Ички иштер министрлиги (ИИМ) жапырт башаламандыкка айыптап кармаган беш саясатчыны Бишкектин Биринчи май райондук соту эки айга камакка алды.
Алардын бөгөт чарасы 12-февралда каралып, 10-апрелге чейин абакта кармоо чечими чыкканын райондук соттун басма сөз кызматы билдирди.
ИИМ 11-февралда коомдук ишмер Бекболот Талгарбековду, Кыргызстандын Өзбекстандагы мурдагы элчиси, мурдагы айыл чарба министри Эмилбек Узакбаевди жана Жогорку Кеңештин экс-депутаты Курманбек Дыйканбаевди, вице-премьер, экс-депутат Аалы Карашевди жана ички иштер министринин мурдагы орун басары Курсан Асановду кармаган. Аларга Кылмыш-жаза кодексинин 278-беренесинин 1-бөлүмү (Массалык башаламандыктар) менен кылмыш иши козголгон.
9-февралда мурдагы премьер-министрлер, парламенттин экс-депутаттары, саясатчылар жана коомдук ишмерлер болуп 75 адамдан турган топ президент Садыр Жапаровго жана Жогорку Кеңештин ошол кездеги төрагасы Нурланбек Тургунбек уулуна кайрылып, жакынкы убакта президенттик шайлоо өткөрүүгө чакырган. Алардын айрымдары кийин кайрылуунун мазмунун окубай туруп эле ага кошулууга макул болгонун айтып чыгышкан. Кармалган саясатчылар да мына ушул кайрылууга кол койгондор.
Садыр Жапаров 13-февралда “Кабарга” курган маегинде алардын кайрылуусун бөлүп-жаруу катары мүнөздөдү.
12-февралда ЖК төрагасы кызматын тапшырган Тургунбек уулу УКМКнын мурдагы төрагасы Камчыбек Ташиевдин жакын санаалашы, саясаттагы үзөңгүлөшү катары белгилүү. Анын отставка тууралуу билдирүүсүнөн соң айрым депутаттар сөз алып, пикирин айтышты.
Депутат Камила Талиева Тургунбек уулу төрага катары бардыгына тегиз мамиле кылганын, эч бөлүп-жарбагынын белгилеп, "эки күндөн бери эл түпөйүл ойдун тегерегинде абдан кыжалат болуп жатканын", "эки досту ушакчылар уруштурганын" билдирди:
"Президенттин жанындагы вице-премьер-министр кечээ чыгып алып айтып жатат, Камчыбек Кыдыршаевичтин кылган ишин жөн эле жокко чыгарып жатат. Камчыбек Кыдыршаевичтей болуп ошол вице-премьер элге иш кылсынчы. Соцтармактын бир маселесин түшүнбөй туруп... Жөн эле блогер. Жүгүрүп чыгып, чакырык жасап жатат кимдир бирөө элди бөлүп-жарып салгандай. Кана элдин бөлүнгөнү? Эл бөлүнүп-жарылган жок. Элди бөлүп-жарган, мобу саясатты кылган ушул бийликтегилер болуп жатат. Ошол вице-премьер элди бөлүп-жарып, чакырып жасап жатат".
Талиева ошону менен катар Жогорку Кеңештин депутаттарын Жапаров менен Ташиевди ымалага келтирүү үчүн кайрылуу жасоого үндөдү:
"Эл эркелетип "эки дос" деп айтып коет жакшы маанисинде. Эки достун ынтымагын бузгандар болду. Кана, кимиң Камчыбек Кыдыршаевичтей чек араны чечүүдө... Мен ошол вице-премьерлерге айтар элем, кыйын экенсиң, социалдык маселени биринчи орунга коюп койбойсуңбу президентке, элге күйөт экенсиң... Парламент чоң аянтча. Президент менен Камчыбек Кыдыршаевичти ынтымакка, ымалага келтире турган ушул жербиз. Келгиле, бир кайрылуу кылалы, токтотолу!"
Бир күн мурун Министрлер кабинетинин төрагасынын орун басары Эдил Байсалов Жапаровдун Ташиевди кызматтан алуу чечими боюнча пикирин билдирген. Ал Жапаров–Ташиев ажырымына 75 адамдын кайрылуусу негиз болгонун айткан.
Анда Байсалов Садыр Жапаров акыркы беш жылда мамлекеттик маанидеги бир да маанилүү чечимди Камчыбек Ташиев менен кеңешпей туруп кабыл албаганын жазган. Эдил Байсалов Кыргызстандын бул аралыктагы саясий тарыхы көпчүлүк үчүн күтүүсүз аяктаганын, Садыр Жапаров менен Камчыбек Ташиевдин ортосундагы ажырымга президенттик шайлоонун мөөнөтүнө байланыштуу 75 адамдан турган топтун кайрылуусу негиз болгонун белгилеген.
“Алар көп жылдар бою туруктуулукту камсыз кылып келген тең салмактуулукту бузуп башташты. Натыйжада түшүнүксүз жагдайлар пайда болду. Коомдо кош бийлик, мөөнөтүнөн мурда шайлоо зарылдыгы жана азыркы бийлик мыйзамсыз отурганы тууралуу пикир жарала баштады. Дал ушул чагымчылдар жана алардын амбициялары Садыр Жапаров менен Камчыбек Ташиевдин ортосундагы ажырымды пайда кылып, бул коомду жана мамлекетти бөлүп-жаруу коркунучун туудурду”, - деп жазган Байсалов.
