5 қаңтарда Turkistan газетінде жарияланған сұхбатында Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев өзіне Ресей президенті Владимир Путин Қазақстанның экс-президенті Нұрсұлтан Назарбаев кездесетіні жайлы алдын ала ескерткенін айтқан. Путин мен Назарбаев жаңа жыл қарсаңында Мәскеуде кездескен еді.
"Тұрақты түрде өткізіліп жүрген кездесулер бейресми сипатқа ие. Мұны Ресей президентінің өзі де атап өтеді. Таяуда өткен Санкт-Петербургтегі басқосуда Владимир Путин маған Нұрсұлтан Назарбаевты оның өтініп сұрауы бойынша қабылдайтынын айтқан еді", – деген Тоқаев сұхбатында.
Тоқаев Ресей президентін "достарымен және әріптестерімен жылы қарым-қатынас құра білетін ерекшелігі бар" тұлға деп сипаттаған.
"Жұмысы өте қарбалас болса да, сенбі күні Қазақстанның Тұңғыш президентімен асықпай әңгімелесуге уақытын бөлді. Ол Нұрсұлтан Назарбаевты Еуразиядағы ықпалдастық үдерісінің бастауында тұрған тәжірибелі саясаткер ретінде бағалайды. Ресей бұл үдерісте жетекші рөл атқарып отыр. Кремльдегі кездесу Владимир Путиннің адамгершілігі жоғары екенін көрсетеді. Ондай әңгімелер барысында не айтылғаны маған қызық емес, бұл туралы ешқашан сұрақ қоймаймын", – дейді Тоқаев.
Қазақстанның қазіргі президенті сұхбатында Назарбаев жайлы бұған дейін айтқан сөздерін тағы қайталаған.
"Ал, Нұрсұлтан Назарбаевтың жеке басына келер болсақ, мен оны қазіргі қазақ мемлекеттігінің негізін қалаған тұлға деп санайтынымды бірнеше рет айттым. Оның мемлекеттік институттарды және экономиканың нарықтық тетіктерін құру, жаңа астанамызды салу жолындағы еңбегін бәрі біледі. Өзіңізге мәлім, біз Қазақстанды Әділдік, Заң және Тәртіп орнаған ел еткіміз келеді. Сондықтан, ешкімді алаламай, әр азаматтың еңбегін әділ бағалау керек. Бұл еліміздің Тұңғыш президенті Нұрсұлтан Назарбаевқа да қатысты", – деген Тоқаев.
Turkistan газетінің бас редакторы Бауыржан Бабажанұлының "билік транзиті туралы не айтасыз?" деген сауалына Тоқаев: "Бұл жөнінде сөз қозғауға әлі ерте, алдымызда табанды жұмысқа толы бірнеше жыл бар" деп жауап берген.
2022 жылы Қазақстан Конституциясына енгізілген өзгерістер нәтижесінде президент қызметінің мерзімі бұрынғы 5 жылдан ұзарып, 7 жыл болып белгіленген, алайда бір адам тек бір-ақ рет президент болып сайлана алады деген шектеу пайда болды. Заң жаңартылғаннан кейін сол жылы күзде кезектен тыс сайлау өтіп, Тоқаев бұл қызметке жеті жыл мерзімге қайта сайланған.
Назарбаевтың президенттіктен кеткен соң Ресей басшысымен жүздесуі алғаш рет емес, Путин оны бұған дейін де жеке қабылдаған. Мысалы, 2025 жылдың басында "Ана тілі" газетіне сұхбатында Тоқаев Назарбаев 2024 жылы Путинмен екі рет кездескенін, біріншісі БАҚ бетінде хабарланбағанын ескерткен.
"Олар байырғы достар әрі әріптестер ретінде жүздесетін болса керек, ортақ әңгімелері де бар шығар. Мұндай кездесулер әдетте Нұрсұлтан Әбішұлының бастамасымен өтеді. Ол үшін мұның маңызы зор. Бұрынғы Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің төрағасы, партия басшысы және егемен Қазақстанның президенті ретінде Нұрсұлтан Әбішұлының Кремльмен тығыз моральдық және саяси байланысы барын естен шығармаған жөн", – деген еді Тоқаев сол сұхбатта.
Қазақстанды совет дәуірінен бастап отыз жылға жуық басқарған Нұрсұлтан Назарбаев 2019 жылғы 19 наурызда президент лауазымын көп жылғы серігі, сол кезде парламент сенаты төрағасы болған Қасым-Жомарт Тоқаевқа тапсырып кеткен. Сол жылы маусымда Тоқаев өзі белгілеген кезектен тыс сайлаудың ресми қорытындысы бойынша бес жылға Қазақстан президенті болып сайланған. 2022 жылғы Қанды Қаңтар оқиғасынан кейін Назарбаев тұсындағы іс-әрекеттерді сынағандай болған Тоқаев одан кейінгі мәлімдемелерінде бірінші президенттің "сіңірген еңбегін" бірнеше рет айтқан. Мысалы, былтыр 6 шілдеде Назарбаев 85 жасқа толған шақта оған жіберген құттықтауында Тоқаев оның "тарихи рөліне" тоқталып, "жаңа дәуірдегі қазақ мемлекеттілігінің бастауында тұрғанын" атап өткен. Сол сияқты, Конституцияның 30 жылдығына орай сөйлеген сөзінде Тоқаев Назарбаевтың "табанды еңбегін" оң бағалады.
Назарбаевтың 2026 жылдың қарсаңында Мәскеуге барып, Ресей президенті Владимир Путинмен кездескені Қазақстанда қызу талқыға түскен. Ол жайында төмендегі мақаладан оқыңыз:
