امروز ۳۱ می «روز جهانی بدون تنباکو» است. شماری از استفاده کننده‌گان تنباکو در افغانستان می‌گویند به مشکلات صحی و اقتصادی روبه‌رو شده‌اند. در عین حال برخی از روان‌شناسان در مراکز درمانی اعتیاد در افغانستان هشدار می‌دهند که بیشتر افراد که از تنباکو استفاده کرده‌اند بعداً به مواد مخدر رو آورده اند.

سازمان ملل متحد می‌گوید که سالانه بیش از ۸ میلیون نفر در نتیجه استفاده از تنباکو جان های خود را از دست می‌دهند که ۱.۲ میلیون تن آنان به دلیل تنفس دود سگرت از محیط اطراف شان از بین می‌روند.

احمد عُزیر ۳۵ ساله از ولایت لوگر و صدیق افغان ۲۹ ساله از کابل که هر دو بیش از یک دهه از سگرت استفاده کرده‌اند به رادیو آزادی گفتند:

"از سگرت روز یک‌ونیم تا دو قوطی استفاده می‌کنم، شُش و جگرم بسیار تکلیف دارد و در ضمن از این عمل که مدت ۱۴/۱۵ سال می‌شود دارم پشیمان هم هستم، داکتر که معاینه می‌کند می‌گوید که شش‌ها و جگرم را سگرت خراب کرده و دیگر استفاده نکنم، اما نمی‌شود که بدون استفاده از سگرت باشم."

"۱۳ سال می شود که سگرت می‌زنم، روزانه دو قوطی مصرف دارم که هر روز آن مبلغ ۸۰ افغانی هزینه دارد، همچنان سگرت سبب امراض مختلف در بدن می‌شود، اما بر اساس برخی مشکلات به سگرت کشیدن رو آورده ام."

داکتر سید میرآقا حسینی روان‌شناس در یک مرکز درمانی ترک اعتیاد در شهر کابل می‌گوید بیشتر افرادی‌که از استفاده تنباکو آغاز کرده‌اند به آن وابسته شده‌اند و سرنوشت‌شان با اعتیاد به مواد مخدر گره خورده است.

او به رادیو آزادی گفت، استفاده افراد از تنباکو اضرار مختلف جسمی، روانی و عاطفی و همچنان اقتصادی دارد:

"قدم‌های اولی اعتیاد استفاده از دخانیات مثل سگرت و تنباکو شروع می‌شود تا این‌که عمل آن‌ها بیشتر و سنگین‌تر می‌شود و تا که سرانجام به اعتیاد مواد مخدر وصل می‌شود. سگرت، تنباکو و نصوار می‌تواند باعث ایجاد سرطان‌های دهان، مری و معده شود و همچنان سبب ایجاد افسرده‌گی در نزد شخص شود، در عین حال از لحاظ اقتصادی یک ضربه بزرگ است."

سازمان ملل متحد تنباکو را بزرگترین عامل مرگ‌های قابل پیش‌گیری در جهان خوانده و به مناسبت «روز جهانی بدون تنباکو» می‌گوید که سالانه بیش از ۸ میلیون نفر در جهان در نتیجه استفاده از تنباکو جان‌های خود را از دست می دهند که ۱.۲ میلیون تن آنان به دلیل تنفس دود سگرت از محیط اطراف شان از بین می‌روند.

متخصصین صحت می‌گویند که استفاده از تنباکو می‌تواند بر هر عضو بدن تأثیرگذار باشد و اعتیاد به آن، احتمال مبتلا شدن مصرف کننده‌گان آن را به سرطان‌های مختلف، امراض قلبی، ناراحتی‌های تنفسی و مشکلات جگر افزایش دهد و همچنان سبب کاهش باروری و سقط جنین در نزد زنان شود.

در این حال یک آگاه امور اجتماعی و جوانان می‌گوید راه حل برای کاهش و از بین بردن استفاده از تنباکو بلند بردن سطح آگاهی مردم نسبت به ضرر های دخانیات است.

