یک باشنده شهر کابل و مالک یک دواخانه در منطقه خیرخانه که خود را با تخلص قاریزاده معرفی میکند، میگوید که بیشتر اوقات به دلیل دریافت بانکنوتهای کهنه از مشتریان با مشکل روبهرو است.
فقط ۵۰۰ و ۱۰۰۰ افغانیگی نسبتاً بهتر اند، اما بقیه اکثراً خراب اند.
او به رادیو آزادی گفت: "اکنون در افغانستان بانکنوتهای خُرد تقریباً بسیار خراب شدهاند، فقط ۵۰۰ و ۱۰۰۰ افغانیگی نسبتاً بهتر اند، اما بقیه اکثراً خراب اند. دواخانه ما در یک منطقه فقیرنشین است، مردم بیشتر پولهای خُرد میآورند که حدود ۹۰ درصد آنها کهنه است. از سوی دیگر شرکتهای دوا پول را به دالر میگیرند و این افغانیهای خرد را اصلاً قبول نمیکنند، در نتیجه ما متضرر میشویم."
پروانه، یک متشبث در هرات که در بخش تولید و فروش لباسهای افغانی فعالیت دارد، مشکل مشابه را مطرح میکند.
"وقتی مشتری پول کهنه میدهد، مشکلات زیادی به وجود میآید. مثلاً بیشتر اوقات من آن پول را قبول نمیکنم و یا اگر مقدار پول زیاد باشد من تمام پولهای که کهنه و فرسوده اند را جدا میکنم که این باعث میشود هم وقتم از دست برود و هم اختلاف بین من و مشتری به وجود بیاید مثلاً وقتی من پول را قبول بکنم و برای کارمندانی که از صبح تا شب زحمت میکشند، کار میکنند، بدهم طبعاً که قبول نمیکنند چون پول فرسوده و کهنه را هیچکس از نزد آنان قبول نمیکند."
در همین حال، برخی شهروندان میگویند که شیوه نگهداری و استفاده از پول نقد در میان مردم نقش مهمی در حفظ کیفیت و دوام بانکنوتها دارد.
سحر، باشندۀ کابل به رادیو آزادی گفت:
هنوز استفاده از کارتهای بانکی و پرداختهای الکترونیکی به اندازه کافی گسترش داده نشده و رعایت تمیزی پول نقد، این موضوع بیشتر به فرهنگ استفاده مردم برمیگردد.
"کیفیت بانکنوتهای در افغانستان واقعاً یکی از مشکلاتی است که بسیاری از مردم با آن مواجه هستند. چون پول نقد زیاد در گردش است و شرایط نگهداری هم همیشه مناسب نیست باعث میشود که این بانکنوتها زود فرسوده و کهنه شوند و در معاملات روزمره مشکلات ایجاد بکنند و همچنان هنوز استفاده از کارتهای بانکی و پرداختهای الکترونیکی به اندازه کافی گسترش داده نشده و رعایت تمیزی پول نقد، این موضوع بیشتر به فرهنگ استفاده مردم برمیگردد. اما چون پول بین افراد زیادی دستبهدست میشود، از اینرو حفظ کامل تمیزی آن تقریبا دشوار است."
برخی باشندگان ولایتهای مختلف نیز در صحبت با رادیو آزادی گفتند که آنان متعهد به نگهداری بهتر بانکنوتها اند، اما در عین زمان خواهان فراهمشدن زمینه استفاده از کارتهای بانکی و بانکداری آنلاین بهعنوان بدیل استفادۀ گسترده از پول نقد اند.
در این حال، بانک مرکزی افغانستان تحت کنترل حکومت طالبان نیز این مشکل را تأیید میکند، اما میگوید که کیفیت بانکنوتهای افغانی خوب است.
یک مقام این بانک که نخواست نامش ذکر شود، شنبه، ۵ ثور در پیامی به رادیو آزادی نوشته که "شماری از مردم بانکنوتها را بهگونهٔ نامناسب پیچانده و در دست خود میفشارند، روی بانکنوتها یادداشت مینویسند و با دستهای تر، آلوده یا چرب آن را میگیرند و به همین دلایل این بانکنوتها زودتر از وقت فرسوده میشوند."
او افزوده که آنان برای ترویج بهتر فرهنگ نگهداری درست بانکنوتها از راههای مختلف آگاهیدهی کردهاند و تلاش میکنند این آگاهی را افزایش دهند.
به گفتۀ این مقام حکومت طالبان بهزودی پالیسی استفاده از کارتهای بانکی و بانکداری الکترونیکی در سراسر افغانستان عملی خواهد شد و احتمالاً در برخی موارد در شهرها استفاده از آن اجباری میشود.
به اساس معلومات بانک مرکزی افغانستان تحت کنترل حکومت طالبان تنها در سال گذشته خورشیدی بیش از ۴ میلیارد افغانی بانکنوت کهنه جمعآوری و از بین برده شده است.
مشکل فرسودهشدن سریع بانکنوتهای افغانی و ایجاد دشواری در معاملات، از سالها پیش در افغانستان مطرح است.
اما در ولایتها، بهویژه مناطق دوردست، نبود گستردۀ نمایندگیهای بانکی، آشنایی کم مردم با بانکداری الکترونیکی و نبود امکانات لازم، از عواملی دانسته میشود که مانع گسترش استفاده از کارتهای بانکی و خدمات دیجیتال شده است.
