من کامنت ها را می بینم، که آیا این موضوع واقعیت دارد و دیگران در مورد آن چه گفته اندرشاد احمد، باشنده کابل
شماری از شهروندان افغانستان میگویند که خوانش کامنت ها برای آنان منبع معلومات، سرگرمی و حتی تشخیص حقیقت از شایعه است.
رشاد احمد، باشنده کابل، میگوید کامنتها به او کمک میکند تا، تا حدی درست و نادرست بودن موضوع را تشخیص دهد. او به رادیو آزادی گفت که کامنتها را بر اساس حسابهای کاربری بهگونه انتخابی میخواند:
«وقتی که یک موضوع را شخصی از یک صفحه یا از یک ID فیسبوکش خودش نظر خود را منتشر می کند یا یک موضوع را شریک می کند من کامنت (نظرها) آن را می بینم بخاطر این که آیا این موضوع واقعیت است یا نیست و سایر مردم درباره آن چه گفته اند،انتقاد کرده اند یا چه چیزی گفته اند و چطور و چه رقم،اما از رسانه های که دقیق باشند و همیشه خبرهای دقیق را نشر می کنند کامنت های آن را نمی بینم .»
از سوی دیگر سلیمان باشنده ولایت ننگرهار میگوید بیشتر به جنبه سرگرمی و فضای اجتماعی کامنت ها توجه دارد و کامنتخوانی برایش یک نوع تفریح است و خودش هم در این فضا سهم میگیرد.
«در شبکههای اجتماعی وقتی یک موضوع را میبینم، اول خود موضوع یا خبر را یکبار مرور میکنم، بعد از آن به بخش دیدگاه ها(کمنت ها) میروم. در کامنت ها بیشتر آن نوشتههایی را میخوانم که بیشتر پسندیده (لایک)شده باشند یا طنز گونه و خندهدار باشند ، در مجموع من بیشتر کامنت ها را میخوانم، از خواندنشان لذت میبرم، بهویژه کامنت های خندهدار و سپس خودم هم یک کامنت میگذارم.»
خواندن کامنت ها عادت من است، البته این موضوع به نوع پُست بستگی داردلطف الله باشنده ولایت لغمان
همچنان لطف الله باشنده ولایت لغمان می گوید که کامنت ها نظر مردم و «افکار تازه» است و به یادگیری کمک میکند.
«خواندن کامنت ها عادت من است، البته این موضوع به نوع پُست بستگی دارد، اگر من در مورد موضوع معلومات داشته باشم، مستقیم پاسخ مینویسم؛ اما زمانی که معلومات نداشته باشم حتماً و صد درصد کامنت ها را میبینم، برای اینکه از نظر و تجربه مردم استفاده کنم،هر جوابی که در کامنت ها باشد، از آنها یاد میگیرم و خود را مطمئن میسازم،در کل کامنت ها نظرات مردم هستند، افکار و معلومات جدید هستند.»
در مقابل وارث باشنده شهر کابل ،اما دیدگاه متفاوتی دارد و اساساً علاقهای به کامنت ها ندارد و ترجیح میدهد وارد فضای بحثهای آنلاین نشود.
«شخصاً خود من نه میخواهم کامنت کسی را بخوانم، نه میخواهم به کسی کامنت بدهم. همین کامنت دادن که است هم رویه مثبت را نشان می دهد هم منفی را، بعضی دوستان است انتقادگیر و منفی باف هستند، از همین خاطر من به نظر نویسی های مردم ارزش نمی دهم به اینکه مردم چه رقم کامنت مینویسد. بازهم همان دید مثبتش خوب است اما دید منفیاش هم باز هم مربوط به کسی می شودکه مینویسد. »
بسیاری از کامنت ها، اغلب بر تجربه شخصی، تعصب یا اطلاعات ناقص تاکید دارندعبدالرحیم اسدی
در مجموع، این دیدگاهها نشان میدهد که «کامنتها» در شبکههای اجتماعی نقشهای گوناگون دارند؛ از ابزار سنجش حقیقت گرفته تا سرگرمی و یادگیری و در عین حال برای برخی کاملاً بیاهمیت اند.
در این حال عبدالرحیم اسدی رئیس نهاد بینالمللی آموزشی آنلاین بانوان افغانستان و آگاه امور اجتماعی می گوید در فضای مجازی پذیرش یا رد یک نظر بدون بررسی، رویکرد غیرعلمی است.
او به رادیو آزادی گفت که در چارچوب علمی، هر ادعا باید بر اساس شواهد معتبر، روش تحقیق و قابلیت ارزیابی مستقل سنجیده شود:
«بسیاری از کامنت ها و دیدگاههای آنلاین فاقد این معیارها هستند، زیرا اغلب بر تجربه شخصی، تعصب یا اطلاعات ناقص تاکید دارند. بر اساس اصول روش شناسی علمی، برای ارزیابی یک نظر باید به چند نکته توجه کرد: اعتبار منبع، وجود دادهها و شواهد قابل بررسی، هماهنگی با یافتههای پژوهشی دیگر و امکان تکرار یا رد توسط دیگران. اگر یک ادعا این معیارها را نداشته باشد، از نظر علمی قابل اتکا نیست.»
آقای اسدی افزود که رویکرد عقلانی و مستدل این است که هیچ دیدگاه صرفاً به دلیل انتشار در فضای مجازی پذیرفته یا رد نشود، بلکه در پرتو شواهد، منطق و منابع معتبر بررسی شود.
در نهایت، مشخص نیست کاربران تا چه حد خودِ موضوع را با دقت دنبال میکنند و تا چه اندازه برداشتهایشان از فضای مجازی تحت تأثیر نظرها و واکنشهای دیگران قرار میگیرد؛ موضوعی که همچنان نیاز به بررسی بیشتر دارد.