او که نخواست نام‌اش در گزارش گرفته شود به رادیو آزادی گفت تبلیغات بر ضد استفاده از تنباکو می‌تواند از طریق مکاتب و مراکز عمومی، رسانه‌ها و از طریق نصب بنرها به اجرا گذاشته شود: "مسئولیت دولت، مردم و جامعه است که می‌شود از طریق شوراهای مردمی، مساجد و مکاتب به مردم آگاهی‌دهی شود، در باره اضرار تنباکو گفته شود تا مردم از آن آگاهی پیدا کنند و از استفاده تنباکو و این عمل دست بردارند."

شرافت زمان سخنگوی وزارت صحت عامه طالبان به سؤالات رادیو آزادی در مورد این‌که چه تعداد افراد در افغانستان از تنباکو استفاده می‌کنند و چه راه‌های برای جلوگیری از آن اتخاذ شده پاسخ نداد.

اما قانون جلوگیری استفاده از تنباکو در اماکن عمومی در افغانستان در سال ۱۳۹۲ خورشیدی تصویب شده که در آن آمده، هر کس از این قانون تخطی کند، ۳۰۰ افغانی جریمه خواهد شد و در عین زمان بر اساس این قانون ۵۰ درصد افزایش تعرفۀ گمرکی بر واردات سگرت وضع شده بود.

با آن‌هم سگرت در صدها دکان وسگرت فروشی‌های سیار کنار جاده در ولایت‌های مختلف افغانستان به فروش می‌رسد و استفاده کننده‌گان سگرت بدون توجه به ضررهای آن به خود و دیگران آن را خریداری کرده و در محلات مختلف دود می‌کنند.

«تنباکو» گیاهی است که برگ‌های خشک آن حاوی نیکوتین که یک ماده اعتیادآور است، می‌باشد.

بر اساس یافته‌های طبی، پس از کشیدن دود تنباکو، نیکوتین موجود در آن ظرف چند ثانیه وارد جریان خون شده و به مغز می‌رسد و سبب احساس لذت و انرژی می‌شود، اما اثر تولید شده سریعاً از بین رفته و باعث خستگی و کسالت فرد می‌شود و در این شرایط فرد استفاده کننده دوباره به همان احساس قبلی نیاز پیدا کرده و مجدداً اقدام به مصرف می‌کند.

سازمان صحی جهان در سال ۱۹۸۷ میلادی ۳۱ می را به‌عنوان « روز جهانی بدون تنباکو» برگزید.

هدف از آن جلب توجه نسبت به مصرف تنباکو و تأثیرات منفی آن بر سلامت انسان در نظر گرفته شده‌است.

یکی از اقداماتی‌که در «روز جهانی بدون تنباکو» انجام می‌شود این است که برای تشویق عدم استفاده از تنباکو از افراد خواسته می‌شود که در این روز برای ۲۴ ساعت از محصولات تنباکو استفاده نکنند.

خبرگزاری فرانس پرس گزارش داده است که وزارت امور خارجه فرانسه می‌گوید که با آغاز گفت‌وگوهای فنی با طالبان درباره بازگرداندن مهاجران افغان، هیچ برنامه‌ای برای به‌رسمیت‌شناختن حکومت طالبان ندارد.

بر اساس این گزارش، پاسکال کنفاورو، سخنگوی وزارت خارجه فرانسه، روز پنج‌شنبه، ۱۴ عقرب، با تأکید بر فنی بودن این گفت‌وگوها، گزارش‌ها درباره حضور نمایندگان طالبان در پاریس را رد کرد و گفت که در حال حاضر هیچ نماینده‌ای از آنها در قنسولگری افغانستان در این شهر حضور ندارد.

فرانس پرس پیش از این گزارش داده بود که پاریس برای تسهیل روند اخراج مهاجران افغان با طالبان وارد گفت‌وگو شده است؛ موضوعی که لوران نونز، وزیر داخله فرانسه، روز دوشنبه نیز آن را تأیید کرد.

حکومت طالبان به تازه‌گی در این مورد چیزی نگفته، پیشتر یک منبع آگاه در حکومت طالبان در گفت‌وگو با رادیو آزادی، درباره مذاکرات مشخص با فرانسه توضیحی نداد، اما گفت که کشورهای اروپایی درباره موضوع مهاجران با طالبان در تماس هستند.

