او به بیماری قلبی مبتلا است، دیگر توان ادامه تداویش را ندارم، چون بیکار هستممحمد ابراهیم، باشنده ولسوالی سوکی
محمد ابراهیم، باشنده ولسوالی سوکی ولایت کنر است. او میگوید دختر سه سالهاش به نام مروه به سوراخ قلب مبتلا است و توانایی مالی تداوی و انجام عملیات او را ندارد:
"داکتر به من گفت که او به بیماری قلبی مبتلا است."
محمد ابراهیم به رادیو آزادی گفت که پسر سه سالهاش به نام محمد، سال گذشته به دلیل همین بیماری جان باخت و اکنون به شدت نگران زندهگی دخترش است.
او افزود:
"در ماه دسمبر سال ۲۰۲۳ او را نزد داکتر بردیم. داکتر گفت که او به بیماری قلبی مبتلا است. تا هنوز عملیاتش را انجام ندادهایم. اسنادش را به هلال احمر سپردهایم، اما تا کنون هیچ خبری به ما ندادهاند و در انتظار نوبت هستیم. اگر بخواهیم با هزینه شخصی عملیاتش کنیم، بین یک تا یکونیم لک افغانی هزینه دارد. ما یک خاطره تلخ هم داریم، اکنون سینه این کودکم خیلی زود به زود خراب میشود، یک هفته خوب است و یک هفته در دستاش کنول است. برایش پیچکاری میکنیم، اما دیگر توان ادامه تداویش را ندارم، چون بیکار هستم."
ابراهیم میگوید برای پسرش محمد که جان باخت نیز مدت زیادی منتظر کمک جمعیت هلال احمر افغانی بود تا زمینه تداوی او در خارج از کشور فراهم شود، اما بهگفته او، پیش از رسیدن نوبتش، فرزندش وفات کرد.
وقتی این کودک به دنیا آمد، به همین بیماری مبتلا بودخیر محمد باشندۀ قندهار
خیر محمد، پدرکلان نسیم دو ساله، کودک دیگری که به این بیماری مبتلا است و در ولایت کندهار زندهگی میکند، نیز در این مورد به رادیو آزادی گفت:
"وقتی این کودک به دنیا آمد، به همین بیماری مبتلا بود. او را نزد داکتران زیادی بردیم. وقتی به شفاخانه بردیم، داکتران گفتند که قلب او سوراخ است و در اینجا تداوی نمیشود، او را به هلال احمر ببرید. پسرم توانایی تداوی فرزند خود را ندارد."
این خانوادههای افغان میگویند که به دلیل امکانات محدود طبی، مشکلات اقتصادی و کاهش برنامههای انتقال بیماران به خارج از کشور، نسبت به آینده فرزندانشان نگران هستند و از جمعیت هلال احمر افغانی، سازمان جهانی صحت و نهادهای امدادرسان میخواهند که در تداوی کودکانشان همکاری کنند.
یک منبع در جمعیت هلال احمر افغانی تحت اداره حکومت طالبان که نخواست نام و صدایش در گزارش نشر شود، به رادیو آزادی گفت که هزاران کودک مبتلا به سوراخ قلب و دیگر بیماریهای قلبی برای دریافت کمک صحی در این نهاد ثبت شدهاند.
بر اساس معلومات این جمعیت، در حال حاضر حدود ۱۴ هزار کودک در سراسر افغانستان ثبت شدهاند که به نارساییهای مادرزادی قلب، از جمله سوراخ قلب، مبتلا هستند.
بهگفته این منبع، نزدیک به هفت هزار تن از این کودکان دچار موارد پیچیدهی هستند که تداوی آنان در شفاخانههای افغانستان ممکن نیست و برای انجام جراحیهای پیشرفته باید به خارج از افغانستان، به ویژه هند و جرمنی، فرستاده شوند.
این جمعیت میگوید که تا حد امکان تلاش میکند با همکاری شرکای بینالمللی، شماری از بیماران را برای تداوی به خارج از کشور اعزام کند، اما امکانات موجود در مقایسه با نیازها بسیار محدود است.