Эдил Байсалов акыркы жылдары мамлекеттик башкарууда тең салмактуулук жоголуп, Улуттук коопсуздук боюнча мамлекеттик комитеттин айрым кызматкерлери өлкөдө тартип орнотуу шылтоосу менен ыйгарым укуктарынан аша чаап, коомчулукта коркуу сезимин жаратып койгонун кошумчалаган. Бул жарандык коомдун, бизнес өкүлдөрүнүн жана жаштардын сынына кабылганын айткан.
Жогорку Кеңештин төрагасы Нурланбек Тургунбек уулу кызматтан кетти. Ал парламенттин 12-февралдагы жыйынында борбордук трибунада сөз сүйлөп, Кыргызстандагы акыркы окуялар тууралуу комментарий берди. Эч ким басым кылбагынын, өз эрки менен кызматтан кеткенин айтты.
Нурланбек Тургунбек уулу былтыр парламенттик шайлоодо № 15 округдан депутат болуп шайланып келип, 2025-жылдын 17-декабрында Жогорку Кеңештин VIII чакырылышынын төрагасы болгон.
Ал Жогорку Кеңештин VII чакырылышына Аксы шайлоо округунан шайланып келип, 2022-жылы 5-декабрда Жогорку Кеңештин төрагасы болуп шайланган.
Ушул эле күнү Жогорку Кеңештин “Элдик” жана “Ала-Тоо” депутаттык топтору парламент төрагасы кызматына талапкер катары депутат Марлен Маматалиевди көрсөттү. Бул тууралуу вице-спикер Чыңгыз Ажибаев 12-февралдагы жыйында билдирди.
Ал депутаттык топтордун чечимин тиешелүү комитетке өткөрүп берүүнү тапшырды.
44 жаштагы Марлен Маматалиев Исхак Раззаков атындагы Кыргыз техникалык университетинин Маалыматтык технологиялар факультетин аяктаган. Мурдагы вице-премьер-министр Абдырахман Маматалиевдин уулу.
Эмгек жолун Социалдык фонддон баштап, кийин Экономика, Финансы министрликтеринде иштеген. 2009-2010-жылдары ал кездеги биринчи вице-премьер-министр Акылбек Жапаровдун кеңешчиси болгон. Кийин өкмөттө иштеп, жеке ишкерлик менен алектенген. 2018-жылы Жогорку Кеңештин VI чакырылышына “Республика - Ата Журт” партиясынан депутат болгон. 2020-жылкы чуулгандуу парламенттик шайлоого бийликчил “Мекеним Кыргызстан” партиясынан катышкан. 2021-жылдагы “Ынтымак” партиясын Жогорку Кеңешке баштап барып, мандатка ээ болгон.
Улуттук коопсуздук боюнча мамлекеттик комитет (УКМК) акыркы кадрдык өзгөрүүлөргө байланыштуу айрым кызыкдар күчтөрдүн улуттук коопсуздук органдарынын ишмердигин каралоого багытталган аракеттери байкалып жатканын кабарлады.
Атайын кызмат бул жарандардын мамлекеттик институттарга болгон ишенимин солгундатуу аракети экенин, УКМКнын кызматкерлери Кыргызстандын жогорку башкы кол башчысына (ред: президентке) баш ийе турганын билдирди.
Мекеме улуттук коопсуздук органдары мыйзамдуулук, объективдүүлүк жана коомчулук алдындагы жоопкерчилик принциптерин жетекчиликке алып, өлкөнүн Конституциясынын жана мыйзамдарынын алкагында так иш алып барарын кошумчалады. УКМКнын негизги артыкчылыгы - улуттук коопсуздукту камсыз кылуу, конституциялык түзүлүштү, жарандардын укуктарын жана эркиндиктерин коргоо, терроризмге жана экстремизмге, коррупцияга жана башка коркунучтарга каршы туруу экени айтылат.
“Ар кандай суроолор жана кооптонуулар мыйзам чегинде, фактыларга жана текшерилген маалыматтарга таянып гана чечилиши керек деп эсептейбиз. Мамлекеттик органдардын кадыр-баркына далил келтирбестен доо кетирүү аракеттери конкреттүү бир мекемеге гана эмес, коомдогу жалпы ишеним деңгээлине да зыян келтирет”, - деп айтылат маалыматта.
УКМК коомчулуктун айрым өкүлдөрүн, жалпыга маалымдоо каражаттарын жана жогорку кызматтагы кээ бир адамдарды УКМКнын кызматкерлерине катуу сын айтуудан алыс болууга чакырды. Атайын кызмат ишмердигине байланыштуу конкреттүү кандай маалыматтар тарап жатканы тууралуу мисалдарды келтирген жок.
10-февралда Садыр Жапаров Камчыбек Ташиевди Министрлер кабинетинин төрагасынын орун басары - Улуттук коопсуздук мамлекеттик комитетинин төрагасы кызматынан бошотту. Андан тышкары орун басарларын да жумуштан алып, ордуна жаңыларын дайындады.
Германияда дарыланып жаткан Камчыбек Ташиев 11-февралда аны кызматтан алуу боюнча Садыр Жапаровдун чечими күтүүсүз болгонун билдирди.
Президенттин бир топ жылдан берки саясаттагы үзөңгүлөшү Камчыбек Ташиевдин кызматтан алынышы коомчулукта кызуу талкууну жаратып, ар кандай пикирлер айтылууда.
Шерине