این تصمیم با واکنش‌ها و نگرانی‌هایی روبه‌رو شده است. کارشناسان سازمان ملل متحد، از جمله ریچارد بنت، گزارشگر ویژه این سازمان در امور حقوق بشر افغانستان، و فعالان حقوق مهاجران درباره پیامدهای احتمالی بازگرداندن اجباری پناهجویان افغان هشدار داده‌اند.

اسکات پیترز، عضو مجلس نمایندگان امریکا، از اداره دونالد ترمپ رئیس‌جمهور ایالات متحده خواسته است به تعهداتش در برابر افغان‌های همکار نیروهای امریکایی پایبند بماند و از بازگرداندن آنان و خانواده‌های‌شان به افغانستان خودداری کند.

پیترز روز پنجشنبه، ۱۴ عقرب، در صفحه ایکس خود گفته که قانون‌گذاران برای روشن‌شدن نقش احتمالی پاکستان در اخراج آنان و تأمین امنیت‌شان، پیگیری‌های قانونی را ادامه خواهند داد.

پیش از این، روزنامه نیویارک تایمز به نقل از سه مقام امریکایی گزارش داد که اداره ترمپ ده‌ها شهروند افغان را در ایالت لوئیزیانا بازداشت کرده است و می‌خواهد آنان را از مسیر پاکستان به افغانستان اخراج کند. یک مقام به روزنامه گفته بود که انتظار می‌رود بیش از ۱۵۰ نفر اخراج شوند.

اما یک محکمه فدرال در نیویارک روند اخراج این افراد را به‌گونه موقت متوقف کرده است.

سازمان غیردولتی «افغان ایوک» مستقر در کالیفورنیا روز پنجشنبه، ۱۴ عقرب، گفت که اداره مهاجرت و گمرک امریکا (ICE) تاریخ تازه اخراج این افراد را ۱۶ نوامبر( ۲۶ عقرب) تعیین کرده است.

افغان ایوک گفته است که مهاجران در معرض اخراج شامل اقارب افرادی می‌شوند که پیش از خروج نظامیان امریکایی در سال ۱۴۰۰، با نیروهای ایالات متحده همکاری کرده بودند.

پیش از این، حکومت طالبان در واکنش به این گزارش‌ها، نگرانی خود را ابراز کرده و از واشنگتن خواسته است که در مورد سرنوشت این افغان‌ها، مسئولانه برخورد کند.

ده‌ها هزار افغان پس از تصرف کابل توسط طالبان بیش از پنج سال قبل از کشورشان فرار کردند که از آن میان، هزاران تن آنان هنوز هم در پاکستان منتظر اسکان مجدد در کشورهای سومی به سر می‌برند.

کمیشنری عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان (UNHCR) می گوید که نزدیک به ۹۰ میلیون تن در سراسر جهان که به‌گونه اجباری بی‌جا شده‌اند، نزدیک به سه‌چهارم آن در افغانستان و بنگلادیش زندگی می‌کنند.

بر اساس تازه‌ترین گزارش این نهاد که روز پنجشنبه، ۱۴ عقرب منتشر شده، بی‌جاشدگان جهان در به‌شدت در برابر پیامدهای تغییرات اقلیمی آسیب‌پذیر هستند.

در این گزارش هشدار داده شده که تغییرات اقلیمی بازگشت پناهندگان به مناطق اصلی زندگی‌شان را نیز دشوار ساخته و خطر بی‌جاشدن دوباره آنان را افزایش داده است.

این اداره سازمان ملل متحد در آستانه برگزاری نشست جهانی تغییرات اقلیمی (COP31) در شهر انتالیای ترکیه، از جامعه جهانی خواسته است تا کمک‌های مالی خود را برای حمایت از جوامع آسیب‌پذیر در برابر تهدیدهای اقلیمی افزایش دهد.

صندوق امانی ویژه سازمان ملل متحد برای افغانستان از پاک‌سازی بیش از ۷۲ هزار متر مربع زمین از وجود مهمات منفجر ناشده در ولایت‌های کندز و بغلان خبر داده‌است.

این صندوق روز پنجشنبه (۱۴ عقرب) در صفحه‌های رسمی خود در شبکه‌های اجتماعی نوشت که پاک‌سازی این مناطق در چارچوب یک برنامهٔ مشترک انجام شده‌است.

