به گفتهٔ سازمان ملل متحد، تنها در سال گذشته نزدیک به سه میلیون افغان به گونهٔ داوطلبانه یا اجباری از کشورهای همسایه به افغانستان بازگشتهاند.
پناهندگانی که از کشورهای همسایه به کشور برگشتهاند میگویند که شرایط مناسب زندگی و کار برای آنان فراهم نیست و با مشکلات و دشواریهای فراوان مواجه اند.
بلال خان یکی از همین مهاجران است که پس از ۴۰ سال مهاجرت در پاکستان، به افغانستان بازگردانده شده است. او که نابینا است به رادیو آزادی گفت:
کسی صدایم را نشنید. وضعیت من بسیار خراب است، زیرا معلول و نابینا هستم
"بیش از ۴۰ سال را در کمپ میاوَلی در ایالت پنجاب پاکستان سپری کردهام. سال گذشته در اوایل ماه اگست، حکومت پاکستان به همهٔ ما گفت که تا پایان اگست باید کمپ را ترک کنیم. من در آنجا مصروف کار خشتزنی بودم. در ماه سپتامبر مرا به افغانستان بازگرداندند. من و خانوادهام بیکار شدیم و هیچکس با ما کمک نکرد. به نهادهای مختلف بینالمللی مراجعه کردم، اما کسی صدایم را نشنید. وضعیت من بسیار خراب است، زیرا معلول و نابینا هستم."
دفتر معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان یوناما به مناسبت روز جهانی پناهندگان در پیامی گفته که افغانستان با یکی از بزرگترین بحرانهای بیجاشدگی روبهرو است و افغانهای بیجا شده در داخل کشور و در سراسر منطقه در جستجوی حمایت و بازسازی زندگی شان هستند.
تنها در سال ۲۰۲۵ بیش از ۲.۹ میلیون افغان به افغانستان بازگشتهاند که بیشتر آنان تحت فشار و در شرایط دشوار قرار دارند.
افغانستان با یک بحران شدید بشری مواجه است. نهادهای امدادرسان بینالمللی میگویند که میلیونها افغان هنوز هم به کمکهای بشردوستانه نیاز دارند، در حالی که مشکلات اقتصادی، محدودیتها بر زنان و دختران، کمبود مواد غذایی و محدود بودن خدمات اساسی همچنان ادامه دارد.
نهادهای بشردوستانه در مورد بازگشت گستردهٔ مهاجران افغان از ایران و پاکستان ابراز نگرانی کردهاند
از اواخر سال ۲۰۲۳ تاکنون، میلیونها افغان از این کشورها به افغانستان بازگشته یا اخراج شدهاند که این وضعیت فشار بیشتری را بر جوامع میزبان، خدمات عمومی و منابع کمکرسانی وارد کرده است.
زینب، زنی که از ایران به افغانستان اخراج شده، میگوید در حالی از ایران اخراج شد که شماری از اعضای خانواده و کودکانش در آن کشور باقی ماندهاند.
"من و تمام اعضای خانوادهام در ایران متولد شدهایم. مرا به افغانستان آورده اند، اما بقیهٔ خانوادهام در ایران ماندهاند. در اینجا هیچکس را ندارم. زندگی در افغانستان برایم بسیار دشوار است. تنها یک فرش دارم و هیچ چیز دیگر ندارم؛ حتی یک بالشت هم ندارم که زیر سرم بگذارم."
سازمان ملل متحد میگوید که بیشتر پناهندگان میخواهند به کشور خود بازگردند، اما روند بازگشت باید داوطلبانه، امن و با حفظ کرامت انسانی آنان انجام شود.
بر اساس گزارشهای سازمان ملل متحد، در سراسر جهان ۴۶.۱ میلیون نفر مجبور شدهاند خانه و کاشانهٔ خود را ترک کنند.
اینها کسانی اند که از خشونت، جنگ یا آزار و اذیت گریخته اند.