شده است بازار هند اینقدر گنجایش ندارد، عرضه بسیار زیاد است، تقاضا کم یا به همان حالت نورمال که در هندوستان چقدر استعمال می شد به آن اندازه است.»
به گفته او بهای «تخم دانه» از ۱۰ تا ۱۲ هزار افغانی به ۴ تا ۴٫۵ هزار افغانی و نوع «شیره» از ۴ تا ۵ هزار افغانی به ۸۰۰ تا هزار افغانی در هر کیلوگرام کاهش یافته است.
این تاجر می افزاید که هم‌زمان، هزینه انتقال هوایی هر کیلوگرام هنگ از ۶۰ سنت به حدود دو دالر افزایش یافته و افزایش شمار تاجران کوچک و پراکندگی محموله‌های صادراتی نیز، به باور او، قدرت چانه‌زنی فروشندگان افغان در بازار هند را کاهش داده است.
او می‌گوید هنگ در گذشته بیشتر به‌گونه طبیعی در ولایت‌های شمالی، از جمله سمنگان، بدخشان و تخار، می‌رویید؛ اما در سال‌های اخیر، با افزایش علاقه دهقانان به کشت این گیاه، تولید آن گسترش یافته است.
بر اساس معلومات سازمان خوراک و زراعت ملل متحد (FAO)، هنگ یا آنغوزه نباتی است که از ریشه آن شیره‌ای به دست می‌آید و در تهیه ادویه، چاشنی‌های غذایی و برخی محصولات دارویی استفاده می‌شود.
در این حال برخی از آگاهان امور اقتصاد و زراعت می گویند که افزایش تولید هنگ در افغانستان با رشد تقاضای بازار همراه نبوده و همین مسئله فروش محصولات دهقانان را با مشکل روبه‌رو کرده است.
پوهاند ذکرالله صافی استاد پیشین فاکولته زراعت و آگاه اقتصاد زراعتی بر پروسس داخلی هنگ و حمایت اقتصادی از دهقانان برای بهبود بازار این محصول تأکید می‌کند.
«تنها نباتاتی که ما معرفی می‌کنیم زعفران است، هینگ است، زیره است و پودینه و غیره است، اینها در واقعیت بدیل کوکنار شده نمی توانند، مگر اینکه یک متمم، یک مکمل دیگر دولتی یا سرمایه‌گذاری موسسات یک پکیج یا یک برنامه وجود داشته باشد که تا دهقانان از افت نجات پیدا کنند.»
اکنون سخی‌زاده نیز پس از نزدیک به چهار سال انتظار، با تصمیم دشواری روبه‌رو است: ادامه کشت و امید به بهبود بازار، یا کنارگذاشتن کشت هنگ.
او می‌گوید در ماه های عقرب و قوس فصل فروش نهال هنگ فرا می رسد: «در این چهار سال گذشته زندگی ما به بسیار مشکل پیش می رود، کار های شاقه می کنم یا از دوستان برای مصارف خانه قرض می گیرم به امید اینکه نهالان فروخته شوند، اگر امسال نهالان هنگ فروخته نشود، ناگزیر هستم که تمام نهالان را از بین برده و زمین‌ها را هموار بسازم.»
اگر امسال نهالان هنگ فروخته نشود، ناگزیر هستم که تمام نهالان را از بین برده و زمین‌ها را هموار بسازم.توریالی سخی‌زاده، دهقان در ولایت پروان