این صندوق افزوده که هنوز هم زنده‌گی باشنده‌گان بسیاری از مناطق افغانستان با تهدید جدی مهمات منفجر ناشده روبه‌رو است.

قبلاً سازمان نجات کودکان (سیف د چلدرن) در گزارشی اعلام کرده بود که در فاصلهٔ یک سال (از جنوری ۲۰۲۵ تا جنوری ۲۰۲۶ میلادی)، دست‌کم ۳۳۸ کودک در مناطق مختلف افغانستان بر اثر انفجار ماین‌های زمینی و مواد منفجر ناشده، کشته یا معلول شده‌اند.

ماین‌ها و مهمات منفجر ناشده در طول بیش از چهار دهه جنگ در افغانستان، از سوی طرف‌های مختلف درگیری در بخش‌های وسیعی از این کشور به جا مانده و هنوز هم از شهروندان ملکی قربانی می‌گیرد.

سازمان جهانی صحت (دبلیو اچ او) از افزایش شیوع بیماری «تب دنگی» در افغانستان هشدار داده‌است.

این سازمان روز پنجشنبه (۱۴ عقرب) با نشر خبرنامه‌ی در شبکهٔ اکس، از مردم خواست تا علایم این بیماری ویروسی را بشناسند.

سازمان جهانی صحت آمار تازه‌ی از مبتلایان ارائه نکرده، اما پیش از این در ماه اپریل سال جاری، از ثبت دست‌کم ۲۸۳ مورد ابتلا به تب دنگی در افغانستان خبر داده بود.

به‌گفتهٔ این سازمان، تب شدید، سردرد، درد پشت چشم‌ها، دلبدی، درد عضلات و مفاصل و دانه‌های جلدی از علایم اصلی تب دنگی به شمار می‌روند و این بیماری معمولاً با دو یا چند مورد از این نشانه‌ها همراه است.

تب دنگی یک بیماری ویروسی است که عمدتاً از طریق نیش پشه‌های آلوده به انسان منتقل می‌شود.

این بیماری در صورت عدم مراقبت می‌تواند خطرناک و حتی مرگبار باشد، اما با تشخیص به موقع قابل درمان است و بیشتر بیماران بهبود می‌یابند.

سازمان جهانی صحت می‌گوید که استفاده از این واکسین برای همهٔ افراد مناسب نیست و پیش‌گیری از نیش پشه، مهم‌ترین راه مقابله با آن است.

تیم ملی کرکت زیر ۱۹ سال افغانستان در اولین بازی خود در رقابت‌های جام ملت‌های آسیا، تیم بنگله‌دیش را با تفاوت ۱۱۳ دوش شکست داد.

در این دیدار که روز پنج‌شنبه (۱۴ عقرب) برگزار شد، ملی‌پوشان جوان افغان مسابقات را با یک پیروزی قاطع آغاز کردند.

در بخش توپ‌اندازی (باولینگ)، امیر حمزه، نورعلی نیازی و سمیع‌الله مبارز درخشیدند.

سیزدهمین دورهٔ رقابت‌های کرکت جام ملت‌های آسیایی زیر ۱۹ سال، با حضور هشت تیم از ۱۴ تا ۲۳ عقرب به میزبانی عمان جریان دارد.

در این دوره از مسابقات، تیم زیر ۱۹ سال پاکستان که عنوان قهرمانی دورهٔ گذشته را در اختیار دارد، برای دفاع از عنوان خود به میدان رفته است.

وزارت امور مهاجرین و عودت‌کنندگان حکومت طالبان می‌گوید که در جریان هفته جاری، بیش از ۴۰۰ مهاجر افغان از زندان‌های پاکستان آزاد و به افغانستان بازگردانده شده‌اند.

این وزارت روزپنجشنبه ۱۴ عقرب در صفحه ایکس خود گفته که این افراد از طریق گذرگاه تورخم وارد افغانستان شده و پس از دریافت کمک‌ها، به مناطق اصلی‌شان منتقل شده‌اند.

کمیشنری عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان پیش از این اعلام کرده بود که در نزدیک به سه سال گذشته، شش میلیون مهاجر افغان از پاکستان و ایران به کشورشان بازگشته‌اند؛ آماری که به گفته این نهاد، در تاریخ معاصر بی‌سابقه است.