بهگفته مسئولان هلال احمر، روند معرفی بیماران بر اساس ارزیابی طبی، ظرفیت نهادهای کمک کننده و امکانات مالی انجام میشود و هزاران کودک دیگر همچنان در فهرست انتظار قرار دارند.
در همین حال، شماری از داکتران متخصص میگویند که برخی نارساییهای مادرزادی قلب، از جمله سوراخ قلب، اگر به موقع جراحی نشوند، تهدید جدی برای زندهگی کودک به شمار میروند.
برخی از عملیاتها اگر بیش از حد به تأخیر بیفتند، به قلب آسیب میرسانندداکتر محمد حنیف تسل
داکتر محمد حنیف تسل، متخصص و ترینر جراحی قلب در شفاخانه صحت طفل اندراگاندی کابل، در این مورد به رادیو آزادی گفت که در شفاخانه آنان از یک سال به اینسو مرکز جراحی و عملیات کودکان مبتلا به این بیماری ایجاد شده و هر روز بین ۱۵ تا ۲۰ کودک بیمار در آن تشخیص میشوند. او گفت:
"برخی از عملیاتها اگر بیش از حد به تأخیر بیفتند، به قلب آسیب میرسانند. از نگاه طبابت، عوامل ژنتیکی، فقر، عوامل محیطی و اجتماعی در بروز این بیماری نقش دارند. خانوادههایی که با مشکلات اقتصادی روبهرو هستند، مادرانیکه کمخونی دارند، معتاد هستند یا در دوران بارداری به بیماریهایی مانند سرخکان حیوانی مبتلا شدهاند یا از دواهای عصبی استفاده کردهاند، این عوامل نیز نقش دارند. ما در این یک سال نزدیک به ۲۰۰ بیمار را عملیات کردهایم. کودکانیکه سوراخ قلب دارند، به مراقبت ویژه نیاز دارند، زیرا در برابر میکروبها بسیار حساس هستند. حتی با یک میکروب ساده دچار سینهوبغل و زکام میشوند و بیماری آنان پیشرفت میکند. این کودکان بهسرعت وزن نمیگیرند، بنابراین باید تغذیه مناسب داشته باشند و تا زمانیکه برای عملیات آماده میشوند، دواهای مخصوص را به طور دوامدار دریافت کنند."
بهگفته کارکنان صحی و متخصصان بیماریهای قلبی کودکان، نارساییهای مادرزادی قلب، از جمله سوراخ قلب (Congenital Heart Defects)، از بیماریهایی است که کودک از هنگام تولد به آن مبتلا است. این نواقص در ساختار قلب ایجاد میشوند و بر جریان طبیعی خون تأثیر میگذارند.
بهگفته آنان، برخی از آنها ساده هستند و با دوا یا تداوی محدود قابل کنترول اند، اما نواقص پیچیده نیازمند جراحی فوری هستند، زیرا تأخیر در تداوی خطر وخامت وضعیت صحی و حتی مرگ کودک را افزایش میدهد.
امکانات انجام جراحیهای پیچیده قلب کودکان در افغانستان همچنان محدود است. هرچند در سالهای اخیر برخی عملیاتهای قلب کودکان در شماری از شفاخانههای دولتی و خصوصی در افغانستان انجام میشوند، اما تجهیزات پیشرفته، جراحان متخصص و مراکز مراقبت ویژه پس از عملیات به اندازه کافی وجود ندارد، از همین رو، بسیاری از بیماران برای تداوی به کشورهای دیگر معرفی میشوند.
در حدود دو دهه گذشته، جمعیت هلال احمر افغانی با همکاری نهادهای بشردوستانه و کمک کنندهگان بینالمللی، صدها کودک افغان را برای تداوی به هند، جرمنی، پاکستان و شماری دیگر از کشورها اعزام کردهاست، اما پس از بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان در سال ۲۰۲۱، به دلیل کاهش کمکهای بینالمللی، محدودیتهای مالی و کاهش برنامههای ارجاع بیماران، شمار کودکانی که در انتظار انجام عملیاتهای نجاتبخش قرار دارند، افزایش یافته است.