بحران در تجارت افغانستان و پاکستان؛ تجارت و فعالیت‌های اقتصادی با چالش روبه‌روست

تنش‌های حل نشده میان حکومت طالبان افغانستان و پاکستان، تجارت و فعالیت‌های اقتصادی دو کشور را با مشکلات جدی مواجه کرده‌است.

بسته بودن گذرگاه‌ها، صادرات، واردات و ترانزیت را مختل کرده و تاجران دو طرف خواستار بازگشایی مسیرهای تجارتی هستند.

در افغانستان، بخش قابل توجهی از صادرات را محصولات زراعتی، به‌ویژه میوه‌های تازه، تشکیل می‌دهد.

تاجران می‌گویند، بسته ماندن مسیرهای تجارتی باعث کاهش قیمت و خراب شدن بخشی از محصولات شده‌است.

اختر محمد احمدی، رئیس مارکیت میوه‌های تازه، به رادیو آزادی می‌گوید قیمت میوه‌های تازه نسبت به سال گذشته حدود ۵۰ درصد کاهش یافته است.

او می‌افزاید: "امسال قیمت میوه‌ها بسیار کاهش یافته است. یک سیر انگور در بازار کابل از ۴۰ تا ۸۰ افغانی و یک سیر سیب از ۵۰ تا ۱۰۰ افغانی فروخته می‌شود. قیمت انجیر، زردآلو و ناک نیز حدود ۵۰ درصد کاهش یافته است. شماری از تاجران محصولات‌شان را از طریق ایران به پاکستان فرستاده‌اند، اما در این مسیر بخشی از انگور خراب می‌شود."

محمد یونس مهمند، معاون اول هیئت مدیره اتاق تجارت و سرمایه‌گذاری افغانستان، در صحبت با رادیو آزادی می‌گوید که بسته ماندن گذرگاه‌ها نه‌تنها به تجارت میان دو کشور، بلکه به خدمات و سیستم ترانسپورتی نیز آسیب زده‌است.

او گفت: "اصل حرف این است که پاکستان و افغانستان از بازارهای یکدیگر استفاده می‌کنند، اما بسته ماندن راه‌های تجارتی به نفع هیچ‌کدام نیست. افغانستان راه‌های بدیل پیدا کرده، هرچند این مسیرها طولانی‌تر است. تلاش ما این است که تنها به یک مسیر تجارتی وابسته نباشیم و راه‌های بدیل نیز داشته باشیم."

در سوی دیگر، تاجران پاکستانی نیز از بسته بودن گذرگاه‌ها ابراز نگرانی می‌کنند.

سید حسین جواد کاظمی، عضو اتاق تجارت پاکستان، می‌گوید تجارت بدون امنیت با مشکل روبه‌رو می‌شود: "اگر امنیت نباشد، تجارت با مشکلات زیادی مواجه می‌شود. ما خواستار تأمین امنیت هستیم، زیرا با وجود امنیت، تجارت رشد و رونق پیدا می‌کند."

یوسف آفریدی، رئیس اتاق تجارت و صنایع خیبر، روز پنجشنبه «۱۲ سنبله» در یک نشست خبری در لندی کوتل گفت که بسته بودن گذرگاه‌ها با افغانستان تا کنون حدود ۲.۵ میلیارد دالر خسارت به بار آورده است، از این میان، ۱.۶۴۴ میلیارد دالر در بخش صادرات و ۸۱۷ میلیون دالر در بخش واردات زیان وارد شده‌است.

پیش از این، اتاق تجارت و سرمایه‌گذاری افغانستان گفته بود که طرف افغانستان پس از مسدود شدن مسیرهای تجارتی بین پاکستان و افغانستان، میلیون‌ها دالر خسارت دیده و بانک جهانی هم پیش از این گفته بود که اختلالات تجارتی بر صادرات افغانستان تأثیر گذاشته است.

بر اساس گزارش بانک جهانی که در ماه مارچ منتشر شد، صادرات افغانستان در فبروری ۲۰۲۶ به حدود ۱۲۴ میلیون دالر کاهش یافته و بخشی از این کاهش به بسته بودن مرز پاکستان نسبت داده شده‌است.

رسانه‌های پاکستانی گزارش داده‌اند که روز پنج‌شنبه نشستی در پشاور با عنوان «فراتر از مناقشه پاکستان و افغانستان: پیشبرد صلح منطقه‌ای و تفاهم متقابل» برگزار شد.

در این نشست تاجران، تحلیل‌گران سیاسی و روزنامه‌نگاران حضور داشتند و برخی اشتراک کننده‌گان از حکومت پاکستان خواستند تجارت با افغانستان را از اختلافات سیاسی جدا کند.

به گزارش «نیوز» پاکستان، مشاهد حسین، تحلیل‌گر سیاسی این کشور، گفت که پاکستان باید رویکرد خود در قبال افغانستان را بازنگری کند و روابط دو کشور را بر پایه تجارت، سرمایه‌گذاری، ارتباطات مردمی و منافع اقتصادی متقابل استوار سازد.

در افغانستان، مخلص احمد، تاجر افغان و عضو هیئت مدیره اتاق تجارت و سرمایه‌گذاری ولایت ننگرهار، می‌گوید که برای جلوگیری از خسارات بیشتر باید مسیرهای تجارتی بین افغانستان و پاکستان باز شود: "تجارت نباید قربانی اختلافات سیاسی شود. اگر میان دو کشور مشکل سیاسی یا امنیتی ایجاد می‌شود، بندرها و گذرگاه‌های تجارتی نباید مسدود شوند. تنها باز شدن راه‌ها مهم نیست، باید یک میکانیزم دایمی ایجاد شود تا این مسیرها دوباره به دلیل اختلافات سیاسی و امنیتی بسته نشوند."

با این حال، پاکستان بسته بودن گذرگاه‌ها را تنها یک موضوع تجارتی نمی‌داند.

اسلام‌آباد می‌گوید گذرگاه‌ها تا زمانی باز نخواهند شد که کابل درباره نگرانی‌های امنیتی پاکستان تضمین‌های کتبی و قابل اعتماد ارائه کند.

پاکستان از حکومت طالبان می‌خواهد مانع حملات افراد مسلح از خاک افغانستان شود، اتهامی‌که حکومت طالبان آن را رد کرده و گفته است که پاکستان نباید مسئولیت ناکامی‌های امنیتی خود را به دیگران واگذار کند.

چین به تازه‌گی یک‌بار دیگر برای کاهش تنش میان دو کشور تلاش‌های میانجی‌گرانه انجام داده و پاکستان از این تلاش‌ها استقبال کرده‌است، اما بر تضمین‌های امنیتی تأکید دارد.

حکومت طالبان در مورد تحولات اخیر اظهار نظر نکرده‌است.

هرچند دروازه تورخم از سوی پاکستان مسدود بود، اما حکومت طالبان نیز اعلام کرد که در مورد بازگشایی راه‌ها در امتداد خط دیورند، از جمله گذرگاه تورخم، تنها زمانی اجازه خواهد داد که پاکستان تضمین بدهد این مسیرها در زمان بروز اختلافات سیاسی بسته نخواهند شد.

دروازه تورخم یکی از مهم‌ترین مسیرهای رفت‌وآمد مسافران و تجارت میان افغانستان و پاکستان به شمار می‌رود.

همچنین تورخم کشورهای آسیای مرکزی و آسیای جنوبی را نیز به یکدیگر وصل می‌کند.

اپلیکیشن نشرات مستقیم رادیو آزادی