سازمان گزارشگران بدون مرز (RSF) می‌گوید که طالبان از بیش از پنج سال تاکنون دست‌کم ۷۷ خبرنگار را بازداشت کرده‌اند و اداره ۰۱۵ استخبارات این گروه در نظارت و سرکوب رسانه‌ها، تهدید خبرنگاران و کنترل محتوای رسانه‌ای نقش دارد.

این سازمان در گزارشی که روز چهارشنبه ۱۳ عقرب منتشر کرده، به نقل از چند خبرنگار افغان از بازداشت، بازجویی و شکنجه آنان به اتهام آنچه جاسوسی و تبلیغ علیه طالبان خوانده شده، خبر داده است.

حمدالله فطرت، معاون سخنگوی طالبان، ضمن رد این اتهامات، ادعا کرده که اداره‌های استخباراتی این گروه مطابق قانون فعالیت می‌کنند و اینکه کسی خودسرانه بازداشت نمی‌شود.

پیش از این نهادهای حامی رسانه‌ها در مورد ادامه سرکوب خبرنگاران و رسانه ها در افغانستان ابراز نگرانی کرده بودند.

ریاست امر به معروف و نهی از منکر حکومت طالبان در ولایت خوست، ۶۵۰ دستگاه و وسیلۀ پخش موسیقی را به آتش کشیده است.

مستغفر گربز، سخنگوی والی طالبان در خوست، روز چهارشنبه «۱۳ عقرب» در شبکۀ اکس نوشت که این دستگاه‌ها و وسایل پخش موسیقی در جریان چهار ماه گذشته از ولسوالی‌های مختلف این ولایت جمع‌آوری شده بودند.

به‌گفتۀ او، در میان وسایلی‌که از بین برده شدند، مقدار زیادی مواد آتش‌بازی نیز شامل بود.

پیش از این، روز یک‌شنبه «۱۰ عقرب» مقام‌های محلی طالبان در ولایت کندهار نیز اعلام کردند که مأموران امر به معروف و نهی از منکر در این ولایت، شماری از دستگاه‌های پخش موسیقی و مقدار زیادی از مواد آتش‌بازی را به آتش کشیدند.

همچنان، دفتر محلی تلویزیون ملی تحت کنترول طالبان در ۲۸ میزان گزارش داد که نیروهای‌شان ۱۴۲ دستگاه پخش موسیقی و بلندگو را در این ولایت آتش زده‌اند.

طالبان پس از بازگشت به قدرت در افغانستان، موسیقی و نواختن آلات موسیقی را ممنوع کرده و به آوازخوانان نیز اجازۀ فعالیت نمی‌دهند.

کمیته بین‌المللی صلیب سرخ می‌گوید که زنان در افغانستان در دسترسی به خدمات صحی، فراگیری مهارت‌ها و کسب درآمد با چالش‌های زیادی روبه‌رو هستند.

این سازمان روز چهارشنبه «۱۳ عقرب» در شبکۀ اکس نوشت که از طریق اجرای برنامه‌های حمایتی، تلاش می‌کند توانمندی زنان را افزایش دهد و زمینه‌های معیشت آنان را بهبود بخشد.

این سازمان تأکید کرده که فعالیت‌هایش را بر آموزش‌های حرفه‌ای و ظرفیت‌سازی زنان متمرکز ساخته تا از طریق ایجاد فرصت‌های کسب درآمد پایدار، توان اقتصادی خانواده‌ها را برای مقابله با فقر افزایش دهد.

کمیته بین‌المللی صلیب سرخ پیش از این نیز هشدار داده بود که بحران اقتصادی و محدودیت‌های فزاینده، ارائۀ خدمات صحی در افغانستان را با مشکل روبه‌رو ساخته است.

این سازمان تأکید کرده بود که حضور و آموزش کارکنان صحی زن برای نجات جان بیماران حیاتی است.

حکومت طالبان، در کنار ممنوعیت آموزش دختران بالاتر از صنف ششم در مکاتب، آموزش زنان و دختران در مراکز آموزشی صحی را نیز ممنوع کرده‌است.